Leita í fréttum mbl.is

Sveik NATO Rússland?

SUNNUDAGUR

Svik?

Sumir segja ţađ, ţví ţegar veriđ var ađ reyna ađ komast til botns í ţví hvađ fyrirvara- og umsvifalaust fall Sovétríkjanna myndi hafa í för međ sér, ţá minna sumir okkur á ađ Vesturveldin lofuđu ţví ađ Rússland ţyrfti ekki ađ óttast NATO í túnfćti sínum. Í leiđinni má minna á ađ Helmut Kohl lofađi Bandamönnum ţví ađ ţýsku löndin tvö, yrđu ekki eitt sameinađ ríki, heldur ríkjasamveldi

Útópía

En hvađ gerđist svo. Jú hin gamalkunna útópía bjartsýnismanna tók viđ. Nú átti hinn eilífi-friđur, frelsandi og pelsklćđandi hnattvćđing ađ taka viđ og Kína skyldi meira ađ segja einnig mótađ til, samkvćmt útópíu hins nýja eilífđar-friđar. Evrópusambandiđ notađi tćkifćriđ til ađ breyta sér úr tollabandalagi í yfirríki, og fékk til ţess verks hluta úr gömlu stjórnarskrá Sovétríkjanna ađ láni, ţar sem kommúnismi var hiđ eina löglega lífsskipulag, innan landamćra ţess ríkis. Evrópusambandiđ breytti ţeim köflum hennar í ađ; innan hins nýja Evrópusambands vćri ţađ Evrópu-samruni sem vćri hiđ eina löglega lífsskipulag innan landamćra ţess. Ađ ýmsu öđru leyti var stór hluti sovéska réttakerfisins tekinn upp í ESB og hćstiréttur ţeirra líka. Ţetta ferli endađi sem Maastrichtsáttmálinn, sem ađeins 51 prósent Frakka samţykktu. Ţađ var ţarna sem flestir kommar Evrópu stukku um borđ í ESB, ţví verandi ţeir kerfiskarlar sem ţeir eru, ţá sáu ţeir ţarna mikla og nýja möguleika komandi ESB-ofríkis í nýju ljósi. Í ljósi nýs totalitarian alrćđis međ gúrkuađferđ. Allt ţetta vissu og skildu ekki ţau lönd í Austur-Evrópu sem flúđu öskrandi ţegar Sovétríkin hrundu. Ţau vildu ţví ganga í Evrópusambandiđ. En ţau skilja ţetta samt núna, en komast ađ sjálfsögđu ekki út aftur

En svo kom ţađ

En svo gerist ţetta: Rússar drepa 300 ţúsund manns í Téténíu, sem í tvígang reyndi ađ komast undan hinu nýja Sambandsríki Rússlands. Ţetta skelfir löndin í Austur-Evrópu sem um ţćr mundir voru rétt svo ađ sleppa undan rússneskum áhrifum. Og ţćr ríkisstjórnir í Austur-Evrópu sem skildu og studdu ekki óskir og áhyggjur borgara sinna um ađild ađ varnarbandalaginu NATO, voru einfaldlega kosnar út. Ţćr voru kosnar frá völdum. Átti ţá nýfenginn sjálfsákvörđunar-réttur ţeirra kannski bara ađ vera upp á punt? Ég spyr. Ţegar Jeltsin og Pútín ganga svona til verks heima hjá sér, hverju megum viđ ţá ekki eiga von á hér heima, í túnfćti svona manna, hugsađi fólkiđ sem ţekkti Rússland bara af slćmu. Segja má ađ sá svo kallađi fjölbreytileiki sem háskólareykt uxahalamenni dýrka á Vesturlöndum í dag, sé risavaxiđ vandamál í Sambandsríki Rússlands sbr. 300 ţúsund manna slátrun í Tjéténíu. Og hamingja fjölbreytileikans í Sýrlandi sem Rússland hefur nú stokkiđ til ađ bjarga, er ekki beint ţađ sem menn hoppa hćđ sína af hamingju yfir ţar. Sama má segja um Tyrkland sem hoppar ekki um af hamingju yfir ţví ađ hafa líka Kúrda í sínu ríki. Viđ skulum ekkert vera ađ minnast á sjálft Evrópusambandiđ í ţessum efnum. Tölum frekar um fjölbreytileika í steinsteypu, til dćmis um hin yfirţyrmandi jákvćđu áhrif alkalívirkni sem beina afleiđingu fjölbreytileika

Hruniđ

Og svo eru ţađ Miđ-Austurlönd: Ţađ var múr Sovétríkjanna sem skildi ađ ţau ríki. Ţađ var sovéski múrinn frá Balkanskaga til Indlands sem hélt ţeim ríkum ađskildum sem frosnum einingum. Og ţegar hann féll rann ríkjaskipan ţeirra inn í upplausnarferli sem ekki sér enn fyrir endann á. Viđ fall sovétmúrsins hófust íslamistar handa viđ ađ reyna ađ mynda jihadistaríki og kveiktu í Bandaríkjunum, til ađ reyna ađ efla samstöđuna um málstađ sinn innan hins íslamíska heims. Bandaríkin brugđist viđ međ ţví ađ reyna ađ koma á einhverskonar lýđrćđi eins og ţau gerđu í Ţýskalandi, Japan og Suđur-Kóreu. Ţađ mistókst ađ miklu leyti, en samt ekki ađ öllu. Stađan í Miđ-austurlöndum er ţví enn frekar óbreytt. Tuggan um ađ Bandaríkin hafi "sáđ ţessum frćjum" er byggđ á vanţekkingu. Varla eru menn búnir ađ gleyma innrás Sovétmanna í Afganistan á hátindi olíuverđs á ađfangadag jóla 1979. Ţá stóđ olíuverđ í 110 dölum á 2013-verđlagi og Sovétmenn héldu ađ ţeir gćtu keypt heiminn. Svo tók verđiđ upp á ţví ađ hrynja viđstöđulaust nćstu tíu árin. Ţetta hrun olíuverđs átti stóran og oft vanmetinn ţátt í hruni Sovétríkjanna tíu árum síđar. En olíuverđiđ heldur svo áfram ađ hrynja og skolar bćđi Gorbachev og Jeltsin út á öskuhauga sögunnar og kallar Pútín til valda rétt fyrir aldamót. Vill svo til ađ ţá byrjar olíuverđ Eyjólfs ađ braggast og Vladímír Pútín ríđur á hćkkun olíuverđs frá árinu 2000 og fram til sumarsins 2014, ţegar ţađ byrjar ađ hrynja á ný, og er enn ađ hrynja í dag. Ţarna klessir Rússland á vegg og hugsanleg innrás í Úkraínu verđur ađ minnsta kosti ađ bíđa betri tíma og olíuverđs. Peningarnir eru búnir í bili. Ţetta er stađa Rússlands í dag. Rússneski ríkiskassinn er er nćstum tómur. Landiđ er hćtt ađ geta greitt opinberum starfsmönnum laun, langt fjarri Moskvu og ţađ sem verra er, ţađ er hćtt ađ geta sent lífsnauđsynlega peninga út í jađrana (stuđpúđana). Alveg ţveröfugt viđ Ţýskaland, ţá sendir Rússland ađstođarfé út í jađarríkin, á međan Ţýskaland mergsýgur sín jađarríki í Evrópusambandinu

Móđgandi?

Hvort ađ ţetta hafi veriđ móđgandi framkoma viđ Rússland, ţetta međ NATO-ađild Austur-Evrópu, er spurning sem á frekar lítinn rétt á sér. Rússar sviku alla samninga viđ alla í Síđari heimsstyrjöldinni. Ţađ var til dćmis olía frá Rússum sem knúđi loftárásir Nasista á Bretland. Rússland neitađi löndum Austur-Evrópu um ađ kjósa um sína eigin framtíđ eftir stríđ. Ţá sögđu ţau sínu eigin fólki, til heimabrúks, ađ ţeir vćru enn ađ berjast gegn fasisma Vesturlanda í Evrópu, vel vitandi ţađ ađ Nasistar voru ekki fasistar heldur sósíalistar. Rússum féll illa ađ Bandaríkin og Bretland skyldu bjóđa Ţýskalandi og Ítalíu sem nýjum vinum inn í samfélag vestrćnna ţjóđa og fyrir ađ ţvinga Frakka til ađ samţykkja ţađ. Fyrri heimsstyrjöldin hafđi nćr kostađ Frakkland lífiđ, og enginn hirti um ađ standa međ hamar yfir Ţýskalandi í kjölfar Versalasamninganna. Ţví fór sem fór. Bandamenn hefđu átt ađ setjast ofna á Ţýskaland ţá og láta ţađ éta Weimarlýđveldi nćstu 80 árin. Fara alla leiđ til Berlínar. Ţess vegna kom ekkert annađ til greina í Síđari heimsstyrjöldinni en skilyrđislaus uppgjöf og hernám

Landfrćđilegar stađreyndir lífsins

Rússland verđur alltaf Rússland, ţví ţađ getur einfaldlega aldrei orđiđ annađ en ţađ sem landfrćđileg stađsetning landsins ţvingar ţađ til ađ vera. Rússland er hart, landlćst og risavaxiđ ríki sem mun aldrei geta notađ stóran hluta landsvćđis síns til neins annars en sem stuđara, ţví Rússland skortir náttúrleg landamćri, sérstaklega í suđri og vestri. Síberíu er haldiđ sem óplćgđu feni til ađ torvelda innrásarherjum yfirferđ til Moskvu. Dreifing matvćla í ţessu tröllvaxna ríki er nćstum ómöguleg sökum víđfeđmi og innviđa sem geta ekki orđiđ góđir sökum skorts á náttúrulegum landamćrum. Ţeim verđur ađ halda fumstćđum og litlum, svo ađ illa gangi fyrir innrásarheri ađ komast fram. Rússland á mörgum sinnum auđveldara međ ađ flytja út matvćli til annarra landa en ađ fćđa og klćđa sína eigin borgara fjarri Moskvu, sökum innvortis fjarlćgđa á vísvitandi lélegum innviđum. Og ađ stjórna ţessu ríki pólitískt séđ, er ekki hćgt nema međ terror, hörđu eftirliti og litlu frelsi, sem kallar á enn meiri terror til ađ koma í veg fyrir ađ heilu stuđarasvćđin í jöđrum Rússlands yfirgefi ríkiđ. Ţađ er náttúran sem mótar rússneskt stjórnarfar og lítiđ annađ

Dćmi

Sem einstakt útskýringardćmi er hćgt ađ taka Bandaríkin. Ef ađ landnámsmenn hefđu komiđ ađ ţví landi úr vestri, Kyrrahafsmegin, ţá hefđu ţeir rekist beint á hin hrikalegu Klettafjöll. Sú ríkisstjórn sem ţar hefđi myndast og mótast hefđi ţurft ađ vera miklu harđari og óvćgari sem stjórnvald í ţannig landfrćđilegum ađstćđum. Vatnsskortur, eyđimerkur, illa klífanlegir fjallgarđar og harđneskja kallar á harđa ríkisstjórn. En Bandaríkin voru sem betur fer numin frá austri til vesturs. Stigiđ er á land sem er opiđ og ađ stórum hluta til siglanlegt á ofbođslegum og lygnum fljótum. Stigiđ er svo ađ segja beint inn í stćrsta samhangandi og frjósamasta landbúnađarsvćđi jarđar í einu ríki, sem er svo stórt og gjöfult ađ ţađ eitt og sér gćti brauđfćtt allan heiminn í dag. Bóndi inn í miđju landi, ţúsundum kílómetra frá sć, getur skipađ afurđum sínum út til annarra landa, ef honum ţóknast ţađ. Meira en sex hundruđ milljón tonn eru flutt um ţessi 40 ţúsund kílómetra löngu siglanlegu fljót á ári, fyrir bara smábrot af ţví sem ţađ kostar međ járnbrautum. Lengd siglanlegra fljóta Bandaríkjanna er meiri en lengd allra annarra siglanlegra fljóta heimsins samanlagt. Allar ár renna í réttar áttir, til sjávar úthafa, og einstaklingsfrelsiđ blómstrar ţví Bandaríkin eru eyja, međ bćđi Atlantshaf og Kyrrahaf sér til varnar og verndar. Ţau eru ţví örugg og međ veika og milda ríkissstjórn eins og sést svo vel í dag. Ţađ eina sem koma ţurfti stjórn á var Karabíska hafiđ. Ef ađ norđur-endinn á Bandaríkjunum vćri ekki einn risavaxinn frosinn tappi, ţá vćri Kanada ekki sjálfstćtt ríki í dag. En vegna ţessa frosna norđurenda, fćr Kanada meira ađ segja ađ tala frönsku í einu fylki. Annars myndi ríkisstjórn Kanada ekki heimila slíkt. Kanada er ríkt vegna ţess ađ ţađ er vinur Bandaríkjanna og Ísland er ríkt vegna ţess ađ ţađ er vinur Bandaríkjanna. Og Rússland er fátćkt af ţví ađ ţađ er stađsett ţar sem ţađ er. Og ţađ er oftast óvinur of margra, vegna landfrćđilegrar legu ţess. Ţar er allt frosiđ fast mestan hluta ársins og landiđ er of norđarlega stađsett fyrir of margt, og flest fljót ţess renna til vitlausra stađa

Hart kallar á hart

Rússland verđur aldrei annađ en Rússland, vegna ţess ađ ţađ er stađsett ţar sem ţađ er. Ţetta ţarf ađ virđa, ţví landiđ verđur aldrei annađ en ţađ sem ţađ er í dag; harđstjórnarríki. En ţau ríki sem búa viđ hliđ Rússlands verđur landiđ einnig ađ virđa. Og Rússland ţarf ađ muna ađ ţađ var fyrir tilstilli Bandamanna ađ ţeir urđu stórveldi á sínum tíma. Geopólitísk stađa Rússlands áriđ 1945, var bein afleiđing stuđnings og trausts Bandaríkjanna og Bretlands. Og Síđari heimsstyrjöldin var ađ miklum hluta til bein afleiđing svika Rússlands. Ţeir sviku bestu banamenn sína og ţeir sviku sitt eigiđ fólk. Ávallt ţarf ađ mćta hörđu Rússlandi međ hörđu. Annars tekur útópían völdin og milljónir manna missa frelsi sitt og líf. Hiđ sama á viđ um Stór-Ţýskaland. Hin gamla pólitíska villimennska Ţýskalands sést nú ţegar á Evrópu í dag. Sú stađa hefđi ţótt óhugsandi á tímum Margrétar Thatcher. Algerlega óhugsandi. Ţess vegna kemur friđţćgingarstefna af hálfu Vesturlanda gagnvart Rússlandi ekki til greina. En ţađ var ţannig stefna sem gaf Ţýskalandi banvćnar hugmyndir í ađdraganda Síđari heimsstyrjaldarinnar. Ađeins öflugur fćlnimáttur kemur í veg fyrir ađ ríki fái ţannig hugmyndir

Fyrri fćrsla

Pantađir ţú ţessa jarđýtu? 


Bloggfćrslur 9. september 2018

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "félags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband