Leita ķ fréttum mbl.is

Bloggfęrslur mįnašarins, janśar 2018

Odda-samsteypan žolir ekki hįlaunaša ķslenska kśnna

Hreyfimynd: Donald J. Trump gerši grein fyrir stöšu bandarķska žjóšrķkisins į samkundu fólksins ķ gęrkvöldi: žinginu

****

Oddaflug Odda burt af Ķslandi hafiš

Alžjóšlegur kaupmįttur launa į Ķslandi, samkvęmt tölum OECD fyrir 2016, var sį nęst hęsti ķ 35 löndum. Hęstur var kaupmįttur launa ķ Sviss. En žetta er ekki nóg fyrir Odda. Žaš er ekki nóg aš hafa best borgandi kśnna ķ 34 löndum og žaš er ekki nóg aš hafa hįtt gengi sem eykur enn viš kaupmįtt Odda gagnvart öllum hinum löndunum, plśs ódżrt rafmagn ofan ķ hiš hįa vol-og-vęl-gengi krónunnar, sem aukiš hefur viš kaupmįtt Odda erlendis, fyrir innfluttar vélar og hrįefni

Odda vantar meira. Honum vantar nefnilega žręla į lįgum launum. Leyfum Odda aš stimpla sig śt af ķslenska mįlsvęšinu, en leyfum žvķ ekki aš snśa til baka sem žręlaveldi, engum til gagns. Žeir sem skilja žetta munu taka upp žann žrįš hér heima sem Oddi sleppir, vegna žess aš Ķsland er land tękifęranna, en žręlakistur eru žaš ekki

Fyrirtęki meš nęst best borgandi kśnna Vesturlanda, en sem hefur ekki efni į aš borga laun, į litla framtķš fyrir sér. Žaš segir sig sjįlft. Žess vegna er öld verkfalla og pólitķskrar upplausnar aš hefjast ķ ESB, žvķ aš ķ fyrsta sinn ķ heila kynslóš er full atvinna ķ Žżskalandi. Fólkinu žar langar ķ ķslenskar ašstęšur og žaš mun nota žetta nżfengna pólitķska vogarstangarafl til aš nį fram launahękkun, eftir nśll ESB-prósent kaupmįttaraukningu sķšastlišin 15 įr, plśs ónżtt gengi evru. Milljónir manna į žżskum vinnumarkaši eru samt enn langt fyrir nešan lįgmarkslaun, sem eru 8,8 evrur į tķmann (1100 krónur, eša rétt yfir unglingavinnutaxta į Ķslandi). IG Metall, meš fjórar milljónir mešlima, hefur safnaš meira en tķu žśsund milljónum evra ķ verkfallssjóš og rétta stundin fyrir hann er aš renna upp einmitt nśna. Verši ykkur aš góšu. Just-in-time kešan ķ ESB mun heldur betur hrökkva af tannhjólinu į nęstu įrum. Stund hefndarinnar er aš renna upp ķ Žżskalandi

Allir hljóta aš sjį aš EES-samningurinn er brunagildra fyrir Ķsland. Skellum verndartollum į innfluttar umbśšir - og prentverk, sem hvort sem er er oft svo lélegt aš letriš sést varla

Žeir sem missa žarna vinnuna og hent er į fjóshaug alžjóšavęšingarinnar, verša nś menntašir ķ steikingum hamborgara fyrir erlenda feršamenn. Stjórn Odda hefur hins vegar menntaš sig og kompanķ sitt śt af Ķslandi. Farvel!

Fyrri fęrsla

Hundraš įr lišin frį žvķ aš fjölmišlar sįu ekkert


mbl.is „Samkeppnishęfnin oršin aš engu“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hundraš įr lišin frį žvķ aš fjölmišlar sįu ekkert

  1. Fimm-millķmetra-veldiš
  2. Skuldakreppa Evrópusambandsins
  3. Davķš Oddsson gerši ekki žaš
  4. Fangabśš vinstrimanna opnar brunaśtsölu
  5. Bara verkur fyrir lżšinn

1. Fimm-millķmetra-veldiš

Ķ nóvember voru hundraš į lišin frį žvķ aš Bretland gaf śt Balfour-yfirlżsinguna. Hśn negldi nišur kśrs į žjóšarheimili fyrir Gyšinga, sem svo formlega var stofnaš įriš 1948, rśmlega žrjįtķu įrum sķšar, eša heilum 54 įrum eftir aš Dreyfusmįliš kveikti į perunni hjį Herzl. Hér er meš miklum glans hęgt aš segja svo köllušum fjölmišlum veraldar žaš til hróss, aš žeir sįu ekkert, heyršu ekkert, vissu ekkert og hugsušu ekkert. Stofnun Ķsraelsrķkis 1948 sló žvķ eins og žrumu śr heišskżru makró-pólitķsku hįlofti nišur ķ žokubakkaveldi hins mikró-pólitķska heims, žar sem fjölmišlar bśa, fimm millķmetrum ofar ķ gufuhvolfinu en įnamaškar eiga heima

Žaš sama gilti um fall Sovétrķkjanna. Žau hrundu eins og fótur sem stķgur nišur ķ fimm-millimetraheim fjölmišla, eins og žegar Guš "birtist" Móses alls ekki į fjallinu, heldur einungis žeim sem höfšu haft fyrir žvķ aš klķfa žaš og voru žar meš į fjallinu, og žar var Móses. Komandi herbergisfélagar įnamaškanna fyrir nešan fjalliš, sįu hins vegar bara reyk og glęringar, komandi aš ofan

En žaš voru ekki bara Bretar sem gįfu śt Balfour-yfirlżsinguna. Aš baki hennar stóšu lķka Frakkar, Bandarķkin og jį -hér kemur žaš- sjįlfur Pįfagaršur. Frakkar innsiglušu yfirlżsinguna meš sömu rökum og Jón Siguršsson innsiglaši fullveldissigur Ķslands; sögulegum rétti, hefšum og sem réttlętismįli. Frakkar įttu einnig mjög bįgt žį stundina, žvķ veriš var aš rśsta landi žeirra, eins og Davķšsrķki hafši įšur veriš rśstaš, algerlega óréttmętt og sś staša jók viš skilning Frakka. Į žessum tķmum jafngilti samžykki Breta, Frakka, Bandarķkjanna og Pįfagaršs (Bandamanna), samžykki Sameinušu žjóšanna. Rśssar voru žvķ mišur og skiljanlega of uppteknir viš annaš, žį stundina, ž.e. viš aš lįta gengi sósķalista kollvarapa sér śti ķ mišju vaši. Bretar hefšu aldrei getaš sent śt svona yfirlżsingu upp į eigin spżtur og stašiš viš hana einir. Hśn var bökkuš upp meš lögmęti, réttlęti, valdi og hefšum žeirra sem žį stóšu fyrir flestu. Žaš var nś gott aš blašamenn sįu žarna og heyršu ekkert. Eitt stęrsta nafniš ķ žessi samhengi er frekar óžekktur mašur aš nafni Nahum Sokolow - og hann var, hmm jį, blašamašur. En ekki fyrst og fremst nafniš Chaim Weizmann, eins flestir halda

2. Skuldakreppa Evrópusambandsins

Ķ dag sér mašur best inn ķ fimm-millķmetra heim fjölmišla meš žvķ aš skoša hvaš žeir auglżsa sem verandi - og verandi ekki. Venjulegir fjölmišlar kepptust viš aš hagręša forsķšum ķ takt viš nżja uppgötvun sķna, sem var sś, aš evran vęri aš detta ķ sundur vegna skulda įriš 2014. Žeir settu upp frétta-flipa sem hét til dęmis "Skuldakreppa ESB" (e. EMU debt crisis). Žegar svo evran datt ekki ķ sundur į millķmetrunum fimm, žį tóku žeir mįlaflokks-flipann nišur. Mįliš afgreitt. En sannar geopólitķskar skrifstofur meš sķnar birtingarsķšur, geršu hins vegar ekki žaš. Žęr settu flipann fyrst upp eftir aš žęr höfšu skiliš EMU (evruna og esb) til fulls og hann veršur ekki tekinn nišur aftur, vegna žess aš evran er aš ganga frį Evrópusambandinu daušu, og žaš hefšu allir įtt aš vita frį hennar fyrsta sjósetningardegi. Evrópusambandiš er sem sagt į fullu aš detta ķ sundur óhįš fréttum og skuldastöšu -sem er sś sama og žegar hśn var verst- en svona mįl taka sinn sķma, óhįš žolinmęšinni litlu sem rķkir į millimetrunum fimm

Sama er nś ķ gangi innvortis ķ Kķna og žaš ferli sem mélaši veldi Sovétmanna nišur ķ salla, hvaš svo sem fimm-millķmetra veldi fjölmišla segir ķ dag, į morgun og hinn. Og žaš er einnig jafnvķst og aš sólin kemur upp į morgun, aš Rśssland mun skella lķfsnaušsynlegum višbrögšum sķnum viš žeirri žróun sem ķ gangi hefur veriš frį 1993, į nęsta nįgrenni sitt jafn fyrirvaralaust og Heimstyrjöldinni fyrri fór af staš. Žaš er öruggt. Og žetta allt mun ekki ganga žegjandi og hlóšalaust fyrir sig

3. Nei, Davķš Oddsson gerši ekki žaš

Fjögurra žįtta vinstriserķu um Bandarķska herinn, eša Varnarlišiš, er lokiš į ašeins eins millķmetra-veldi DDRŚV. Ķ sķšasta žęttinum var tękifęriš notaš til aš höggva sem mest nišur śr fjallinu Davķš Oddssyni. En žaš er bara ekki hęgt. Davķš gerši innrįsina ķ Ķrak ekki mögulega, né hvaš žį hina leigšu herferš Bandarķkjanna ķ Afganistan. Davķš sżndi hins vegar Ķslandi og okkur Ķslendingum žann sóma aš vera trśr og tryggur bandamašur mestu og bestu bandamanna okkar frį upphafi allra alda. Bandamanna sem voru okkur trśir og tryggir ķ okkar barįttu. Trygglyndi er ašeins einhvers virši žegar žaš stangast į viš andstöšu žess: hugleysiš og aumingjaskapinn ķ hinu vištekna vķsindalega įnamaškaveldi til dęmis vinstrisins. Bandarķkin höfšu žegar tekiš įkvöršun um framhaldiš, žó svo aš Žżskaland og Frakkland snéru baki viš žeim, sem Ķsland gerši hins vegar ekki

Ķ huga Bandarķkjanna, sem hįš hafa žarna, mest ein į bįti, stanslaust strķš viš illkynja öfl ķ 15 įr, var lagt upp ķ žessa för undir merkjum NATO, žvķ žann 11. september 2001 var fimmta klįsśla bandalagsins virkjuš ķ fyrsta sinn. En NATO datt fljótlega af skaftinu vegna til dęmis Žżskalands og Frakklands, og žaš var žį sem Ķsland Davķšs Oddssonar kom og studdi viš vini okkar og bandamann. Žaš geršu Danir lķka. Og žaš var lķka rangt hjį žeim vinstrimönnum sem geršu žįttinn aš Bandarķkin hefšu lżst strķši į hendur žeim sem stóšu aš baki 11. september 2001. Žaš voru einmitt žau öfl sem sjįlf og fyrst lżstu strķši į hendur Bandarķkjunum, frį og meš 1967 og allar götur sķšan. Žessi eins millķmetra žįttaröš ķ DDRŚV var aušvitaš örsmį, en Davķš hins vegar įvallt hin stóra žekkta stęrš, sannur Ķslendingur

4. Fangabśš vinstrimanna opnar brunaśtsölu

Žegar žessir vinstrižęttir ķ DDRŚV um Varnarlišiš eru skošašir, žį hugsa ég žetta: Į mešan bandarķskir hermenn og fjölskyldur žeirra voru įlitnir sem eins konar geislavirkur svarti dauši sem loka įtti inni į Mišnesheiši, fyrir žaš eitt aš standa meš okkur vörš um fullveldi Ķslands, jį žį įgerist sś krafa vinstrimanna ķ dag, aš nżtt erlent žaulsetuliš verši helst aš fį ķslenska stjórnarrįšiš til sinna einkaumrįša sem ókeypis mannabśstaš fyrir sig - vegna žess aš žaš er "of langt" fyrir žaš upp į Kjalarnes. Einn helsti talsmašur žessa fólks er hiš ömurlega DDRŚV, sem sennilega er sterkasta sundrungarafl ķslenska lżšveldisins, sem Bandarķkjamenn voru lįtnir um aš verja. En žegar um ašra śtlendinga er aš ręša, žį er krafa góša vinstra fólksins sś, aš žeir eigi helst aš fį stjórnarrįšiš aš fullu til umrįša. Mašur kastar upp yfir hręsninni

5. Bara verkur fyrir lżšinn

Žaš góša viš nišurlag žįttanna var žaš aš žar sannašist svart į hvķtu aš sannur sósķalisti hugsar aldrei um sinn "verkalżš". Honum hvarflar sį lżšur ekki einu sinni ķ hug. Žaš eina sem fyrirbęriš sósķalisti gengur fyrir er völd, til aš kollvarpa. Gott hjį žér Jón Baldvin, aš vera svona heišarlegur aš koma ekki auga į neina Sušurnesjamenn ķ sósķalistaheimum

Fyrri fęrsla

Nżtt heilbrigšiskerfi Lettlands lagt ķ rśst į netinu


Nżtt heilbrigšiskerfi Lettlands lagt ķ rśst į netinu

Lettland var aš taka ķ notkun nżtt heilbrigšistölvukerfi žar sem internetiš er notaš sem hiš berandi netverk og samskiptastašlar fyrir žaš (TCP/IP). Um er aš ręša lyfsešlakerfi fyrir allt landiš. Kerfiš kostaši tępa tvo milljarša króna, en varš strax ónothęft og lagt aš velli vegna samtķmis tölvuįrįsa frį meira en 20 löndum. Og ķ hvert skipti er sólin kemur upp ķ Kķna meš birtu til leitar aš rafmynt, žį neyšast Lettar til aš endurręsa hiš nżja heilbrigšistölvukerfi sitt. Kerfiš heldur utan um persónulegar heilbrigšisupplżsingar borganna, eša svo héldu menn aš žaš gerši

Tölvunar-konceptiš ķ nśverandi mynd er bśiš aš vera. Allar upplżsingar og gögn sem skipta mįli verša eyšilögš, jafnvel įn žess aš nokkur taki eftir žvķ. Gögn lyfjarannsókna og grunnrannsóknir og erfšafręšilegar vinnslur verša allar smitašar, ruglašar og brenglašar. Ekkert sem er tölvuvętt og nettengt er óhult og allir grunnleggjandi innvišir tölvunar eru aš falla saman, vélbśnašurinn lķka

Tęknin var hönnuš til aš virka ekki, og kostnašurinn viš hana lżsir sér ķ fallandi framförum ķ framleišni į Vesturlöndum og žar meš slakari landsframleišslu landa og glötušum tękifęrum. Tölvunarbransanum er best lżst meš fréttum af hinu nżja heilbrigšistölvukerfi Lettlands; žar sem hettuklętt veldi nafnlausra eininga athafnar sig meš óbilandi glans, sem hvergi vęri lišinn į götum, strętum né ķ almenningsgöršum neins stašar ķ veröldinni

Verjendur svona tölvunar -tölvunarbransinn allur- munu segja aš kerfiš hafi virkaš eins og til er ętlast: žaš keyrši sig sjįlft ķ klessu

Aš žaš sé ófęrt um aš gera grunnleggjandi greinarmun į vķtamķnum og svartadauša, hvarflar varla aš sérfręšingum žess. Öll nśll og eittur tölvunar eru óašgreinanlega eins. Žau segja öllum žaš sama. Bara ef tölvunartęknin sem koncept hefši hįlft prósent af įreišanleika einnar silfurskottu, sem haldiš hefur sér sem óbreytt og skotheld hönnun ķ 200 milljón įr. Krękjur: IR | Diena

Fyrri fęrsla

Hęlarnir skornir undan "fréttamanni" Sky News [u


Hęlarnir skornir undan "fréttamanni" Sky News [u]

Myndskeiš: John Bolton fyrrum sendiherra kemur meš óžęgilegar stašreyndir

****

Žvķ mišur er allt of mikiš af žessu. Fréttamenn sem eru ekki fréttamenn. Skįldaš er til aš koma höggi į žį og žaš sem frétta "stofunni" er illa viš. Aš sumu leyti hafa margar svona stöšvar sem reka sig sem fréttastöšvar -og žar į mešal er herferšastofan DDRŚV- tekiš viš sem dulbśnir stjórnmįlaflokkar, en sem enginn hefur žó kosiš til aš vera žaš sem žęr eru oršnar. Fyrir utan žetta žį eru svo kallašir fréttamenn žessara stöšva oft ašeins puntudśkkur ķ takt viš žaš sem žykir śt og inn ķ tķsku žetta eša hitt tķmabiliš. En hér skera sem sagt stašreyndir hęlana undan talandi pįfagauk Sky News. Og žaš gerist ekki oft, žar sem myndavélin er yfirleitt bara flutt burt og skrśfaš er nišur ķ žeim sem koma meš stašreyndir er kollvarpa bullinu ķ žessum stöšvum. Slķkt mį helst ekki sjįst né heyrast

Uppfęrt:

Pįll Vilhjįlmsson er meš gott innlegg um žaš hvernig flestir svo kallašir fjölmišlar eru oršnir ķ dag: Borgaralaun fyrir blašamenn? Nei, takk

Reyndar er staša žeirra oršin svipuš og staša veršbréfamišlara. En žeir lifšu góšu lķfi į žvķ einu aš hafa betri tengingu viš kauphöllina en almśginn, sem hafši enga. En nś geta allir nįlgast upplżsingar um stöšuna į markaši jafnhratt og veršbréfamišlarar - og fyrir utan žaš, žį vita žeir sem mišla veršbréfum oftast ekkert meira af viti um veršbréf og markaši, en žeir sem eru žaš ekki. Stétt veršbréfamišlara er žvķ aš hverfa

Fréttamenn hafa oft afskaplega lķtiš vit į žvķ sem žeir eru aš segja. Reyndar er stašan aš verša svo įtakanleg aš flestir fjölmišlar eru oršnir eins og plįga af betlurum į Laugavegum veraldar. Og žar er yfirbetlarinn DDRŚV meš algera sérstöšu. Hann fęr alltaf aš betla fyrstur. Restin fęr restar

Wall Street veršbréfa-umhverfiš veit yfirleitt ekkert og enginn ętti aš taka sérstakt mark į žvķ, enda er hiš sanna hlutverk žess ekki annaš en aš birta veršskrį. Žaš eina sem žaš umhverfi gerir fyrir utan žaš, er aš bśa til kommenta um veršlagiš į bréfum og umstang og hįvaša (e. action), mest ķ formi ekki-frétta, slśšurs og ęsings. Žannig eru mjög margir venjulegir fjölmišlar lķka, en žó sértaklega žeir sem eru į opinberri framfęrslu

Aš skylda fólk til aš borga fyrir žį er hneyksli - žar sem til dęmis DDRŚV getur ekki einu sinni birt veršin sem fįst upp śr kjörkössunum ķ kosningum, įn žess aš frošufella žau. Og žaš er einmitt žaš sem DDRŚV gerir. Talar nišur hiš pólitķska kauphallarverš žeirra stjórnmįlamanna- og flokka sem žvķ er illa viš. Į mašur aš žurfa naušugur og meš gerręšislegum lögum aš borga fyrir slķkt sölugas? Nei, žaš ętti mašur ekki, en žannig er žaš nś samt. Žetta er óžolandi

Fyrri fęrsla

Hvernig komst Angela Merkel til Davos?


Hvernig komst Angela Merkel til Davos?

Myndskeiš: Ungur kķnverskur "hagfręšingur" fęr kast hjį Michael Pettis (horfiš į vantrśa svip hans ķ lokin), žetta er sprenghlęgilegt. Kķnverska efnahags-višundriš blasir bara viš. Žarna sést eitt lifandi sżnishorn af vitleysunni. Engan dreymdi um aš Kķna vęri svona geggjaš gališ, eins og lifandi lķfsżniš žarna sannar sjįlft. LSD?

****

Batt hśn sig viš žęr milljónir innfluttu frišardśfa śr leir sem hśn tollaši sjįlf inn ķ Žżskaland į kostnaš annarra, og sem nś drita magainnihaldinu sem teppasprengjuregni ķ höfuš kśgašra žegna hennar? Eša komst hśn til Davos vegna Marshallašstošar bandarķskra skattgreišenda? Svariš er bęši jį og nei, en samt mest jį

En stašreynd er hins vegar žaš, aš hśn komst žangaš vegna žess aš Bandarķkin eru meš višskiptahalla viš sérstaklega Žżskaland. Žau kaupa žaš sem hśn selur, žvķ annars yrši innvortis bylting ķ Žżskalandi og hśn Merkel žyrfti žį aš flżja eftir gömlum leišum til Sušur-Amerķku. Hśn og forverar hennar hafa eyšilagt landiš meš krónķskri undirneyslu sem žvinguš er fram ķ landinu meš žvķ aš gera hlut heimilanna ķ neyslu landsframleišslunnar svo lķtinn, aš sś stefna žvingaši sparnaš heimilanna yfir til fyrirtękja landsins, sem sķšan sendu hann til śtlįna ķ Sušur-Evrópu, žar sem žeim var still śt ķ bśšarglugga bankanna ķ neikvęšum raunstżrivöxtum, sem ekki var mögulegt heima ķ Žżskalandi vanneyslunnar, undir stašbundiš jįkvęšum raunstżrivöxtum. Žessi pśšurtunna ķ hagkerfum landa Sušur-Evrópu bjó aš sjįlfsögšu til žį eftirspurn eftir žżskt framleiddum vörum sem til var ętlast. Žetta gerist alltaf žegar sparnaši annarra er žrżst śt ķ umferš meš śtlįnastöšlum sem tilheyra banananżlendum. Evran er bananalżšveldi og Sušur-Evrópa er žvķ lišiš lķk ķ dag

Svo sprakk aš sjįlfsögšu allt heila klabbiš og Angela Merkel breyttist sjįlf ķ pśšurtunn-una. En vegna žess aš Bandarķkin kaupa enn af henni žaš dót sem hįlfglötuš žżsk fyrirtęki vegna svona stefnu framleiša, žį komst hśn til Davos til aš hęšast aš žeim eina sem heldur henni uppi. Žangaš upp skreiš hśn ķ kolaknśnum skrjóši Schröders til aš baša sig ķ sólinni, sem Žżskalandi er hętt aš birtast

Sagt er aš til séu žrjś skeiš rķkja: 1. villimennska - 2. sišmenning - 3. śrkynjun og hnignun. Žar sem Žżskaland var stofnaš svo seint sem 1871 žį hófst ferill žess fyrst og fremst sem villimennska, žar nęst hoppaši landiš yfir sišmenningu og ķ dag er žaš mest śrkynjun og hnignum. Ekki žaš aš Deutsche Bank sem er įrinu eldri en sjįlft Žżskaland, hafi breytt neinu um žennan feril landsins, žvķ hann fjįrmagnaši hann. En sjįlfa orsök stofnunar Žżskalands 1871 mį hins vegar aš sumu leyti rekja til žess aš žaš hafši sjįlft veriš vķgvöllur fyrir villimennsku nįgranna žess

Žessa brunarśst hefur Ķsland įkvešiš aš binda sig sem fastast viš til aš sökkva meš henni. En žar sem Ķsland hefur einnig bundiš sig hugarfarslega gališ viš villimannaveldiš Kķna, ķ skrśšgöršum utan-rķkis-rįšuneytisins, žį mį segja aš viš séum komin heim til okkar framtķšarhelvķtis meš žessu įframundanhaldi. Hvernig vęri aš vešja į smį vestręna sišmenningu, kęru stjórnmįlamenn. Eigum viš žaš ekki skiliš eftir 700 įr evrópskar villumennsku hér į landi?

****

Žaš var athyglisvert aš fylgjast meš heimsókn Mike Pence varaforseta Bandarķkjanna til höfušborgar vestręns Ķsraels, Jerśsalem. Reyndar er sś heimsókn sendibošans hin sanna stórfrétt, en ekki kolaverkiš ķ Davos, knśiš koksi

Hvernig vęri aš segja Ķsland fyrst. Til žess eruš žiš kjörnir

Fyrri fęrsla

Žśsund einkažotur lentar ķ Davos


Žśsund einkažotur lentar ķ Davos

Einkažotur Davos - Reuters

Mynd: Reuters

Hvaš er ég eiginlega aš tala um? Jś Davos-mennina. Exeliš. Žeir eru lentir ķ Davos ķ Sviss ķ meira en žśsund einkažotum, til aš bjarga plįnetunni frį endalokum hennar (žeirra): ž.e.a.s. frį umhverfismįlaógninni (lesist hlżnun af žeirra völdum)

Um er aš ręša allar helstu elķtur jaršar og žar meš talin nokkur rķkishöfuš, sešlabankamenn og bankastjóra, forstjóra og helstu frammįmenn ķ alžjóšavęšingar-kirkjunni, sem hlżša žar į afspiluš Parķsar- og fjölžjóšasamkomulög af grammafóni žeim sem kann bara eitt lag ķ dag; loftslagiš

Žetta er svo sprenghlęgilegt aš ég fór śt og pissaši į klakann til aš leggja mitt af mörkum til hlżnunar jaršar žeirra. Žeir eiga hana, halda žeir

Sķšast žegar tķmabil svona kirkjudeilda gat kallaš til hįmessu eins og žeirrar sem fram fer žarna ķ Davos, žį var įstandiš svipaš og žaš er ķ dag. Pįfar, ókjörnir kóngar, prinsarnir og žjónar žeirra voru bornir ķ hįsętum hvert sem var, hvenęr sem žeim žóknašist, af vesalingum eins og mér og žér; algerlega gratķs. Okkur var gert skylt aš bera žetta liš hvert sem žvķ žóknašist aš stķga fęti til jaršar. Ķ dag lenda žeir hins vegar į žśsund einkažotum til aš bjarga jaršrķki sķnu frį hlżju vatni eins og kastašist af mér

En žaš sem verra er, vondur mašur er nś męttur į stašinn og ętlar sį aš halda ręšu sķna yfir žeim į morgun. Hann heitir Donald Trump. Hann er lentur, fullur af umboši žeirra sem žetta liš skildi eitt eftir į fjóshaug alžjóša-vęšingarinnar. Mikiš hlakka ég til. Žetta gęti oršiš byrjunin į nżrri engilsaxneskri išnbyltingu, eins og žeirri sem leysti lita pissandi manninn śr įnauš elķta sem bera žurfti hvert sem var, hvenęr sem var

Forsętisrįšherra Indlands veršur sennilega skśffašur, en hann spilaši ķ gęr fyrsta fjįrkśgunarstefiš śr Parķsarsamkomulaginu: "žiš sem eruš rķkari en viš, žiš veršiš aš gera ykkur fįtęka eins og viš. Annars fer jöršin til helvķtis og žiš öll meš. Komiš žiš meš peningana"

Žetta liš hefur frį lokum sķšustu heimsstyrjaldar veriš aš žręša fullvalda žjóšrķki jaršar upp į einkalyklakippu sķna, sem heitir alžjóšlegar stofnanir og samtök. Gamla ókjörna kónga-elķtan var hins vegar mest innanrķkisleg, žvķ hestar voru ekki einkažotur. Žetta liš talar ekki viš nįungan ķ nęstu götu, heldur einungis viš žann sem kann alžjóšlegt tungumįl žeirra ķ nęsta landi į lyklakippunni, eša hinumegin į plįnetunni. Svo lendir žaš og messar yfir mér og žér ķ formi hinna og žessara endalausu alžjóšlegu stofnana sem stśtfullar eru af svo köllušum "sérfręšingum". Žetta liš er oršiš nżr lykla-Pétur og śniversal-imperial eitur fyrir fullvalda žjóšir. Ekkert er lengur hęgt įn samžykkis žeirra eša vottunar. Theresa May komst vel aš orši žegar hśn sagši aš žetta liš vęri oršiš heimilislaust afglapaveldi einskis

Best aš fara śt aftur og endurtaka sķšustu hlżnun einkajaršar minnar. Gott fyrir blįberin, kartöflurnar, rabarbarann, birkiš og snarrótina, en vont fyrir nef rebba. Svo tala ég viš krumma og bķš eftir horssagauknum

Jį. Žśsund einkažotur ķ Sviss eru lentar, žér til bjargar (hringja klukkum hér), og himnar opnast. Restina kunna flestir. Žetta lag veršur spilaš svo lengi sem žaš eru peningar ķ žvķ, fyrir śtgefandann

Krękja

Irony Alert: A Thousand Private Jets Deliver Globalist Elite to Davos for Climate Change Summit

Fyrri fęrsla

Smölun hafin ķ Žżskalandi


Smölun hafin ķ Žżskalandi

USS Hopper DDG-70

Mynd: USS Hopper tundurspillir Bandarķkjanna

Žżskaland

Wolfgang Munchau skrifaši į žessa leiš um Žżskaland ķ gęr: Muniš žiš hvernig Jeremy Corbyn tókst gegn öllum lķkum aš verša formašur breska Verkamannaflokksins? Žeir lengst til vinstri ķ žeim flokki hófu smölun ungs fólks inn ķ flokkinn ķ ašdraganda formannskjörsins. Žetta er einnig aš gerast hjį žżskum sósķaldemókrötum (SPD) nśna ķ ašdraganda flokkskosninga um žaš hvort flokkurinn eigi aš fara ķ rķkisstjórn meš flokki Angelu Merkel, eša ekki, aš loknum formlegum višręšum um stjórnarmyndun. Engar kröfur eru geršar um aš žeir sem kjósa hafi veriš flokksmešlimir ķ lengri tķma en til dęmis einn dag fyrir žann dag sem flokksforystan įkvešur samkvęmt eigin höfši aš sé sķšasti dagur til aš ganga ķ flokkinn fyrir kosningar um mįliš. Die Welt segir aš ķ gangi sé massķft innflęši af nżjum mešlimum ķ flokkinn frį žvķ aš žingkosningar fóru fram, sem er ķ hlęgilegri mótsögn viš žį verstu śtreiš sem flokkurinn žar hlaut frį strķšslokum. Žetta gęti styrkt hinn óvinsęla Martin Schulz formann flokksins ķ sessi og innaustur af lengst til vinstrimönnum gęti jafnvel komiš žvķ um kring aš SPD losni viš Angelu Merkel fyrir fullt og allt, meš žvķ aš fella stjórnarsamstarf, sem žżša myndi nżjar žingkosningar ķ haust. Samkvęmt skošanakönnun Spiegel eru 51 prósent Žjóšverja mjög neikvęšir eša neikvęšir ķ garš slķks stjórnarsamstarfs SPD, en einungis 16 prósent segjast įnęgšir, ef af žvķ veršur

Bretland

Gengi breska sterlingspundsins gagnvart Bandarķkjadal er nś į svipušu róli og žaš var žegar Bretar kusu ķ jśnķ 2016 ķ žjóšaratkvęši aš yfirgefa Evrópusambandiš. Og stęrsta hlutabréfavķsitalan stendur 25 prósent hęrra en žį

Bandarķkin

USS Hopper stżriflaugabśinn tundurspillir bandarķska sjóhersins sigldi fyrstu sjófrelsis- og hafréttar siglingu įrsins inn į žaš hafsvęši sem Kķnverjar segja aš sé nś innan landhelgi žeirra, umhverfis gervieyjar ķ Sušur-Kķnahafi sem žeir hafa dęlt upp meš sanddęlum og staflaš eldflaugum ofan į. Sigling bandarķska flotans žykir koma mun fyrr en gera mįtti rįš fyrir, en hśn var sigld 17. janśar. Taķvan og Filippseyjar gera einnig tilkall til hafsvęšisins. Nż žjóšaröryggisstefna Bandarķkjanna hefur skilgreint Kķna sem mikilvęgustu ógn er stešji aš vestręnum lifnašarhįttum og žar meš fyrst og fremst Bandarķkjunum. En einnig er bśist viš aš Bandarķkin herši varšstöšu sķna gagnvart Evrópusambandinu og sérstaklega Žżskalandi, vegna yfiržyrmandi ójafnvęgis ķ višskiptum žeirra viš heiminn utan -og jafnvel innan- Evrópusambandsins. Mörg evrulönd eru aš žar aš žrotum komin

Fyrri fęrsla

Žegar gamla Sovétiš įtti aš verša stęrst. Ķ dag er žaš Kķna


Žegar gamla Sovétiš įtti aš verša stęrst. Ķ dag er žaš Kķna

Myndskeiš: Hin smįu Cherbourg-skip nżja žjóšrķkisins - 1969

****

"Žjóšhagfęšingar" sem vita hvorki hvaš žjóš né žjóšrķki er - og heldur ekki hvaš Biblķan (sjįlf uppskriftin aš žjóšrķkinu) er?

Žeir sem žekkja ögn til ķ heimi žjóšhagfręšinnar vita aš Paul Samuelson var fyrsti bandarķski hagfręšingurinn sem hlaut Nóbelsveršlaunin ķ hagfęrši og žaš geršist įriš 1970. Žaš merkilega viš žennan prófessor var örugglega margt. Biblķur hans eru žvķ vķša ķ bókahillum enn. En žaš merkilegasta finnst mér vera spį hans um Sovétrķkin. Kannski var žaš hennar vegna aš sęnska sešlabankaša akademķuelķtan veršlaunaši hann. Hann spįši nefnilega žvķ aš sovéska hagkerfiš myndi taka framśr bandarķska hagkerfinu aš stęrš. Og žaš įtti aš gerast įriš 1984. Žį yrši sovéska žjóšarframleišslan oršin stęrri en sś bandarķska

Žetta finnst mér ekki merkilegt fyrir žaš hversu röng spį Samuelsons reyndist, heldur finnst mér žetta merkilegt vegna žess aš Sovétrķkin voru ekki og myndu aldrei verša hluti af Frjįlsverslunarkirkjunni, sem vęntingafullir lófar svo margra néru sér saman um (e. free trade). Og ekki nóg meš žaš, heldur uppfręši Nóbelsveršlaunahafinn spį sķna žegar hśn gekk ekki eftir. Og žaš oftar en einu sinni. Hann flutti 1984 bara lengra inn ķ framtķšina - žar sem hśn svo skyndilega varš uppseld. Vęntanlegu og framfluttu sovésku heimsmetsįrin hans 2002 og 2012 runnu aldrei upp. Bara allt žegar fariš til fjandans og enn lengra įriš 1989. Sovétrķkin įttu sem sagt aš verša stęrst og mest įn frķverslunar. Ja hérna. Svariš hér er aušvitaš žaš aš žarna var svo kölluš "frjįls verslun" ekki enn oršin aš nżjum og višteknum trśarbrögšum. Sś rétttrśandi kirkjudeild opnaši fyrst žegar sś sovéska lokaši. En hvaš geršist svo nęst?

Jś. Fjórum įrum eftir 1970 fékk annar snillingurinn Nóbelsveršlaunin ķ hagfręši. Hann hét Friedrich Hayek. Margt var örugglega einnig merkilegt viš žann mann. Hann hafši rétt fyrir sér um margt. En rangt hafši hann lķka fyrir sér um ofbošslega mikilvęga hluti, eins og Samuelson. Hayek vissi ekkert um žjóšina, žjóšrķkiš og žjóšarlöggjöf sem stofnanir. Hinn krónķski lķberalisti Hayek lagši nefnilega til ķ ritgerš sinni įriš 1939, aš skipta žyrfti śt sjįlfstęšum žjóšum og žjóšrķkjum žeirra fyrir eins konar alheimsrķki, eša alheimsrķkisamband žar sem heimslög myndu rķkja. Žetta vęri naušsynlegt ķ nafni lķberalismans

En Lķberalismi er nżleg og algerlega öndverš stjórnmįlaskošun viš Ķhaldsstefnuna sem varš til sem stjórnmįlaafl ķ Englandi į 14. og 15 öld. Lķberalismi kom til sögunnar hundrušum įrum sķšar meš sósķalistanum John Locke, sem var aš minnsta kosti jafntakmarkašur og Hayek, eins og sést į Frakklandi enn žann dag ķ dag, og į heimsveldi lķberal sérfęšingaveldisins sem klessukeyrši sig algerlega įriš 2009. John Locke vissi lķtiš hvaš hann var aš gera meš ritgeršadundi sķnu og Hayek vissi ekki aš Locke vissi lķtiš sem ekkert mikilvęgt um žaš sem hann var aš segja. Og nś er komiš aš hagfręšikirkjudeild Hayek aš falla eins og sovétinu gamla. Fyrst voru žaš Sovétrķkin, svo er žaš Kķna ķ dag og žessi įrin er žaš lķberalisminn sem kominn er langt langt fram yfir sķšasta söludag. Reyndar žoldi hann aldrei notkun

En menn žurfa ekki aš hafa svo miklar įhyggjur, žvķ žaš var žjóšrķkisvaldiš sem bjó til kapķtalismann meš lögum. Og žau lög geta ašeins fullvalda žjóšrķki sett. Lögin um takmarkaša įbyrgš hlutafélaga er žaš sem bjó kapķtalismann til. Annars žyrftu öll žjóšleg sem alžjóšleg fyrirtęki aš hafa einkaher sér til varnar, žvķ ašeins einn drepinn mašur myndi žį koma öllum į hausinn. Žess vegna žurftu ķtalskir bankar sem opnušu śtibś fyrir utan landssteinana aš hafa einkaher til aš gęta peninganna. Lög um hlutfélög meš takmarkaša įbyrgš voru žį ekki til og gįtu ekki veriš til žvķ žjóšrķkin voru ekki til, nema sem sjįlf uppskriftin aš žeim ķ Gamla testamentinu. Eini valkosturinn viš žau voru andskotans heimsveldi śniversalista; ž.e. keisaraveldiš og žar meš žręlarķkiš og nżja Sovétrķkiš, verstu plįgur mannkyns frį upphafi. Einungis hiš forna Ķsraelsrķki śr Biblķunni žar sem Dabbi var kóngur, gat vķsaš Ķhaldsmönnum sķšari tķma veginn - og hann fóru žeir og stśderušu lög žess og geršu sé mat śr einmitt žeim. Žess vegna eru Bandarķkin öflugasta hagkerfi og žjóšrķki allrar mannkynssögunnar frį upphafi fram til dagsins ķ dag. Ekkert kemst meš tęrnar žar sem žau hafa hęlana

Enginn myndi til dęmis senda einkapersónunni mér alla žį peninga sem brautryšjandi ķtalskir bankar höfšu til varšveislu og lįnušu śt į mišöldum, og enginn lķfeyrissjóšur myndi lįna mér einn tśkall gegn persónulegri įbyrgš og allra sķst myndu žeir lįna Locke og Hayek persónulegt stórfé śt į andlit žeirra, til žess aš reka bara eitt fyrirtęki sem žeir meš hundraš prósent öryggi myndu koma į hausinn innan 24 klukkustunda, sökum snilligįfnafars

Ég er Ķhaldsmašur. Hinir hafa žvķ mišur ekki minnstu hugmynd um hvaš žaš er sem bżr til öflugasta og lķfvęnlegasta hagkerfi veraldar. Bara Ķhaldsmenn vita žaš, žvķ ašeins žeir viršast vita hvaš žjóš og žjóšrķki er - og geta žar af leišandi haldiš uppi vörnum fyrir žau. Restin fer til helvķtis. Žess vegna verša menn aš vita What Is Conservatism? - annars lendum viš öll.. žiš vitiš hvar

Fyrri fęrsla

Eftir endurtalningu fékk SPD samžykki til stjórnarmyndunarvišręšna. Flokkurinn aš hverfa


Eftir endurtalningu fékk SPD samžykki til stjórnarmyndunarvišręšna. Flokkurinn aš hverfa

Fréttir af śniversal fįvitahęli evrunnar

Žaš var ekki fyrr en eftir endurtalningu atkvęša 642 fulltrśa žżskra sósķaldemókrata ķ dag, aš flokksforysta žessa svo kallaša SPD-flokks treysti sér til aš lżsa žvķ yfir aš samžykki hefši fengist į rįšstefnu flokksins um helgina, fyrir žvķ aš ganga til "formlegra stjórnarmyndunarvišręšna" viš CDU/CSU flokksbandalagiš sem Angela Merkel leišir

Og žaš var ekki fyrr en eftir aš hafa "lofaš" aš SPD myndi fį meiri tilslakanir en gert hafši veriš rįš fyrir ķ óformlegum višręšum, aš 362 af 642 fulltrśum flokksins létust til leišast aš samžykkja formlegar višręšur. 279 sögšu nei. Flokkurinn hefur tapaš nįlęgt helmingi kjósenda og misst fylgi ķ hverjum einustu kosningum sķšastlišin 15 įr

SPD-flokkurinn tapar ķ takt viš versnandi kjör kjósenda vegna trśarbragša "frjįlsrar" verslunar/višskipta undir fjölžjóšaisma (e. multilateralism), ESB og alžjóšavęšingar, sem flokkurinn tók til sķn og hefur dżrkaš. Sś trś bošar tvennt; 1) aš hśn sé naušsynleg og įvallt og stanslaust af hinu góša, og 2) aš allir hagnist į henni. Tvennt er samt enn óśtskżrt ķ žessum trśarbrögšum; 1) hve langan tķma tekur žaš fyrir trśna aš virka, og 2) hvert fór hagnašurinn af žessari svo köllušu "frjįlsu verslun", žvķ ekki fór hann til žeirra sem įšur fyrr kusu einmitt sósķaldemókrata. Žeim reiš flokkurinn og verkalżšshreyfing hans hins vegar til fjandans og hengdi žį til afbakašs žerris inn ķ EMU og gerši Žżskaland aš lįglaunalandi, sem kaldhęšnislega hefši įtt aš stękka sjįlfan grundvöllinn fyrir flokkinn, en sś reiš virkaši aš sjįlfsögšu žveröfugt, žvķ fólk er ekki heimskt. Og svipaš hafa sósķaldemókratar og verkalżšshreyfing žeirra einnig gert į öllum Vesturlöndum. Žeir eru oršnir versti óvinur skjólstęšinga sinna. Og vegna žess aš kjósendur sjį ekki lengur neinn mun į SPD og CDU vegna illa lyktandi samvinnu žeirra um sömu stefnu, žį kżs allur almenningur ķ vaxandi męli hvorugan žessara flokka. Og žżsku CDU/CSU eru of heimskir til aš skilja stöšuna. Žeir eru žaš sem kallaš er nautheimskir merkantķlistar, enda er žaš žaš sem ESB-gengur śt į. Lķberalistar sem halda aš žeir séu Ķhaldsmenn, ž.e. öfuguggar śt ķ gegn, enda vita žeir varla hvaš engilsaxnesk-amerķsk arfleiš ķhaldsmanna er, eins og svo greinilega sést į śniversal fįvitahęli evrunnar ķ dag, og reyndar alla įšurgengna daga hennar. The European Monetary Madness Area (EMMA) talar fyrir sig sem śnķversal fįvitahęli lķberalista. Hvernig gat öšruvķsi fariš meš žį smķši lķberalista?

Gert er nś rįš fyrir aš žessar višręšur geti hafist eftir nokkrar vikur. Allt tekur langan tķma ķ steinrunnu Žżskalandi og er žį meš tališ sjįlft hrun stjórnmįla landsins. En žegar žaš gerist, žį gerist žaš meš žvķ öryggi sem viš sjįum birtast nśna. Sķšan žarf aš hefja haršsóttar višręšur og žį erum viš komin fram ķ aprķl/maķ - og ef samningar nįst ekki žį veršur kosiš į nż nęsta haust. Heilt stjórnlaust įr er fariš ķ ekki neitt, hvernig sem mįlin fara žvķ landiš lokar žvķ sem nęst nišur į sumrin

Žverklofinn SPD-flokkur žżskra sósķaldemókrata hefur hér meš įkvešiš aš ganga til formlegra stjórnarmyndunarvišręšna viš klofna flokksbandalagiš sem restin af Angelu Merkel leišir. Hefur henni og SPD į ašeins 13 įrum tekist aš rśsta žżskum stjórnmįlum nišur aš stjórnleysismörkum. Žetta er vélin ķ Evrópusambandinu, eins og "allir" fjölmišlar hafa sagt ykkur frį, lķklega milljón sinnum. Sjįlf vélin jį

Tengt

Žżskaland: Veršur stjórnarmyndunarvišręšum hafnaš?

Fyrri fęrsla

"Góšir innvišir" einkennandi fyrir einręšisrķki?


mbl.is Jafnašarmenn til višręšna viš Merkel
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

"Góšir innvišir" einkennandi fyrir einręšisrķki?

Žaš var sagt um hiš sovéska nešanjaršarlestarkerfi Moskvu aš žaš vęri einstakt og slęgi flestum slķkum kerfum į Vesturlöndum viš. Ķ dag eru žaš "innvišir" ķ vissum hlutum Kķna sem fį menn til aš missa mįttinn af hrifningu

Allt fyrir utan Moskvu Sovétrķkjanna var hins vegar ein samhangandi brunarśst į vegum žeirra sem komust svo flott til og frį vinnu viš lķtiš nema gagnslitla žvęlu ķ höfušborginni. Lestarkerfiš inn ķ fįrįnleikann virkaši svo vel

Žaš aš almenningssamgöngur ķ Moskvu Sovétrķkjanna vęru góšar gerši ekkert fyrir Sovétrķkin annaš en aš framlengja hörmungum žeirra. Aš flytja massa af fólki til og frį gagnslausri vinnu stušlaši ekki aš neinu nema veldisuppbyggingu gagnsleysisins

Lestir og brżr yfir ķ ekkert og til einskis nema brśarsmķši eru til lķtils. Aš flytja Kķnverja dagsins ķ dag til og frį vinnu viš lķtiš nema rangstęšar og glatašar fjįrfestingar, er žaš sama og geršist ķ Sovétrķkjunum. Vinnan viš ekkert engum til gagns stendur nś sem hęst ķ Kķna. Rķkisstjórnin hefur jafnvel byggt skjaldborg utan um sżndarveruleika hennar og kallast hann alręši og hagtölur

Japan stįtaši einu sinni af slķkum furšufjįrfestingum ķ "innvišum" en žeir komu ekki ķ veg fyrir aš Japanska hagkerfiš féll saman į svo svęsinn hįtt aš ašeins lönd ķ mišjum sprengjugķg heimsstyrjalda geta stįtaš af slķkum samdrętti. Į hįtindi japönsku vitleysunnar stóš landiš fyrir 17 prósentum af heimsframleišslunni. Svo hrundi spilaborgin og Japan er ašeins 6 prósent af hagkerfi veraldar ķ dag

Ķ millitķšinni hefur hlutfall Bandarķkjanna ķ heimshagkerfinu varla haggast, žrįtt fyrir nżju Kķnažvęluna og bandarķska innviši sem vinsęlt er aš bölva ķ sand og ösku. Um žį flżtur hins vegar ekki hagtölužvęla į borš viš žį sovésku og sķšar žį japönsku og svo ķ dag žį kķnversku. Kķna veršur ķ žessum efnum miklu verra en Japan og enn verra en Sovétrķkin. Meira um žetta sķšar

Fyrri fęrsla

Žżskaland: Veršur stjórnarmyndunarvišręšum hafnaš?


Nęsta sķša »

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "samfélags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband