Leita í fréttum mbl.is

Fimm uppvakningar í frekar mikilli klessu

Smá

Frá árinu 1996 -á síđustu tuttugu árum- höfum viđ orđiđ vitni ađ minnsta kosti fimm nokkurs konar "uppvakninga-dellum" sem allar voru kynntar til sögunnar sem stórkostlegar framfarir, en sem reyndust lítiđ annađ en dellur og sjálfgefin vöru- og markađsţróun, en ţó sumar skađlegar:

1. Netbólan (dot.com) sem sprakk í janúar 2000

Í ađdraganda bólusprengingarinnar eđa áriđ 1998 kynnti til dćmis Bill Gates forstjóri Microsoft salerni framíđarinnar á nćstu "komandi árum". Klósett sem svo gott sem önduđu sjálf. Ţau áttu ađ panta pappírinn sjálf og ísskápar heimila áttu einnig ađ fylla sig sjálfir, á netinu. Microsoft lifir ţví enn ágćtis lífi á gömlu góđu töflureiknum sínum og MS-DOS í Windowsformi í dag, en sem koma hins vegar ekki lengur til neytenda á diskum, heldur koma međ netinu sem klósettin áttu ađ tengjast. Ţetta dot-com var 99 prósent ţvćla út í gegn og sennilega einungis eitt prósent af ţeirri hagsćld sem pípulangir inn í húsakynni manna skiluđu til landsframleiđslunnar međ iđnbyltingunni. Tölvun (e. computing) hefur samt sem áđur skilađ mjög miklu til landsframleiđslunnar og hagsćldar frá 1950 til 1982, en síđan ekki mikiđ meir, nema sem brotabrot miđađ viđ ţađ sem hrá reiknigetan gerđi fyrir hagsćld og hagkerfin. Restin, eđa frá 1982 er ađ mestu ţokubakki og sjálfgefnar betrumbćtur (e. iterations). Grunnskólar hafa víđa veriđ fylltir upp međ tölvunardrasli sem steikir heilabú krakka međ kyndlun. Ef ţau geta ekki lćrt ađ lesa, skrifa og reikna međ pappír og blýant, ţá geta ţau ţađ aldrei. Enda er ţađ ađ verđa ţannig. Í ţetta er hluta af dýrmćtri landsframleiđslunni eytt. Fólk trúir á ţetta - ennţá!

2. Lýtaskurđlćkningar og heilsu- og hollustubransinn

ţessir tveir fóru eins og eldur í sinu um heiminn frá og međ 2003 og bođuđu fyrirbćrin nýtt líf fyrir nćstum alla í kjölfar hruns netbólunnar. Heilu bransana vantađi peninga eftir ađ netbólan varđ ađ engu í eignasafni svo margra, og fóru ţví plastic lýtalćkningar eins og eldur í sinu um imbakassa raunveruleika-stjörnufrćgđarinnar og konur létu í massavís flytja plastútgáfu af eins konar hönnuđum kynfćrum upp í andlit sín og blása út barminn ţar til hann sprakk. Hver nennir ađ horfa á andlit sem líta úr eins og ţessi, nema í smá tíma. Ţau eru tískufyrirbćri. Milljónir kvenna ganga ţví nú um götur Vesturlanda í öngum sínum međ varnalega sködduđ andlit og sár á sálinni. Ţetta var markađsherferđ og ekkert annađ. Eins og húđflúreyđileggingar eru í dag. Allir hefđu átt ađ sjá í gegnum ţetta sem markađsfćrslubrellu á borđ viđ svo dagsdaglegan hlut sem ólífuolíu, sem fór af stađ síđari hluta níunda áratugar síđustu aldar af ţví ađ Grikkland og Ítalía fengu 500 milljónir evra í markađsfćrslustyrk fyrir ólífuolíu sína, frá styrkjaskólpveitum ESB. Bćđi ríkin ramba ţví í dag á barmi ţjóđargjaldţrots en mör og smjör er ennţá best og sennilega líka hollast. En fólk vildi trúa ţessu

3. Dísilfólksbílar og dísilmökkur

Ţeir voru kynntir til sögunnar handa almúganum af ţeim geđvillingum sem stjórna Evrópusambandinu. Kynntir sem töfralausn og málađir grćnir og ofbođslega "umhverfisvćnir" eđa eins konar vítamín handa öllum og réttlćttu ţeir jafnvel niđurgreiđslur og afsćtti á pólitískum neyslugjöldum umhverfiskommúnista. Ţetta var stórkostlega geđbrjálađ mál elítustéttarinnar en sem nú er orđiđ ađ vandamáli fyrir hinn almenna borgara. Ástćđan var sú ađ Ţýskalandi -ţá hinn sjúki mađur Evrópu- vantađi peninga og markađ fyrir landlćga og ţráláta dísildelluplágu sem ţeir ţóttust hafa fundiđ upp. Allt fór úr sambandi. Olíuverđ sprakk í loft upp, ţví ţađ tekur hreinsunarstöđvar og olíubransann í heild langan tíma ađ ađlaga sig ađ breyttri eftirspurn og svo kafnađi Evrópa í óhreinsuđum dísilmekki. Nú er ţví veriđ ađ banna dísilfólksbifreiđar í Evrópu ţví ađ fólk er bókstaflega ađ kafna úr dísilmekkinum frá stjórnmálamönnum Evrópusambandsins, eins og allir hugsandi menn vissu ađ myndi gerast, en sem enginn hlustađi á ţví ţeir voru stimplađir sem vondir og ekki-grćnir. Enginn er samt látinn bera neina ábyrgđ á klikkuninni. Í dag get ég ţví málađ kjarnorkusprengju í grćnum lit og selt hana of mörgum sem umhverfisvćna lausn. Slík er firringin orđin. Grćna myglan er komin á stera. Kem ég ţví nćst til Reykjavíkurborgar á grćnum skriđdreka en ekki á nagladekkjum. En fólk vill trúa ţessu og ţađ segir sína sögu um ástand mála

4. Náttúran og hjálpariđnađurinn

Ţegar Sovétríkinu hrundu og ţađ sannađist svart á hvítu ađ kommúnisminn var alla tíđ álíka hollur fólki og geislavirkur úrgangur, ţá vantađi ţessum mestu umhverfissvínum veraldar skyndilega nýjan málstađ í samúđarkveđjuhreiđrum sínum á Vesturlöndum. Grćna dellan var fundin upp og "náttúran" skyndilega talin öflugra vopn gegn kapítalismanum en kommúnisminn. Allir mestu umhverfisfasistar veraldar í dag eru ţví opinberir eđa duldir kommúnistar, ţ.e. grćnir kommúnistar, ofríkismenn og batikk-kerlingar af báđum kynjum. Grćnmyglađir og flestir Evrópusambandssósíalistar međ lífdísil í heilastađ. Og í heild má segja ađ hjálparbransinn, vođa góđa fólkiđ, hafđi frekar skemmt meira fyrir ţróunarlöndum en unniđ ţeim gagn. Ţađ er niđurstađa sem margir eru ađ komast ađ í dag og ţar á međal ríkisstjórnir. Mikiđ af fólki á Vesturlöndum hefur lifađ hátt á ţví ađ segjast vera ađ "hjálpa" ţróunarlöndum á međan ţađ er í raun ađ eyđileggja fyrir ţeim, frekar en hitt. Fólk vill trúa ţessu og ţess vegnar er ţetta mál svona klikkađ

5. Sjálfkeyrandi bílar, mars-ferđir og "prentun"

Ţar sem flest er byggir á örgjörvatćkni í dag (e. microchip) er komiđ í sömu ađstöđu og allt kemst í ţegar ţađ hefur veriđ 50 ár á markađi, ţá vantar ţennan bransa meiri peninga og stćrri markađ í dag. Ţeir sem lifa á ţví ađ búa til hugbúnađ og örgjörva, já ţeim vantar nýja markađi og ţeir halda ađ hćgt sé ađ selja stjórnmálamönnum og almenningi ţá hugmynd ađ örgjörvar og hugbúnađur aki fólki best aftur til fortíđar á nćstu árum í "sjálfkeyrandi" bifreiđum. Ţessi ţvćla er ţađ nýjasta nýja í afturför í framleiđni og framfara. Ţađ sem út úr ţessu mun koma er sennilega eitthvađ stćrri hlutdeild örgjörva- og hugbúnađarbransans í rafmögnuđum innviđum ökutćkja, ţađ er ađ segja, í auto-bransanum, og ţetta mun pottţétt leiđa til verri bifreiđa og aukningu í bilunum. Ţetta er svona eins og salernin sem voru svo gott sem sjálfskítandi. Úriđ sem varđ ađ klukku. Og fólk vill trúa ţessu vegna ţess ađ ţví er sagt ađ trúa ţessu eins og nýjum dísil

CAD/CAM tćknin (hönnun og framleiđsla međ ađstođ tölvu) sem alltaf hefur veriđ göllum riđin miđađ viđ hendur mannsins, já hana hefur örgjörva og tölvu-prentarabransinn, vegna skorts á markađsvexti, reynt ađ prenta inn í vitund fólks sem komandi galdratćkni sem prentađ (skapađ) getur allt úr plasti. Frćsađ heilan veruleika út úr svo ađ segja engu. Ţetta er verri markađsfćrsla en úriđ sem varđ ađ klukku og öfugt. Hafa ofurtrúandi menn á sitt eigiđ prentađa ágćti nú náđ svo langt í hoppi sínu í flugvélum um heiminn, ađ ţeim er fariđ ađ leiđast á plánetunni. Ţeir segjast ţví vera á leiđinni til Mars. Ekki vegna ţess ađ sú pláneta sé svo flott, heldur vegna ţess ađ ţeim er farin ađ leiđast biđin eftir klósettinu sem ţeim var lofađ 1998. Ţeir vilja komast ţangađ til ađ láta lífiđ í sturtuklefa. Ţessu er jafnvel fólk fariđ ađ trúa

Árangurinn?

Já hann. Árangurinn er mest lítill sem enginn ţó svo ađ margt sé kannski skemmtilegra. Framleiđni hefur falliđ eđa stađiđ í stađ á Vesturlöndum síđustu mörg mörg árin og fólk er ađ kafna úr ESB-pólitískum dísilmekki í borgum Evrópu - og uppskeru bćnda er hent međ klósettgeislabaugi í tankana og olíuverđ er hruniđ af ţví ađ Kína er hruniđ og mun aldrei verđa annađ en sama gamla kommaklessan og síđast. Og verđtryggđ lán hafa aldrei veriđ hagstćđari og loftiđ í súrheysturnum borgarstjórnarinnar er áfram sovésk maurasýra. Allt er ţví áfram eins og ţađ á ađ vera, ekki satt?

Ţađ skemmtilegasta á ţessu tímabili (sjálft internetiđ ekki taliđ međ, ţví ţađ kom miklu fyrr) er sennilega snjallsímatćknin. En hún byggđi ţó allt sitt á einkatölvutćkninni. En miklu betur má en sjálfskítandi klósett, hrukkuréttingar og sturtuklefi á Mars, ef duga skal. Berandi vöxt í framleiđni inn í framtíđina vantar. En hvađ sem hins vegar verđur, ţá mun ţađ alveg örugglega koma frá Bandaríkjunum

Já. Til hamingju Ísland međ Písa-stjórnarmyndunina. Vel gert hjá ykkur! Hćsta al-ţjóđlega alţjóđaeinkunn er hér međ stađfest. Ţiđ gátuđ ekkert!

Just a moment, just a moment..

Nú er rćtt um ţađ í fullri alvöru ađ evrusvćđi Evrópusambandsins eigi eitt ár eftir ólifađ sem virkt myntsvćđi. Slíkt vćgi fyrir pólitíska framtíđ evrunnar er lagt í komandi kosningar í Ţýskalandi og Frakklandi ásamt evrusvćđis-málefnum Ítalíu. Mun hiđ pólitíska myntsvćđi ESB lifa ţessar kosningar af?

Fyrri fćrsla

Stefnumarkandi símtal Trumps til Taívan og nýr varnarmálaráđherra


« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "félags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband