Leita Ý frÚttum mbl.is

BloggfŠrslur mßna­arins, oktˇber 2011

36 stunda ney­arßhrif ney­arfundar evrurÝkja

Hann kom, sß og s÷kk; ney­arpakkinn sem kynntur var kl 04:00 sÝ­asta fimmtudagsmorgun. Og marka­ir eru loksins a­ skilja ■a­ sem Simon Johnson sag­i Ý Kredith÷rpunni, 101 eitthva­ anna­.áŮa­ eru engir ÷ruggir pappÝrar til.
á
RÝkispappÝrar evrulanda eru ekki ■a­ sem menn hÚldu a­ ■eir vŠru. Skyndilega blasir vi­ a­ eignasafn banka ß bor­ vi­ stˇra franska BNP Paribas bankann, sem samanstendur a­ miklum hluta til af rÝkispappÝrum evrulanda, er a­ fŠrast Ý annan flokk en ■ann sem vi­ ger­um rß­ fyrir a­ eignasafni­ vŠri Ý. Ůessi nřborna ßlyktun marka­arins gŠti leitt til ■ess a­ eigi­fÚ bankans sÚ a­eins 2 prˇsent. Enda fÚll hann nŠstum 10 prˇsent Ý marka­i dagsins. S÷mu s÷gu er a­ segja um SociÚtÚ GÚnÚrale. Marka­urinn ˇttast ■jˇ­nřtingu Ý kj÷lfar vel hugsanlegrar lŠkkunar ß lßnshŠfnismati franska rÝkisins ß nŠstu mßnu­um

HÚr er kÝnverskur l˙xusbßtur sjˇsettur af fjßrfestum, sekkur au­vita­ samstundis. Ůarna eru ervul÷ndin a­ leita sÚr a­ fÚ, en munu ■ˇ tˇmhent koma heim. KÝna ß enga peninga. Brß­um gŠti evrusvŠ­i­ or­i­ alveg alelda
á
á
á
Frˇ­legar vangaveltur hÚr;áEuropeĺs Dying Bank Modelá áá


H˙snŠ­islßn Ý Danm÷rku skorin ni­ur. Ůřskt mark aftur?

Sko­anak÷nnun - Vilt ■˙ fß ■řska marki­ aftur

Ůřskalandá

Sko­anak÷nnun ■řska Financial Times: Vilt ■˙ fß ■řska marki­ aftur sem gjaldmi­il? Jß svara 55 prˇsent. Nei svara 33 prˇsent. Ůeim sem er sama e­a taka ekki afst÷­u eru 12 prˇsent. 10.828 h÷f­u svara­. K÷nnunin hˇfst 25. e­a 26. oktˇber 2011:ákrŠkjaá

BensÝngufan frß mara■on-ney­arfundi evrurÝkja Ý Brussel a­fararsˇlarhring fimmtudagsmorguns Ý sÝ­ustu viku, er gufu­ upp og marka­ir Evrˇpu snarfalla n˙ frß morgunstundinni, eftir a­ marka­ir AsÝu hÚldust neikvŠ­ir Ý alla nˇtt. VÝsitalan yfiráU.S. equity futures fyrir vi­skipti n˙ ß mßnudag lřsir rautt. Ůetta bendir til ■ess a­ hrifning marka­a vegna samkomulagsins ß fimmtudag sÚ ekki lengur ■ar sem h˙n sßst sÝ­ast ß f÷studag. Ůa­ skyldi engum koma ß ˇvart

Noregur

Andsta­an vi­ ESB a­ild eykst Ý Noregi ■vÝ n˙ segjast 72 af hverjum 100 Nor­m÷nnum vera andvÝgir a­ild Noregs a­ Evrˇpusambadninu. A­eins 12 af hverjum 100 Nor­m÷nnum eru hlynntir a­ild, skrifar danska dagbla­i­áB°rsenáÝ dag á á

Erfi­ara a­ fß lßn Ý Danm÷rkuá

═ Danm÷rku hafa h˙snŠ­islßn veri­ skorin ni­ur mi­a­ vi­ heimilistekjur ■eirra sem sŠkja um lßn og kr÷fur til lßntakenda hertar. Fyrir fimm ßrum var hŠgt a­ fß h˙snŠ­islßn sem svara­i til fjˇrum sinnum heimilistekna umsŠkjenda ß ßri og oft ßn ■ess a­ eiga handbŠrt fÚ. Sjaldan var be­i­ um miklar upplřsingar um fjßrhag umsŠkjenda.

═ dag er ■etta lßnshlutfall komi­ ni­ur Ý 2,5 til 3 sinnum heimilisßrstekjur umsŠkenda. Eigin sparna­ur ■arf a­ nema 5-10 prˇsent af kaupver­i og lßnastofnanir vilja fß a­ vita allt um fjßrhag og a­ra hagi umsŠkenda ßsamt lÝfrŠnu rekstrar÷ryggi lßntakanda; hefur ■˙ sj˙kratryggingu hjß vinnuveitanda? ┴ttu ellilifeyrissparna­? Hefur ■˙ keypt ■Úr atvinnuleysisbˇtatryggingu? og svo framveigs. Sko­a­ er undir allar kommˇ­ur heimilisins;ákrŠkja

Tali­ er a­ um 40 prˇsent h˙snŠ­iseigenda undir 35 ßra aldri Ý Danm÷rku skuldi meiri peninga Ý fasteign sinni en hŠgt er a­ selja hana fyrir

Tvisvar hruná

┴ sÝ­ustu 25 ßrum hefur fasteignamarka­ur Ý Danm÷rku hruni­ tvisvar sinnum. ═ fyrra skipti­ frß 1987 til 1994 vegna innlei­ingar fastgengis og ni­urskur­ar ß grei­slu- og fjßrlagahalla til ■ess a­ halda mŠtti Danm÷rku ß sporbraut umhverfis kjarna ESB.áŮß fˇru ánau­ungaruppbo­áupp Ý 1700 uppbo­ ß mßnu­i. Ůa­ fˇlk sem ■ß missti h˙snŠ­i sitt ß nau­ungaruppbo­um ■ar sem ekki fÚkkst inn fyrir ÷llum skuldum, mßtti oft halda ßfram a­ grei­a af lßnum m÷rg nŠstu ßrin, ■ˇ svo a­ h˙snŠ­i ■eirra vŠri fyrir l÷ngu fari­.

Seinna skipti­ ß ■essum sÝ­ustu 25 ßrum er svo ■essi n˙verandi kreppa, sem hˇfst ß d÷nskum fasteignamarka­i fyrir fjˇrum til fimm ßrum. Um ■essar mundir eru haldin um 450 nau­ungaruppbo­ ß fasteignum Ý hverjum mßnu­i Ý Danm÷rku.

Um ■a­ bil 830 ■˙sund Danir ß vinnualdri eru a­ fullu leyti ß framfrŠlslu hins opinbera. HŠgt er a­ segja a­ atvinnuleysi Ý Danm÷rku hafi Ý raun aldrei fari­ undir 10 prˇsent sÝ­an 1979. Ůa­ er ■a­ fyrsta sem nemendur ß fyrsta ßri Ý ■jˇ­hagfrŠ­i lŠra ■ar Ý landi, ■ˇ svo a­ ■okukenndar t÷lur hins opinbera segi stundum anna­

Landsfundurá

Landsfundur d÷nsku ■jˇ­arhreyfingarinnar gegn ESB a­ild Danmerkur (FolkebevŠgelsen mod EU) var haldinn um helgina. ═treka­ var a­ til vŠri heimur fyrir utan m˙ra ESB og var andsta­an vi­ evrua­ild Danmerkur undirstriku­ enn fastar. Rifju­ voru upp nokkur r÷k danskra evrusinna ˙r sÝ­ustu herfer­ ■eirra fyrir uppt÷ku evru ßri­ 2000. Ůar s÷g­u ■eir a­ miklu betra vŠri a­ vera um bor­ Ý stˇru skipi ■egar ve­ur versna, heldur en a­ vera einn ß litlum bßti. Ůß var ■ess ekki geti­ a­ stˇra skipi­ hÚt allan tÝmann ESBáTitanic;ákrŠkja

═ Danm÷rku eru ■rÝr af hverjum fjˇrum kjˇsendum ß framfŠrslu hins opinbera; a­ fullu leyti, a­ hluta til, e­a eru opinberir starfsmenn.


Passi­ ykkur; Lilja Lř­rŠ­i kemur

Sjß frÚtt Mbl. hÚr a­ ne­an.á

Comparative Monthly Avg. Exchange Rates- Relative to US Dollar

Mynd; Gengi krˇnu og evru mi­a­ vi­ BandarÝkjadal frß 1. oktˇber 2001. Eins og sjß mß ß myndinni ß evran eftir a­ hrynja. Ůa­ er hi­ nokku­ vel ■ekkta nßtt˙rufyrirbŠri, tÝminn, sem hÚr hindrar a­ allir hlutir gerist samtÝmis alls sta­ar. Oft gagnlegur.

Jß. HÚrna kemur ■etta frß fr˙ Lilju Mˇsesdˇttur:

"■etta snřst um a­ nß Ý skattstofna sem hafa or­i­ til eftir hrun og ■ß ß Úg vi­ ofurhagna­ ˙tflutningsfyrirtŠkja sem hefur skapast vegna veikrar krˇnu.ô

Jß vi­ skattleggjum ■ß sem "grŠddu" vegna gengisbreytinga. Ok, ■essi helf÷r hefst ■ß svona;

a) Ůi­ kŠra fˇlk sem "grŠddu­" ß hŠkkun krˇnunnar og keyptu­ ykkur t.d. bifrei­ar og h˙snŠ­i ß of hßu Liljugengi krˇnunar, jß, ■i­ fßi­ heim til ykkar sendan eitt stykki reikningáfrß fr˙ Lilju Lř­rŠ­i

b) Ůi­ sem fˇru­ Ý 5-15 utanlandsfer­ir ß ßri ß bˇlußrunum, ■i­ fßi­ heimsendan reikning frß Lilju Lř­rŠ­i

c) Og ■i­ sem s÷g­u­ okkur sem ■ßverandi bjuggum erlendis a­ pressa bara 5 ßra "eldgamlar" bifrei­ar okkar (mÝn var 15 ßra og ˇpressuhŠf), ■i­ fßi­ extra bˇnus frß Lilju Lř­rŠ­i fyrir Ýslensku rß­gj÷fina sem me­ glottiávar veitt til erlendra fyrirtŠkja sem h˙ktu Ý p˙kalegum ˇrekstri sÝnum ■ar. Ůß stˇ­u ═slendingar fyrir utan d÷nsk fyrirtŠki og sungu ÷lva­ir hŠ­inss÷ngva. N˙ skrÝ­ur ■etta sama fˇlk hins vegar heim til Lilju og bi­ur um "rÚttlŠti" (■ˇ mest sem lŠti fyrir utan rÚttinn)

d) Ůau Ýslensku innflutningsfyrirtŠki sem fluttu inn v÷rur ß of sterku gengi, ■i­ fßi­ sendan stˇran reikning frß Lilju Lř­rŠ­i. Og ■eir neytendur sem keyptu v÷rur ■eira fß einnig reikning frß Lilju Lř­rŠ­iá

e) Ůau ˙tflutningsfyrirtŠki sem fengu a­ blŠ­a og blŠ­aáog blŠ­aávegna of hßs gengis ßrum saman, ■i­ fßi­ fyrsta kossinn til a­ mřjka ykkur upp fyrir punggripi­ semáfrß fr˙ Lilju Lř­rŠ­i kemur n˙

f) Ůeir ═slendingar sem n˙ eru fl˙nir til Noregs vegna ■ess a­ ■eir Ś samkvŠmt Lilju Lř­rŠ­i Ś áeru svo ßfjß­ir Ý a­ borga hßa og hŠrri skatta (jß ■etta sag­i h˙n Ý salarkynnum VIB, hva­ svo sem ■etta VIB er) ■i­ fßi­ stˇran stˇran reikning sendan heim til ykkar frß Lilju Lř­rŠ­i, ■vÝ ■i­ eru­ a­ senda peninga heim til fj÷lskyldunnar ß ═slandi ß allt of hagstŠ­u gengi. Ůi­ eru­ samkvŠmt fr˙ Lilju Lř­rŠ­i a­ svindla grˇft og nřta ykkur ney­ annarra.

HvenŠr Štlar ■essari heimsku a­ linna? Hva­ er a­?

Ekki ■ř­ir a­ senda svona fˇlk Ý skˇla aftur ■vÝ ■a­ er b˙i­ a­ vera ■ar mestan hluta Šfinnar. Einn t˙r ß togara nor­ur Ý ballarhaf gŠti kannski, en bara kannski, hjßlpa­. Ef hann dugar ekki ■ß gŠti svona eins og einn 10 ßra t˙r til Danmerkur ef til vill reynst gagnlegur.

En hvernig ß a­ skattleggja ■a­ fˇlk sem me­ skrÝlslßtum komst til valda vegna gengishruns krˇnunnar og bankanna og engu ÷­ru? Hvernig eigum a­ a­ ˙tfŠra skattlagningu ofurhagna­s stjˇrnmßlafyrirtŠkja ß bor­ vi­ Lilju Mˇsesdˇttur A/Ům og flestra (en ekki allra) fyrrum flokksmanna hennar, sem skapastáhefur vegna einnar veikrar krˇnu og eins bankahruns? Íllu f÷gru var l÷gmŠtum eigendum lř­veldisins lofa­ af ■essu fˇlki. En lÝit­ anna­ en kosningasvik hefur ■etta fˇlk afhent. Ůetta fˇlk er greinilega svikin vara.

Ůegar Lilja Mˇsesdˇttirásag­i jßávi­ ■vÝ a­ senda svona eins og eina ˇumbe­na umsˇkn fyrir h÷nd okkar ═slendinga inn Ý Evrˇpusambandi­, ■ß framdi h˙n ■a­ sem kalla­ er krosseignatengd pˇlitÝsk innherjavi­skipti me­ l÷gmŠt atkvŠ­i kjˇsenda. Kosningasvik. Hvernig getur ■etta fˇlk ß vinstri vŠngnum enn■ß sta­i­ og bent me­ fingrum? Ůa­ er mÚr ˇskiljanlegt. Ůau eru algerlega umbo­slaus - og alls nakin.

Beljur ß svelli eru ekki skemmtileg sjˇn

Taki­ ykkur saman ■ingmenn!

á

PS; (uppfŠrt) n˙ hefur mÚr veri­ sagt hva­ "V═B" er; V═B er "eignastřringar■jˇnusta ═slandsbanka" og h˙n, vŠni minn, er til h˙sa ■ar sem fŠ­ingardeild ═slandsßlags sÚrfrŠ­inga a­ sunnan er, en sem reyndist ■ˇ bara vera bankaßlagi­


mbl.is Vill lř­rŠ­i Ý atvinnulÝfi­
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Eitthva­ anna­ er komi­

Eitthva­ anna­ Ý ESB:á

Loksins er b˙i­ a­ finna endanleg endalok 30 ßra ni­urrifs Evrˇpusambandsins ß hagkerfum sambandsins. J˙. Ůa­ ß a­ breyta rÝkissjˇ­um 17 evrulanda Ý banka sem borinn ver­ur uppi af engu sem neinn veit hva­ ekki er. Ůessi vegfer­ ˙t Ý ˇvissuna er n˙ ■egar hafin me­ ■vÝ a­ Štla a­ "gÝra upp" ■ß peninga sem sumir halda a­ sÚu Ý hinum svo kalla­a "bj÷rgunarsjˇ­i evrulanda" - og sem bjarga ß 17 evrul÷ndum frß ˇkostum sameiginlegrar myntar sem flestir ■ekkja undir nafninu Evran sem ■arf a­ bjarga. Gott a­ halda ■essu svona einf÷ldu.á

Ůetta ver­ur gert me­ svo k÷llu­u vogarstangarafli, e­a uppgÝrun peninga (e. gearing/leverage). Sett er ein evra Ý kassann og h˙n ve­sett nokkrum sinnum fyrir nřjum lßnum sem sett eru aftur Ý kassann til a­ lßna ˙t ˙r honum til evrurÝkja sem eru ß lei­ Ý rÝkisgjald■rot - og sem hafa ekkert a­gengi a­ al■jˇ­legu fjßrmagni nema ß okurv÷xtum. Ůessum evrurÝkjum fj÷lgar. Ůrßtt fyrir galdrapappÝrinn sem ß a­ bjarga.á
á
Hinn nři forseti SovÚsb-rß­stjˇrnarinnar Ý Brussel, herraáHerman Van Rompuy, segir a­ ekkert sÚ athugavert vi­ ■etta. "Mßli­ lÝti kannski svolÝti­ flˇki­ ˙t gagnvart almenningi, en ■etta sÚ Ý raun einungis ■a­ sem bankar hafa veri­ a­ gera ÷ldum saman". Bankar jß. áá

Ůa­ er hÚr sem vandamßli­ hefst og endar ekki. Bankar hafa geta­ gert ■etta "÷ldum saman" vegna ■ess a­ ■egar ■eir klessukeyra gÝrkassann sinn og geta ekki gÝra­ efnahagsreikninga sÝna ni­ur aftur ßn ■ess a­ hagkerfi­ hrynji ofan ß ■ß Ý lei­inni, ■ß hafa ■eir hinga­ til geta­ hruni­ Ý fangi­ ß skattgrei­endum, ÷ldum saman, ■.e.a.s. ■eir hafa hruni­ Ý fangi­ ß rÝkissjˇ­um e­a rÝkisstjˇrnum rÝkjanna ■ar sem ■eir eiga heima.á

En n˙ er sem sagt b˙i­ a­ finna lausn ß ■essu: Bjarga ß b÷nkunum Ý evrulandi me­ ■vÝ a­ gera rÝkin a­ b÷nkum sem eiga a­ bjarga b÷nkunum sem eru gangandi gjald■rota Ý svo m÷rgum evrul÷ndunum vegna einmitt evrunnar. Stˇra spurningin er hins vegar ■essi; Ý hverra fang eiga rÝkissjˇ­ir evrulandanna a­ falla ■egar gÝrkassi bj÷rgunarsjˇ­sins brasar saman og ■eir sem l÷g­u honum til peninga vilja fß ■ß aftur, vegna ■ess a­ ÷ll rÝkin eru a­ ver­a gjald■rota vegna ˇstjˇrnar og ska­legra ßhrifa myntarinnar sem ß a­ bjarga me­ ■vÝ a­ bjarga b÷nkunum og ■egar gangandi gjald■rota rÝkissjˇ­um evrulanda sem eru ■a­ vegna einmitt evrunnar. Ůetta er einfaldlega brilliant; ESB Štlar a­ keyra ■etta ßfram ß gufunni ˙r bensÝntanknum. Ůetta er eitthva­ anna­; Eldum saman.

En hva­a rÚtt ß a­ elda saman? Ůa­ er stˇra spurningin sem Úg ■ykist vita svari­ vi­, en segi ■a­ ekki hÚr.
á
Eitthva­ anna­ en CDO?
á
Ůa­ var alls ekki undarlegt nÚ vŠgt til or­a teki­ ■egar Simon Johnson nota­i or­i­ "brjßlŠ­i" um ■a­ sem n˙ fer fram Ý Evrˇpusambandinu, ■egar hann tala­i Ý Kredith÷rpunni Ý eitthva­ anna­ pˇstn˙merinu Ý ReykjavÝkinni Ý gŠr.á
á
Jß: Only the paranoid survives

Bj÷rgunardagurinn mikli; Standard & Poor's lŠkkar lßnshŠfnismat Křpur

S&P lŠkka­i Ý dag lßnshŠfnismat rÝkissjˇ­s evrulandsins Křpur vegna versnandi st÷­u Ý rÝkisfjßrmßlum ■essa litla evrurÝkis. Mati­ er n˙ tveimur ■repum fyrir ofan rusl. Landinu er haldi­ ß neikvŠ­a bekknum og frekari lŠkkun er yfirvofandi.á

Křpur er tali­ eiga sem svarar til of mikils af AS═, Gylfa & Gylfa, Nor­ur-Kˇreu og R┌V ÷ryggissŠtum Ý rafmagnsstˇlasamstŠ­u Evrˇpusambandsins. En ■ar var ■rřst ß ■rÝtugasta og ßttunda ney­arhnappinn klukkan 04:00 sÝ­ustu nˇtt. Veri­ er a­ virkja Evrˇpusambandi­ og ■vÝ er unni­ nˇtt sem nřtan dag. á

Bankakerfi Křpur er sagt svo flŠkt inn Ý umpˇlun Grikklands yfir Ý ═talÝu ß­ur en ßri­ 2020 rennur upp, a­ ˇvÝst er hvort ■a­ og ■ar me­ rÝkissjˇ­ur landsins ■oli fer­alagi­ yfir Ý paradÝs.á

Křpur sem telur undir eina miljˇn Ýb˙a gekk Ý ESB ßri­ 2004 og tˇk upp evru svo seint sem ßri­ 2008, eftir fyrst a­ hafa veri­ Ý ERM-pyntingarklefa Evrˇpusambandsins frß ■vÝ Ý aprÝl 2005.á

En n˙ er ESB-÷ryggi­ sem sagt loksins komi­ Ý evrut÷flu Gylfa & Gylfa ß Křpur. Ůa­ ■ri­ja sem af er ßrsins og sem samkvŠmt R┌V ■ř­ir ■riggja fasa fyrsta flokks ESB-rafmagn Ý stˇlana ■ar Ý landi
á
á

Bj÷rgun!! ESB stefnir a­ ■vÝ Grikkland ver­i or­i­ a­ ═talÝu ßri­ 2020

╔g kynni hÚr me­ mßlgagnáWillem Buiter frß ßrinu 2002

Vi­auki vi­ h÷rpuslßttinn - hlřnun smj÷rfjalls - skemmtiatri­iáfrß 2002

WHY BRITAIN SHOULD JOIN THE EURO

A­ njˇta ˇkosta sameiginlegs gjaldmi­ilsá

Eftir:áWillem Buiter, áWillem Buiter áog áWillem Buiter

WHY BRITAIN SHOULD JOIN THE EURO

Tralla lallla la

═sland gŠti or­i­ Grikkland svo hratt sem innan 5 ßra segir Gylfi & Gylfi

Gylfi Gengisfelling; Tvennt er hŠgt a­ fella. Ůrennt reyndar. Fella tßr. Fella gengi­. Fella heimilin.

Tralla lallla la

Beina ˙tsending AGS frß Kredith÷rpunni er hÚr

Takk til Paul Krugman og Simon Johnson


mbl.is Sameiginleg sturlun
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Til hamingju ═slendingar: Nřr ١r sigldi inn til Vestmannaeyja Ý gŠr

Hi­ nřja var­skip LandhelgisgŠslu ═slands, ١r, siglir til hafnar Ý Vestmannaeyjum

١r siglir inn til Vestmannaeyja 26 okt 2011

EyjafrÚttir;áVar­skipi­ ١r Ý Eyjum 2011á

Morgunbla­i­ 20. maÝ 1944

1944: 17. j˙nÝ Ý ßr gefum vjer oss sjßlfir lř­veldisstjˇrnarskrßna.

Engir vitar engar brřr"A­ baki ■eirri ni­urst÷­u, sem n˙ er a­ ver­a Ý stjˇrnmßlum, liggur h÷r­ barßtta og mikil frŠg­arsaga ═slendinga. ═ far hinna m÷rgu stjˇrnmßlasigra kom hin ÷ra framf÷r ß ÷llum svi­um.

Fjßrlagafrumvarpi­, sem danska rß­herrabroti­ lag­i fyrir Al■ingi 1875, var ■annig: tekjur kr. 247.906,00, gj÷ld kr. 203.788,00. Tekjur samkvŠmt n˙gildandi fjßrl÷gum eru 94 miljˇnir.á

1874 var engin br˙ og enginn brautarst˙fur ß ═slandi. Sjßvar˙tvegurinn var a­allega rekinn ß smß bßtum. I Hafnarfir­i voru a­ vÝsu sk˙tur 15 til 40 lesta og hßkarlaskip ß Eyjafir­i. Engir vitar voru hjer ß landi."

2011: Nřtt var­skip Ý flotann

MikilvŠgi sjßvar˙tvegs fyrir ═sland mi­a­ vi­ ÷nnur l÷nd

Miki­ hefur unnist frß ■vÝ a­ samtaka Ýslensk ■jˇ­ var­ sjßlfstŠ­ Ý eigin mßlum. Ůa­ ger­ist ß Ůingv÷llum ■ann 17. j˙nÝ 1944. Um 700.000 ferkÝlˇmetra landhelgi ═slands er vitnisbur­ur um mßtt ■ess a­ vera sjßlfstŠ­ og fullvalda ■jˇ­ Ý eigin landi. Ůetta er ekki sjßlfgefi­.

Lř­veldi ═slands lifi!

Megi var­skipi­ ١r ver­a happafleyta lř­veldis okkar. Hamingjuˇskir til LandhelgisgŠslunnar sem vakta ■arf stŠrsta hafsvŠ­i heimsins mi­a­ vi­ ■ann mannfj÷lda sem a­ baki henni stendur.á


GrŠningjar Ý Frakklandi: 30 ßra atvinnuleysi og ˇ÷ryggi er rˇt vandamßla Evrˇpu

atvinnuleysi_1980-2010
KrÝsuna ß evrusvŠ­inu mß rekja til vi­varandi mikils atvinnuleysis sÝ­ustu 30 ßra segir Pierre Larrouturou stjˇrnmßlama­ur grŠningja Ý Frakklandi. "Ůettar er ekki kreppa, ■etta er rßn", segir hann. Fj÷ldaatvinnuleysi og atvinnuˇ÷ryggi sÝ­ustu 30 ßra hafa ■řtt launalŠkkanir. Ůa­ er vegna ■essa mikla atvinnuleysis, mini-starfa og lßgra launa a­ landi­ hefur ■urft a­ skuldsetja sig meira og meira. Atvinnuleysi­ er ekki af­ei­ing kreppunnar heldur er ■a­ helsta ors÷k hennar.
á
Miki­ er Úg sammßlaáPierre Larrouturou - og miki­ eru ■eir sem Úg ■ekki Ý Frakklandi honum sammßla um ßstandi­ og orsakir ■ess.

ESB => drepur hagv÷xt => sem eykur atvinnuleysi => sem minnkar velmegun og velfer­ => ESB ■vinga­i svo evruna inn ß ■jˇ­ir => og allt var­ bara enn■ß og miklu verra vi­ ■a­. ESB er a­ drepa Evrˇpu. H˙n er a­ fara Ý ■rot.

HÚr er mynd af ■essu a­alsmerki Evrˇpusambandsins; 30 ßra atvinnuleysinu, sem ■ř­ir aukna fßtŠkt, meiri skuldir, ■yngri byr­ar og sÝfellt fŠrri og fŠrri banrseignir ungs fˇlks. Ekkert gengur, allt ver­ur bara verra og verra Ý ESB. Kolanßma famtÝ­arinnar er or­in Evrˇpusambandi­ sjßlft.
á
═ Brussel og ß kontorum hinna hßu herra ˙t um allar lendur ESB, er ■eim hßu herrum ■jˇna­ af ungu fˇlki sem engin launin fß. Ůa­ er ■arna Ý svo kalla­ri "praktÝk" ßrum saman og mß ■akka fyrir ef ■vÝ tekst a­ fß launa­a vinnu fyrir fertugt.
á
á
Atvinnuleysi Ý Frakklandi frß 1983
á
30 ßr ß milli 7-prˇsent ESB-÷murleika
og 12-prˇsenta ESB-svartnŠtti
Ůa­ besta sem bau­st ß ■essu 28 ßra tÝmabili
var 7,3 prˇsent atvinnuleysi ßri­ 1983.
Allt eftir ■a­ var­ bara verra og verra og verra og verra
á
á
Fyrri fŠrsla
á

Er Evrˇpa best geymd ß safni? Bankaßhlaup hafi­ Ý Grikklandi

Evrˇpsambandsfßni
1 Grikkland AP oktˇber 2011
2 Grikkland Reuters oktˇber 2011
3 Grikkland Reuters oktˇber 2011
4 Grikkland EPA oktˇber 2011
5 Grikkland Reuters oktˇber 2011
6 Grikkland Reuters oktˇber 2011
7 Grikkland EPA oktˇber 2011
Bankaßhlaup hafi­ Ý Grikklandi 25 okt 2011
Almennt bankaßhlaup er n˙ hafi­ Ý Grikklandi, skrifar Bild ZeitungáÝ dag. Fˇlk tekur ˙t peningana, grefur ■ß ni­ur, felur ■ß Ý veggjum e­a fiski, skrifar frÚttaritari bla­sins Ý A■enu. Traust fˇlksins ß landi sÝnu og stjˇrnv÷ldum er horfi­. Ůa­ eru erlend yfirv÷ld landsins Ý Brussel sem hafa komi­ ■essu ßhlaupi af sta­ me­ ney­arfundah÷ldum sÝnum.

JŠja. Ůß eru menn a­ ver­a b˙nir a­ tŠma gamla Grikkland. Hundru­ir miljar­ar af evrum hafa fl˙i­ landi­. RÝkir skipta grÝskum evrum landsins yfir Ý "÷rugga peninga" og senda ■ß ˙r landi Ý gegnum ˙tib˙ banka og fyrirtŠkja. Hamingjusamir erlendir bankar ß brŠ­raborgarstÝgum Evrulanda og Tortˇlum LuxKřpur taka vi­ ■eim og halda ■annig genginu uppi. FßtŠkir og minna efna­ir eru st÷­va­ir ß flugv÷llum og Ý bifrei­um vi­ landamŠri me­ fullar t÷skur af se­lum. Nunnur jafnvel lÝka,áa­ s÷gnábreskaáDaily Mail. Flˇttagengi­ er hßtt og afar gott, en samt ß rÝkissjˇ­ur Grikklands ekki peninga til a­ grei­a fyrirtŠkjum fyrirábleki­ásem nota­ er til a­ prenta ˙t ßlagningarse­lana. Lyf er fari­ a­ skorta Ý heilbrig­iskerfi ■essa evrulands. ═talÝa, Port˙gal og Spßnn feta sig inn ß stÝginn ÝklŠdd brŠ­raborgarstÝgvÚlum evrunnar.á
á
Ůa­ var ■essi lei­ fjßrmagnsins til brŠ­raborgarstÝga Tortˇla og LuxKřpur sem Se­labanki ═slands loka­i ß me­ ■vÝ a­ standast stˇra ßlagsprˇfi­ ■egar 11. september Ý efnahagslÝfi ═slands fann sÚr slŠman sta­ Ý byrjun oktˇber mßna­ar ßri­ 2008. Me­ hruni bankana og af ■vÝ leiddu falli Ý gengi krˇnunnar gagnvart ˙tl÷ndum, skullu Šgis÷ldur ß varnargar­ana. Ůß sat Úg vi­ vinnu mÝna ˙ti Ý Danm÷rku og fylgdist grßtkl÷kkur me­ hamf÷runum. ═ fjßrmßla sjˇnvarpi heimsins sat yfirmatsma­ur Moody's og hrˇsa­i Se­labanka ═slands fyrir a­ hafa ekki lßti­ freistast til a­ grÝpa inn Ý fall krˇnunnar. Ůeirri freistingu hef­u margir se­labankar Ý heiminum falli­ fyrir, sag­i hann. Freistingin var ■r˙gandi ■ung og algerlega ˇgnvŠnleg fyrir Se­labankann. En hann stˇ­st prˇfi­.

Ůetta er dßlÝti­ merkilegt. En hva­ er merkilegt vi­ ■etta? J˙, talsma­ur Moody's sag­i ■a­ vera Se­labanka ═slands til hrˇss a­ hann freista­ist ekki til ■ess a­ grÝpa inn me­ stu­ningskaupum ß krˇnu me­ ■vÝ a­ fossflŠ­a gjaldeyrisfor­anum ˙t eins og ■egar hann var tŠmdur Ý ArgentÝnu ß tuttugu mÝn˙tum. Ůessi ma­ur frß Moody's vissi ofur vel a­ ■etta er freisting sem hefur or­i­ m÷rgum gjaldeyrisfor­anum a­ falli, ■vÝ Ý hita hins ■r˙gandi augnabliks er svo au­velt a­ missa skynsemina og fara a­ Ýmynda sÚr a­ hŠgt sÚ a­ verja myntina gegn ofurßf÷llum eins og ■essum. Endalaus r÷­ af se­lab÷nkum heimsins hafa reynt ■etta Ý erfi­um a­stŠ­um og hefur hausinn oft veri­ blßsinn af ■eim. Gjaldeyrisfor­ar ■jˇ­a hafa gufa­ upp Ý ÷rvŠntingara­ger­um tryllingsins. Tvisvar ßri­ 2001 reyndi se­labanki Evrˇpusambandsins a­ st÷­va 30 prˇsent fall evrunnar Ý blÝ­skaparve­ri me­ stu­ninguppkaupum, en algerlega ßn ßrangurs.á

Ůjˇ­in getur ■vÝ ■akka­ m÷nnum sem stˇ­u fast Ý Se­labanka ═slands fyrir a­ h˙n ß enn■ß gjaldeyrisfor­a. Honum var ekki eytt til a­ halda uppi hßu flˇttagengi handa hinum vonlausu sem grafi­áh÷f­uábankahˇlfin ˙t innan frß. Hann enda­i ekki Ý bankahˇlfi ■eirra ß Tortˇla e­a LuxKřpur og ■eir fengu ekki leyfi til a­ gera ßhlaup ß for­ann. Hann var geymdur handa ■jˇ­inni. Geymdur ef til har­inda kŠmi og ef ═sland hef­i ■urft a­ halda ˙t og ■rauka eitt og yfirgefi­ Ý ˇvinveittri barßttu og ef ■urft hef­i a­ semja illvÝga samninga vi­ umheiminn, algerlega ßn utana­komandi hjßlpar. Ůa­ hef­i ■vÝ veri­ hŠgt. Se­labankinn sß fyrir ■vÝ. Styrkleiki Ý samningum er nau­synlegur en hann hverfur ■ˇ oftast ef ■jˇ­in sveltur. En svo kom Samfylkingin, fararbroddg÷ltur ni­urrifsins.á

Gengi­ Ý Grikklandi er ekki falli­ heldur fÚll landi­ ofan ß gengi­ og framdi ■annig harakiri ß evruspjˇtinu.

MÚr finnst gott a­ b˙a Ý landi ■ar sem ■jˇ­inni er ekki fˇrna­ fyrir gengi hinna ˙tv÷ldu.á

═ raun er Evrˇpusambandi­ gott dŠmi um r˙sta­a stjˇrnsřslu, r˙sta­a stjˇrnarhŠtti, r˙sta­ar reglur og r˙stu­ l÷g. Ůar rÝkir ney­arßstand Ý stjˇrnsřslunni. Ůar eru stjˇrnmßlin or­in eins og innan Ý se­labanka sambandsins; dulstjˇrn. Ůessu pˇlitÝska, lř­rŠ­islega og stjˇrnarfraslega rusli Štlar Samfylkingin og Vinstri grŠnir a­ smygla inn ß ═slendinga. Setja okkur ß vaxmyndasafn Evrˇpu og Ý stjˇrnarfarslegt ÷ng■veiti dulstjˇrnar ESB til langframa.á
á
Um "Discretionary political leadership"
á
Um stjˇrnsk÷pun Evrˇpumennis e­a skorti ß hinu sama undir dulstjˇrn ESBá
á

For years, we have been told in endless academic papers, books, symposia ľ mostly funded, however, by the EU in its one-way ratchet of ideological integration ľ that the EU is indeed a constitutional order, but of a special kind, a new phenomenon in the world, one that has the best of all possible worlds ľ polis creating its own demos, simultaneously a supranational order but also a merely multilateral collection of sovereignties, etc., etc.á My reaction as an academic was, well, maybe, letĺs wait and see; I understand that political leaders canĺt wait on academic history but must make their choices and act.á But when push comes to shove, the constitutive rules didnĺt prove to bind even the leading principals, as Cowen points out, and discretionary political leadership prevailed instead.á And apparently it prevails now.

á
Íll greinin eftir Kenneth Anderson;áLaw, Governance, and the Eurozoneá(muni­ a­ smella ß slˇ­ina inn ß greináTyler Cowen, sem Kenneth Anderson krŠkir Ý)
áá

Hanna ■arf 17 ■jˇ­ir a­ myntinni. Framleidd Ý Brussel

Vi­brag­
á
Ůetta brag­ ■ekkja stjˇrnmßla- og embŠttismenn Evrˇpusambandsins best og nota ■a­ ˇspart. Ůetta er brag­i­ af okkur. Vi­brag­i­. N˙ er svo komi­ a­ myntbandalag Evrˇpusambandsins hefur veri­ afhj˙pa­ sem verandi mj÷g ska­legt fyrir ■au 17 ■jˇ­rÝki sem nota mynt ■ess. Stˇrska­legt og jafnvel banvŠnt.á

Hva­ gera menn ■ß? J˙, ■eir fara ˇkj÷rnir bakdyramegin inn Ý byggingar Ý borginni Brussel Ś en koma sÝ­an semákosnir framdyrameginá˙tጠog segja ÷llum sem hlusta, a­ ■a­ ■urfi a­ hanna 17 ■jˇ­rÝki myntbandalagsins upp ß nřtt, svo ■au og ■jˇ­ir ■eirra passi a­ myntinni. Ůetta brag­ er Ý fleirt÷lu vi­br÷g­ ■eirra stjˇrnmßla- og embŠttismanna sem skßlu­u ß sÝnum tÝma fyrir myntinni sem gangandi kraftaverki Ý Evrˇpu. Kraftaverki­ er svo ÷flugt a­ grÝska rÝki­ ß ekki lengur peninga fyrir bleki til a­ prenta ˙táinnheimtuse­la ESBáeftir 30 ßra a­ild landsins a­ Evrˇpusambandinu og evru.

Myntin og bandalag hennar eru n˙ bŠ­i a­ ■rotum komin, ■vÝ allt ■a­ sem hßlf milljˇn hagfrŠ­ingar v÷ru­u ■essa menn vi­, hefur reynst rÚtt. Fullbyr­ing spßdˇma ■eirra er runnin upp. Evrˇpa stendur ß barmi ■ess helvÝtis sem svo ßkaft var vara­ vi­. Stofna ■arf BandarÝki Evrˇpu Ý einum grŠnum hvelli ef myntin evra ß a­ ganga upp. 17 rÝki ■urfa a­ skila fullveldinu nŠstum alfari­ af sÚr inn til Brussel ef myntin ß ekki a­ tortÝma efnahag ■eirra. Svo miki­ er b˙i­ a­ flŠkja ■essi l÷nd Ý k÷kubo­i­ og lyfjagj÷fina ˙r evrˇpska apˇtekinu.á

ŮÚr er sagt a­ ■˙ sÚrt veikur. Yfirv÷ld skipa lŠkni ■Ýnum a­ gefa ■Úr pillu. H˙n virkar ekki. H˙n reynist hins vegar ska­leg fyrir heilsu ■Ýna. Ůß segja yfirv÷ld ■Úr a­ ■˙ ■urfir fyrst a­ ver­a heilbrig­ur til a­ geta ■ola­ lyfin sem ßttu a­ lŠkna sj˙kdˇminn. Lyfi­ er evran og myntbandalag hennar. Yfirv÷ldin sem střra lŠknali­inu eru stjˇrnmßla- og embŠttismenn Evrˇpusambandsins; ESB-÷fgamennin, eins og til dŠmis Jˇhanna Sigur­ardˇttir og Íssur SkarphÚ­insson, sem er votta­ur atvinnuma­ur Ý hundsviti peningamßla, samkvŠmt rannsˇknarskřrslu Al■ingis.á

Vi­bjˇ­ur
á
Ůetta fyrirbŠri notu­u stjˇrnmßla- og embŠttismenn sem sessu ß bo­stˇlum sÝnum ß ═slandi ■egar ■eir eftir framsvikinn kosningaßrangur lugu ■vÝ beint og ˇbeint upp Ý opi­ ge­i­ ß saklausum ═slendingum, a­ umsˇkn ═slands inn Ý Evrˇpusambandi­ ■řddi a­eins a­ kÝkja Štti Ý pakka og sko­a hva­ bjˇ­a mŠtti okkur ˙r honum. Ůetta bo­skort reyndist vi­bjˇ­ur, eins og vi­ fyrirfram vissum flest. Um helgina sta­festi forma­ur SjßlfstŠ­isflokksins, Bjarni Benediktsson, a­ ■etta vŠri svona. Hann ß sessulaust sŠti ß bo­stˇl Ý utanrÝkismßlanefnd Al■ingis og ■ar kom stŠkkunarstjˇri Evrˇpusambandsins og sag­i m÷nnum eftirfarandi;á

Stefßn FŘhle, stŠkkunarstjˇri ESB, sag­i ß fundi me­áutanrÝkismßlanefnd Al■ingisáa­ hann liti svo ß a­ ekki vŠri hŠgt a­ sŠkja um a­ild a­ Evrˇpusambandinu Ý ■eim tilgangi a­ sjß hva­ ˙t ˙r ■vÝ kŠmi. Umsˇkn ■yrfti a­ byggjast ß skřrum vilja til a­ fß inng÷ngu Ý sambandi­ og vi­rŠ­urnar fara fram ß ■eim forsendum

═ stuttu mßli: ■a­ er ekki hŠgt a­ sŠkja um inn Ý Evrˇpusambandi­ til a­ sko­a hva­ Ý bo­i er. Ůa­ er einungis hŠgt a­ ganga Ý Evrˇpusambandi­ eins og ■a­ er. Allir vita hvernig ■a­ er. ═ l÷gum og reglum ESB segir enn fremur a­ enginn geti sˇtt um a­ild nema a­ einlŠgur vilji mikils meirihluta ■jˇ­arinnar standi ■ar ß bak vi­ og lengi. ═slendingar hafa aldrei haft einlŠgan ßhuga ß a­ lßta innlima ═sland Ý Evrˇpusambandi­. Um innlimun er a­ rŠ­a, ■vÝ engin lei­ er ˙t ˙r Evrˇpusambandinu aftur, nema sem reykur r˙sta Ý gegnum skorsteina.

"EinlŠgur vilji" framkalla­ur me­ ßrˇ­ri er vi­bjˇ­ur

Sumir gera enn■ß grÝn a­ aflßtsbrÚfas÷lu mi­alda. En h˙n var ekki neitt mi­a­ vi­ ■a­ sem frß Evrˇpusambandinu kemur. N˙, eftir a­ SovÚt Moskva fÚll, břr almŠtti Evrˇpu Ý Brussel. Ůar ganga ˇttaslegnir ■jˇ­h÷f­ingjar bakdyramegin inn og koma sÝ­an frelsa­ir framdyramegin ˙t. Frelsa­ir af almŠtti hjar­arinnar. Mennin sem ganga Ý byggingar Brussels.

Taka ■arf v÷ldin af ■essari rÝkisstjˇrn ═slands, ■vÝ h˙n sˇtti ekki umbo­ sitt til kjˇsenda. H˙n starfar Ý umbo­sleysi.
á
AndspŠnis okkur andstŠ­ingum Evrˇpusambandsa­ildar ═slands, standa Jˇhanna Sig­ur­ardˇttir og Íssur SkarphÚ­insson me­ aflßtsbrÚf Evrˇpusambandsins sem fjßrmßlarß­herrann SteingrÝmur J. Sigf˙sson, kosningasvikari kjˇsenda Vinstri grŠnna prenta­i. ┴ okkar h÷ndum eru ÷ll r÷kin og hei­arleikinn. ┴ ■eirra h÷ndum eru ÷ll svikin, ˇhei­arleikinn og andvir­i brÚfanna, Brusselgulli­. Lyfin ■eirra ■ekkjum vi­; ■au eru kosningasvik og 213 milljˇn krˇnur Ý ßrˇ­ur ˙r apˇteki Evrˇpusambandsins. N˙ ß einu sinni enn a­ sannfŠra okkur ═slendinga um a­ gangast enn einum konungnum ß h÷nd - og umfram allt, einn a­framkominn gullfˇt.

NŠsta sÝ­a

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "samfélags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband