Leita Ý frÚttum mbl.is
Embla

BloggfŠrslur mßna­arins, aprÝl 2012

Ëjar­tengd samanbur­arßrßtta hßir ═slendingum

╔g ver­ a­ lřsa mig sem verandi ß algerlega ÷ndver­ri sko­un vi­ sumt ■a­ sem PÚtur Gunnarsson rith÷fundur segir Ý ■essu vi­tali. Ů.e.a.s ef Úg les vi­tali­ rÚtt og sÚ ekki a­ misskilja ■a­ sem Úg bendi ß hÚr fyrir ne­an.

Ůa­ var einmitt samanbur­arßrßtta ═slendinga sem bjˇ til banka- og ˙trßsarbˇluhruni­ hÚr. Ůar bßru toppfÝg˙rur innlensku senunnar sig saman vi­ ■a­ sem ■eir sßu Ý ˙tl÷ndum. Og ßn ■ess a­ gera sÚr grein fyrir e­li samanbur­arins og e­li ■eirra hvata sem samanbur­urinn haf­i ■rřst ■eim ˙t Ý.

Bˇlur eru Ý e­li sÝnu samanbur­ar-vopnakapphlaup um a­ ver­a ekki ßlitinn heimskari, minna rÝkur og a­ minnsta kosti jafn miki­ vouge-horu­ e­a svart-sˇlbr˙nni en nßgranninn. Ůetta er "hedging your self against stupidity". Ëtr˙lega margir hoppa ß ■ennan vagn ■egar honum er eki­ inn g÷tuna. Ůegar ■a­ gersit ■ß ver­ur til bˇluferli og eins konar innvortis samanbur­ar styrj÷ld. En sjßlfur hvatinn er oftast samanbur­urinn vi­ ■a­ sem stuttlega hugsandi gestir fß nasa■efinn af ß of stuttum fer­um sÝnum erlendis.

Stundum finnst mÚr a­ ═slendingar sÚu samanbur­arˇ­ir Ý eina ßtt ■.e. inn_ß_vi­ ■egar ■eir eru heima hjß sÚr, en hins vegar ■ver÷fugt ■egar ■eir eru ß erlendri grundu. Ůetta er ■ˇ skßrra en a­ vera danskur, sŠnskur, ■řskuráe­a franskur, ■ar sem allt er alltaf best heima Ś alveg sama hva­ Ś sÚ­ jafnt utan frß sem innan.

TÝmaritin og bl÷­in; hÚr vandast mßli­ a­ sumu leyti nokku­. V÷ndu­ umfj÷llun um vitleysu er varhugaver­, datt mÚr Ý hug, ■egar einn virtasti prˇfessor danskrar ■jˇ­hagfrŠ­i lÚt kandÝdatsritger­ dˇttur minnar bÝ­a dˇms og laga, me­ ■eirri afs÷kun a­ hann vŠri a­ lj˙ka vi­ vanda­a bla­agrein Ý Berlingske, um a­ Danir Šttu a­ taka upp evruna, korter Ý hrun hennar. Ůa­ vŠri greinilega ekki lengur nˇg a­ upplřsa efasemdarmenn me­ vanda­riábla­agrein Ý ny og nŠ Ý Information.áSem anna­ og einfaldara dŠmi um evrˇpska ˙tgßfuv÷ndun mß nefna horrenglu tÝmariti­ Vogue. Ůa­ selst Ý um ■a­ bil Ý 2-3 ■˙sund eint÷kum (sem er kannski upplag hins eftirlifandi a­als) Ý allri Evrˇpu. Kaupendur eru nŠstum alfari­ auglřsingastofur sem nota bla­i­ til a­ klippa Ý ■a­ og herma eftir ■vÝ Ý sÝnum bl÷­um. En sannleikurinn er sß a­ tÝmarit og dagbl÷­ koma hvergi ˙t Ý stˇrum uppl÷gum Ý Evrˇpu, nema einmitt ß ═slandi. Sannleikurinn er einnig sß a­ almenningur Ý Evrˇpu les hvorki tÝmarit nÚ dagbl÷­. Hann les heldur ekki bŠkur. Hann er illa upplřstur, ˇvitandi og ˇtr˙lega alltaf ßn nßins jar­sambands vi­ ■a­ sem er a­ gerast Ý elÝtuvŠddu samfÚlagi flestra rÝkja g÷mlu Evrˇpu. StŠrsta prenta­a tÝmariti­ sem kemur ˙t ß hverjum degi Ý Evrˇpu er ■řska s___riti­ Bild.

Mi­a­ vi­ mannfj÷lda, a­stŠ­ur og forsendur er Vikan lÝklega stŠrsta, besta og vanda­asta tÝmarit Ý allri Evrˇpu. HŠgt er a­ nefna fleiri dŠmi.

┴ velmektar ßrum Morgunbla­sins kom bla­i­ ˙t Ý jafn m÷rgum eint÷kum og stŠrstu bl÷­ ß Nor­url÷ndum gera n˙. Og n˙ er bla­i­ einnig lesi­ ß t÷lvuskjßm Ý střrikerfum og ß interneti ■vÝ sem AmerÝka skaffa­i g÷mlu Evrˇpu, sem ■vÝ mi­ur enn er a­ lesa ni­ur um sjßlfa sig Ý Vouge.

Ůetta er mÝn sko­un: ╔g bjˇ Ý 25 ßr Ý Evrˇpu og ■rautreyndi ■ar ßhrifamßtt margra tÝmarita og dagbla­a me­ ■vÝ a­ kaupa af ■eim hundra­ sinnum of hßtt ver­lagt auglřsingaplßss, undir beina marka­sfŠrslu. Ţmislegt er hŠgt a­ lŠra um ■a­ fˇlk sem les evrˇpsku pressuna me­ ■vÝ a­ tala vi­ fˇlki­ sjßlft og ■jˇnusta ■a­. A­ tala persˇnulega vi­ 25.000 manns var ansi lŠrdˇmsrÝkt.

Ůessar tvŠr sko­anir um ofangreind atri­i Ý ßgŠtisvi­talinu vi­ PÚtur, finnst mÚr nokku­ gˇ­ dŠmi um ■a­ sem Úg vil kalla "vanhugsa­a sveitamennsku". Afsaki­. Mesta sveitamennskan ß ═slandi ß enn ■ß heima Ý ReykjavÝk. En ekta, upprunaleg og vel grˇin Ýslensk sveitamennska er einn af hinum duldu fjßrsjˇ­um okkar lands. Ekkert jafnast ß vi­ "the real thing". Ůa­ var einmitt ■essi "real sveita thing" sem kom Ý veg fyrir a­ vi­ gengum Ý SovÚtrÝkin ß sÝnum tÝma og a­ vi­ fengum loksins fast slegnar okkar eigin 200 sjˇmÝlur. ReykjavÝk hef­i ■ˇ sennilega gengi­ Ý SovÚti­ sjßlft, hef­i h˙n rß­i­, en ═sland ■ˇ ekki. Landi­ ekki.

Stundum velti Úg ■vÝ fyrir mÚr hvort SovÚtrÝkin vŠru ekki enn■ß lifandi hef­i vilja­ svo illa til a­ Margaret Thatcher og Ronald Reagan hef­u ekki veri­ ß sÝnum sta­ ß einmitt rÚttum tÝma. RÚtt fˇlk sem haf­i rÚtt fyrir sÚr ß rÚttum tÝma. Eiginlega er Úg nokku­ viss um a­ SovÚtrÝkin vŠru enn lifandi og ■ß me­ a­sto­ sambur­armanna ■ess Ý Vestri. Og einmitt vegna ˇtta bur­armanna ■eirra vi­ hruni­. N˙ er ■a­ evran og esb sem mega ekki falla. Ůa­ ver­ur a­ hindra hruni­.á

Ekki var skrÝti­ a­ Pelle skyldi fara til AmerÝku Ý kringum 1900, tŠpum tveim ÷ldum eftir a­ ßtthagafj÷trakerfi­ og bŠndaßnau­in voru tekin upp Ý Evrˇpu

Fyrri fŠrsla
á

mbl.is Samanbur­arleysi hßir ═slendingum
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Spßnn missir langtÝma lßnshŠfnismat og einkunn. Evran virkar ekki

Fjßrmßlakerfi evrusvŠ­is virka ekki. Tr÷llauki­ 24,4 prˇsent atvinnuleysi rÝkir ß Spßni og skattatekjur rÝkissjˇ­s fÚllu um 2,5 prˇsent ß fyrsta fjˇr­ungi ßrsins Ý ■essu 12. stŠrsta hagkerfi heimsins.
á
═ gŠrkv÷ldi lŠkka­i matsfyrirtŠki­ Standard & Poor's langtÝma lßnshŠfnismat evrurÝkissjˇ­s Spßnar um tv÷ ■rep; ni­ur Ý BBB+ flokk. Ůarna missti rÝkissjˇ­ur Spßnar sitt sÝ­asta A. Skuldatryggingaßlag ß rÝkissjˇ­ Spßnar var 473 punktar Ý gŠr Ś 212 punktum hŠrra en ß rÝkissjˇ­ Ýslensku krˇnunnar Ś og hver veit hvar ■a­ ver­ur ß morgun eftir tilkynningu gŠrkv÷ldsins. á

Sag­i Standard & Poor's a­ horfurnar ß ■vÝ a­ rÝkissjˇ­ur Spßnar muni halda ■essari nřju BBB+ einkunn ßfram, vŠru neikvŠ­ar, sem getur ■řtt a­ lßnshŠfnismat rÝkissjˇ­s landsins ver­i innan skamms lŠkka­ enn frekar en fimm sinnum or­i­ er, frß 2008.

Helsta undirliggjandi ors÷k vandamßla Spßnar er s˙ a­ Spßnn tˇk upp evru og situr fast undir skuldafjalli vanvita evrubankakerfis sem landi­ reis aldrei undir. Skuldirnar ur­u til Ý stŠrstu byggingarbˇlu s÷gunnar Ś frß ■vÝ přramÝdar Egyptalands risu Ś ■egar fjßrmßlabˇla evrunnar sprakk vori­ 2009, eftir tÝu ßra peningastjˇrn ECB-se­labanka Evrˇpusambandsins. Raunstřrivextir voru neikvŠ­ir Ý langan tÝma og peningar Ý landinu rangt ver­lag­ir. Fyrir ■etta geldur n˙ varnarlaus spŠnska ■jˇ­in me­ yfirvofandi rÝkisgjald■roti, tr÷llauknu atvinnuleysi, vaxandi ˇrˇleika, ni­urbrotnu samfÚlagi og gl÷tu­u fullveldi Ý peninga- og stjˇrnmßlum.

┴­ur en ■essi risavaxna fjßrmßlabˇla evrusvŠ­is sprakk, ■ß var rÝkissjˇ­ur Spßnarámun minnaáskuldsettur en rÝkissjˇ­ur Ůřskalands, ■.e.a.s hann skulda­i ßri­ 2007 um ■a­ bil 35 prˇsent landsframlei­slu sinnar ß me­an ■řska rÝki­ skulda­i nŠstum tv÷falt hŠrra hlutfall sinnar landsframlei­slu. Skuldum einkageirans var sÝ­an undir ßf÷llum lauma­ yfir ß rÝkissjˇ­ Spßnar Ś skattgrei­endur Ś fyrir tilstu­lan og ■rřsting yfirvalda evrusvŠ­is Ý ÷rvŠntingarfullum tilraunum ■eirra til a­ bjarga myntbandalagi Evrˇpusambandsins frß ˇumflřjanlegri tortÝmingu. Yfirv÷ld evrusvŠ­is heita ■řskir bankar Ý Ůřskalandi og franskir bankar Ý Frakklandi. Svo getur fari­ a­ Spßnverjar ver­i ■jˇ­argjald■rota eins og a­rar evru■jˇ­ir eru n˙ ■egar a­ ver­a Ý evrum og ver­i, evrunnar vegna, smß saman innlima­ir Ý nřtt rÝki Evrˇpusambandsins, sem er Ý smÝ­um.

Íssur SkarphÚ­insson Samfylkingarrß­herra er lÝklega fyrsta Evrˇpumenni­ Ý s÷gunni sem lřsir ■vÝ opinberlega yfir a­ hin endanlega langtÝmalausn allra hagsmuna og vandamßla ■eirra, sÚ a­ finna Ý Evrˇpu. ËlÝklegt er a­ nokkur annar Ý s÷gunni hafi ß­ur ■ora­ a­ stÝga fram og segja ■etta opinberlega. Krefst ■essi vandamßlagreining Íssurar ß­ur ˙tgefinnar yfirlřsingar um hundsvit hans ß banka- og peningamßlum ■jˇ­ar?

Miki­ hrun hefur veri­ og er n˙ Ý lßnveitingum ˙r brotnum banakerfum evrusvŠ­is. Svo vir­ist sem bankakerfin sÚu a­ skr˙fa evrusvŠ­i­ Ý sundur svo ■au geti passa­ sig ß ■vÝ a­ ver­a ekki sß hluti ■ess sem lendir Ý langtÝmalausn Íssurar. Ůau draga til baka skuldbindingar sÝnar yfir landamŠri evrurÝkja. Koma sÚr ˙t ˙r ÷­rum evrurÝkjum eins hratt og ■au geta. Ůau eru a­ leysa evrusvŠ­i­ upp Ý reynd. Og ECB-se­labanki Evrˇpusambandsins er b˙inn me­ peningana, einu sinni enn, segir FT

Sex vikna tÝmabili framtÝ­arlausnar evrunnar er n˙ loki­. ═ millitÝ­inni hefur ECB nota­ tÝmann vel og gefi­ ˙t margar ney­arskřrslur. Se­labanki ■essi ßn rÝkis er a­ reyna a­ fylkja eftirlifandi m÷nnum ß bak vi­ ■ß se­la sÝna sem eftir eru, ■.e.a.s. ß­ur en ■eir st÷kkva fyrir bor­ og se­labankinn glatar pˇlitÝskri vi­skiptavild sinni me­al ÷xulvelda evrusvŠ­is. ┴gŠtt er ■ß a­ rifja upp hi­ li­na;

Fimmtudagur, 15. mars 2012; Nřlegt "trilljˇn" evru upplausnar-ney­arlßn ECB-se­labankans til vissra bankakerfa evrulanda mun ß mˇti upphaflegum vŠntingum a­eins hjßlpa b÷nkunum og hvetja ■ß til a­ grafa sig enn dřpra ni­ur Ý byrgi sÝn. A­sto­a ■ß vi­ a­ einangra sig enn pott■Úttar frß ÷­rum bankakerfum ß millibankamarka­i evrusvŠ­is (loka landamŠrum) og undirb˙a ■ß undir ■a­ sem koma skal. Ů.e.a.s lßnin munu frekar leysa peningasvŠ­i evrunnar upp en hitt. Ekkert af peningunum fer Ý ˙tlßn til fyrirtŠkja nÚ heimila.
á
Veruleikafirrtur ECB-se­labanki Evrˇpusambandsins rŠ­ur engu um hva­ bankar gera vi­ peninga sÝna. Hann veit a­ 3 ßra LTRO-ney­arlßnin hÚr fyrir ofan hafa mistekist. En kennir lÚlegri eftirspurn Ý hagkerfunum um a­ bankarnir noti peningana Ý anna­ en ■eir ßttu a­ fara Ý ß sama tÝma og hann og ÷xulyfirv÷ld evrulanda fyrirskipa enn meiri ni­urskur­ Ý ■essum s÷mu hagkerfum sem eru hvort sem er a­ krypplast saman og ■verra nor­ur og ni­ur skattagrunn sinn. Ůetta er eins og Storm P. vÚlin Ý rÝkisstjˇrnun Íssurar ß HelguvÝkur Heidi Ý kofa SteingrÝms ß Fj÷llum me­ varalit Jˇh÷nnu. HÚr ■arf greinilega a­ gefa ˙t nřtt DIKTAT!

Fjßrfestingarhlutfall Ý Danm÷rku falli­ 30 ßr aftur Ý ESB-tÝmann

Fjßrfestingarhlutfall atvinnulÝfsins Ý Danm÷rku mi­a­ vi­ ver­mŠtask÷puná
á
Til a­ finna samsvarandi lßgt hlutfall fjßrfestinga atvinnulÝfsins Ý hagkerfi Danmerkur, ver­um vi­ a­ leita aftur Ý tÝmann til ßrsins 1982. Alveg ˙t Ý vinstri kant myndarinnar, sem ger­ er af samt÷kum laun■egahreyfinga Ý Danm÷rku, AE. Myndin nŠr ■vÝ mi­ur ekki lengra en 30 ßr aftur Ý ESB-tÝmann, sem hˇfst Ý Danm÷rku ßri­ 1973.

Ůessi mynd sřnir okkur ■rˇun hins svo kalla­a fjßrfestingarhlutfalls atvinnulÝfsins Ý einkageiranum mi­a­ vi­ ■ß ver­mŠtask÷pun sem kemur ˙t ˙r ÷llum fyrirtŠkjum landsins (■.e.a.s: velta ■eirra a­ frßdregnum launum, v÷runotkun, sk÷ttum, gj÷ldum og ver­bˇlgu).
á
Falli ■etta hlutfall ˇe­lilega miki­ ■ß ■ř­ir ■a­ a­eins eitt; fyrirtŠkin eru a­ vinna me­ meira og meira ˙relt framlei­sluapparat. Ůegar ■a­ ˙reldist ■ß gerist tvennt; 1. Ef nřjungar og tŠkniframfarir eru ekki ß nř bygg­ar inn Ý framlei­sluapparati­ ■ß ver­ur ■a­ ˙relt og ˇnothŠft, ˇar­bŠrt og ˇsamkeppnishŠft - e­a - 2. Ůß ver­ur sjßlft vinnuafli­ sem vinnur vi­ framlei­sluapparati­ ˇnothŠft, ■vÝ ■a­ er ekki hŠgt a­ auka framlei­ni ■ess ß me­an ■a­ stendur og stundar st÷rf sÝn me­ ˙r sÚr gengnu framlei­sluapparati. Nř tŠkni ver­ur a­ koma til og byggjast inn Ý apparati­. Annars er engin ßstŠ­a til a­ festa fÚ Ý ■vÝ sem ˙r apparatinu kemur. Ů˙ fer­ ß hausinn og fˇlki­ missir vinnuna. E­a, ■˙ lŠkkar laun ■ess, kaupir ■Úr svipu og pÝskar ■a­ ßfram til a­ hlaupa hra­ar og hra­ar fyrir lŠgri og lŠgri laun. DŠmi; hin endurfrumvarpa­a sovÚska sÝ­utogaraߊtlun SteingrÝms J. Sigf˙ssonar, Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur og Íssurar SkarphÚ­inssonar.

Taki­ eftir ■vÝ a­ inn Ý myndina getum vi­ bˇkfŠrt fj÷gur vo­alega merkileg ESB-ßrt÷l; Ůa­ fyrsta; gengisbinding d÷nsku krˇnunnar vi­ásn˙rustauráni­ri Ý Ůřskalandi ßri­ 1982, sem fyrir alv÷ru markar upphaf ERM II og upp■ornunar Danm÷rku.áHi­ anna­; Ůjˇ­aratkvŠ­iságrei­sluáDana til Brussel um "EF-pakkann" ßri­ 1986, sem samanstˇ­ af miklum lagabßlki sem ßtti a­ samhŠfa fyrirtŠkjal÷ggj÷f og b˙a til hinn svo kalla­a innri marka­, sem enn Ý praxÝs er einungisákenning ß bla­iáÝ sk˙ffufÚlagi embŠttismannaveldis Brussels. Ůa­ ■ri­ja; Gangsetningu fullveldis- og peningalegs sřklaherna­ar evrunnar ß 12 l÷nd ßri­ 1999. Hi­ fjˇr­a; gildistaka hinnar nřju stjˇrnarskrßr Evrˇpusambandsins, sem eftir nÝu ßra barßttu gegn fˇlkinu og ß barmi hruns Ý desember 2007, var loksins sta­fest. H˙n ßtti a­ bjarga Evrˇpu, hvorki meira nÚ minna. Bjarga henni frß ÷llu ■vÝ sem ESB hefur kalla­ yfir ßlfuna.á

Ůi­ hljˇti­ a­ sjß hve allt ■etta mikla og stˇrfenglega bjargrŠ­i Evrˇpusambandskomm˙nismans hefur gagnast fjßrfestingum Ý atvinnulÝfinu Ý Danm÷rku. Ef ■i­ sjßi­ ekki ßrangurinn, ja, ■ß er bara a­ stara fastar og fastar ß myndina ■ar til h˙n breytist Ý Íssur. Sumir myndu ■ˇ segja, nei sÚ ekki neitt ■vert ß mˇti, ■egar ■eir horfa ß myndina.

TalnaserÝa AE nŠr ekki lengra aftur Ý tÝmann en til ßrsins 1982. Hva­ skyldi gerast ef vi­ f÷rum lengra aftur Ý tÝmann. Aftur fyrir sk÷pun hins innri alheims Evrˇpusambandsins Ý Danm÷rku ßri­ 1973. ┌t fyrir myndina (OMG)

Vi­ finnum fram nřja en gamla og svipa­a mynd ˙r skjalasafni danska se­labankans. Hva­ sřnir h˙n? J˙, h˙n sřnir okkur ■a­ sama og myndin frß AE. En h˙n nŠr hins vegar miklu lengra aftur Ý tÝmann. Og skali myndarinnar er annar. HÚr er ■etta fjßrfestingarhlutfall atvinnulÝfsins sřnt sem hlutfall af allri landsframlei­slunni. Hin fyrri sřndi okkur hlutfalli­ og breytingar ■ess mi­a­ vi­ ver­mŠtask÷pun atvinnulÝfsins, a­eins.á
á
Fjßrfestingarhlutfall atvinnulÝfsins Ý Danm÷rku mi­a­ vi­ landsframlei­sluna
á
HÚr sjßum vi­ a­ fjßrfestingarhlutfall atvinnulÝfsins var miklu miklu meira ß­ur fyrr. En svo kom big bang: Danm÷rk gekk Ý ESB ßri­ 1973. Si­an ■ß hefur landinu hreint ekki farnast vel hva­ var­ar fjßrfestingar atvinnulÝfsins.

┌r heimilisgeira d÷nsku ■jˇ­arinnar Ś sem dŠmi um ESB styrkleikann Ś er vert a­ minnast ■ess a­ Ýb˙­arbyggingar ß ReykajvÝkursvŠ­inu voru Ý langan tÝma fleiri a­ fj÷lda til og a­ fermetrat÷lu ß ßri hverju en ■Šr voru ß ÷llu KaupmannahafnarsvŠ­inu. Jafnvel ß­ur en ═sland fˇr ˙t Ý bankagr÷ft. Og ekkert nřtt veglegt hˇtel var til dŠmis byggt ß ÷llu KaupmannahafnarsvŠ­inu frß cirka 1977 til 2002. Mynd 3.A (Investeirngskvote B&A) ß bla­sÝ­u ■rj˙ Ý skřslu AE, sřnir okkur fjßrfestingarhlutfalli­ Ý bygginga- og mannvkirkjager­ fyrirtŠkjanna ß mˇti ver­mŠtask÷pun ■eirra. Byggingar endast lengur en sjßlf framlei­slutŠkin. En hlutfalli­ er samt sÝfellt og nŠstum ßn 30 ßra aflßts ni­ur ß vi­.

═ Danm÷rku b˙a n˙ um 5,45 milljˇn sßlir
  • 1.200,000 eru eftirlauna- og ellilÝfeyris■egar ß framfrŠslu hins opinbera a­ mestum hluta til
  • 840.000 manns ß fullri framfŠrslu hins opinbera vi­ a­ gera ekki neitt
  • 700.000 eru opinberir starfsmenn ß fullri framfŠrslu ver­mŠtask÷punar einkageirans (b˙a ekki til nein ver­mŠti)
  • 900.000 eru b÷rn undir 14 ßra aldri
  • 300.000 eru nßmsmenn e­a ßlÝka
  • Atvinnuleysi hefur ekki fari­ ni­ur fyrir bankakreppuhlutfall Ý samfellt 30 ßr, a­ fimm ßrum undanskildum; ■.e. ß fjßrmßlabˇlußrum ECB-se­labanka Evrˇpusambandsins. Ůa­ er n˙ um 8 prˇsent.
3 af hverjum 4 kjˇsendum eru ß framfŠrslu hins opinbera, a­ fullu leyti, a­ hluta til e­a eru opinberir starfsmenn. Ůetta er nokkurs konar dˇpsala stjˇrnmßlamanna.
á
Vilt ■˙ fjßrfesta ■ig Ý bremsuklossum ESB?
á
Fyrri fŠrsla
á

Stjˇrnmßlaflokkar ■urfa a­ eiga meira en gˇ­ střrikerfi - og engin sÝmafÚl÷g

Sjßlfsagt hafa sumir Ś me­ ÷­ru eyranu Ś veitt ■vÝ eftirtektáa­ Ý kv÷ld kom ■rÝtugasta og anna­áuppgj÷ráApple Ý r÷­ ■ar sem marka­urinn (fjßrmßla) haf­i a­ miklu leyti rangt fyrir sÚr, gleymdi sÚr Ý ■oku smßatri­a, en sßst yfir grundvallaratri­in. Marka­urin mun lenda smß stund, smjatta ß sta­reyndum, en sÝ­an vefja sig ß nř inn Ý ■okusl÷r spunans. A­ hafa ß r÷ngu a­ standa Ý ■rjßtÝu og tveimur kosningum Ý r÷­ ver­ur a­ teljast visst afreksverk.

Ůannig stjˇrnmßlaflokka ■ekkjum vi­ flest. En hva­ er ■ß a­ hjß sumum ■eirra? ef svo mŠtti a­ or­i komast.

Spain is having a terrible economic situation - it's an unusual case

┴ fertugustu og ■ri­ju mÝn˙tu sÝmarß­stefnunnar sag­i Tim Cook ■etta: "Spßnn er Ý hrŠ­ilegu efnahagslegu ßstandi." Greinandi Barclays spur­i greiningarlega spurninga sinna Ý sÝmann alla lei­ frß Grillst÷­um ß fj÷llum. Skyldi greinandinn vita a­ Spßnn er Ý evrum Ý ESB og a­á50,5áprˇsent ungs fˇlks gengur ■ar um atvinnulaust? Athugasemdir Tims Cook um ■ann ßttavita sem sÝmafÚl÷g ver­a a­ střra rekstri sÝnum eftir, komu mÚr ekki ß ˇvart. Vel a­ merkja; ■etta eru sÝmafÚl÷gin sem einu sinni Štlu­u a­ střra innihaldi og frambo­i ß netinu Ý sta­ ■ess a­ einbeita sÚr a­ frumhlutverki sÝnu; a­ afhenda innvi­i. Ătlu­u a­ stjˇrna ■vÝ hva­ fŠri og fŠri ekki Ý gegnum tŠki ■eirra. Ůau ■urfa a­ fara a­ passa sig.

Ůa­ er ekki nˇg a­ eiga gott střrikerfi. Ma­ur ■arf einnig lÝkamlega a­ eiga ■ann st÷kkpall sem ma­ur stendur ß og tekur st÷kki­ frß.

Hver er st÷kkpallur ■inn? Og hefur ■˙, flokkur, veri­ honum tr˙fastur. Alltaf.

Fyrri fŠrsla

Se­labanki Vestfjar­a yfirgefur krˇnunaá


Se­labanki Vestfjar­a yfirgefur krˇnuna

┌rs÷gn Vestfja­ra ˙r landshluta myntbandalagi ═slands kom seint Ý gŠrkv÷ldi. ŮolinmŠ­in var ■rotin. Vestfir­ir hˇfu ß mi­nŠtti stimplun peningase­la Ý umfer­. Fj÷ldi manna voru a­ st÷rfum Ý vi­skiptabankakerfi Vestfjar­a Ý nˇtt. Allir se­lar Ý vi­skiptab÷nkum voru stimpla­ir. Ůegar ■eir opna ß nř mun hin nřja merkta mynt Vestfjar­a taka gildi. Nřir peningase­lar eru Ý prentun og koma ■eir til se­labanka Vestfjar­a me­ nŠstu skipum. Ůeir ver­a ■ß samstundis settir Ý umfer­. G÷mlu og stimplu­u se­larnir munu strax ver­a innleysanlegir ß genginu einn ß mˇti einum. Gengi­ gagnvart ReykjavÝkurhÚra­skrˇnu mun lÝklega ■rˇast ß ■eirri forsendu a­ bankakerfi ReykjavÝkurhÚra­s eru afar illa farin og ˙tflutningstekjur ■ess svŠ­is myntbandalagsins litlar.

Enn fremur er tali­ a­ ReykjavÝkurhÚra­ssvŠ­i­ hafi um all langt skei­ lifa­ langt um efni fram. Atvinnuleysi Ý Ýslenska myntbandalaginu er hŠst ß ReykjavÝkursvŠ­inu og hefur ■a­ veri­ mj÷g hßtt of lengi. Telja hagfrŠ­ingar a­ framtÝ­ ReykjavÝkurhÚra­s sÚ hß­ hŠfni svŠ­isins til a­ fŠ­a sig og klŠ­a undir mynt sem ■ß er komin er ˙t tengslum vi­ ■a­ sem ß­ur var.

Byggingari­na­ur og hinar skapandi listir hÚra­sins munu eiga erfitt uppdrßttar ■vÝ ÷ll innflutt a­f÷ng og allur sß flugvÚla- og skipafloti sem svŠ­i­ hefur notfŠrt sÚr hinga­ til, hefur a­ mestu leyti veri­ fjßrmagna­ur me­ gjaldeyristekjum sjßvar˙tvegs ßsamt gjaldeyrissparandi afur­um landb˙na­ar; sem og Ýb˙ar ReykjavÝkurhÚra­s hafa einnig neytt. Hann er ■ß er ekki lengur vi­staddur ß svŠ­inu, ■.e.a.s ef illa fer og myntbandalagi­ leysist alveg upp. Ljˇst er a­ kvikmynda- og ■ßttager­ getur ekki sta­i­ undir innflutningi matvŠla fyrir alla Ýb˙a ReykjavÝkurhÚra­s. Ůrˇunara­sto­ frß al■jˇ­asamfÚlaginu ■yrfti ■vÝ a­ koma til. H˙n vŠri vŠri Šskileg sem fyrsta skref til a­ koma Ý veg fyrir hungursney­. ┴ me­an vinnst tÝmi fyrir skipulagsarkitekta svŠ­isins til a­ afmarka gar­a og be­ fyrir ■ann a­keypta b˙fÚna­ sem hin skapandiástÚtt svŠ­isins gŠti m÷gulega afla­. Einnig myndi ■ß skapast viss tÝmi til a­ vinna margslungi­ skipulag fyrir h˙sdřrahald Ý bÝlsk˙rum svŠ­sins, samkvŠmt Ýtarlega ■rˇa­ri byggingaregluger­ hinna umsvifamiklu yfirvalda.

Skuldbindingar se­labanka ReykjavÝkurshÚra­s gagnvart se­labanka Vestfjar­a er ˇleyst mßl. En ljˇst er a­ ef Nor­urland, Vestmannaeyjar og GrÝmsey segja sig einnig ˙r myntbandalaginu, a­ ■ß mun gengi ReykjavÝkurkrˇnu falla miki­ s÷kum fyrrgreindrar innri ˇsjßlfbŠrni. Innbyr­is ˇjafnvŠgi myntbandalagsins var or­i­ ■annig a­ ■egar Vestfir­ir k÷stu­u einni krˇnu ˙t Ý sameiginlegt hagkerfi myntbandalagsins, ■ß h÷fnu­u 80 af 100 aurum hennar Ý v÷sum Ýb˙a ReykjavÝkurshÚra­s. A­eins 20 af 100 aurum hverrar krˇnu sem leyst var ˙r lŠ­ingi Ý hagkerfi ReykjavÝkurshÚra­s endu­u Ý hagkerfum utan ■ess.

A­alse­labanki myntbandalagsins ß Surtsey mun ekki geta jafna­ ˙t innbyr­is st÷­u se­labankakerfis svŠ­isins a­ svo st÷ddu. Fullt samkomulag allra se­labanka ■arf fyrir slÝkum a­ger­um. Og sameiginleg mynt gŠti ■ß ■egar veri­ horfin. ŮvÝ er lÝklegt a­ se­labanki Vestfjar­a muniáhi­ fyrstaáhefja beinar innheimtua­ger­ir upp ß eigin spřtur og hefjast ■Šr ■ß vŠntanlega ß handritunum. SÝmsvarar sambandsins Ý a­alst÷­vum ■ess ß Surtsey eru hŠttir a­ taka vi­ skilabo­um. Hi­ sama gildir um yfirstjˇrn fiskvei­il÷gs÷gu sambandsins. LÝklegt er a­ embŠttismenn sambandsins sÚu ■egar hŠttir a­ fß greidd laun og farnir.

Ekki er enn vita­ hvort var­skřli Hvalfjar­arganga ver­ur flutt yfir fj÷r­inn og sp÷l upp fyrir afleggjarann. En gjaldskrßnni hefur ■egar veri­ breytt yfir Ý Vestfjar­akrˇnu.á

Heilbrig­isyfirv÷ld Vestfjar­a gera rß­ fyrir a­ stˇr hluti starfsmanna heilbrig­iskerfis ReykjavÝkurshÚra­s muni flytja og sŠkja ■anga­ atvinnu s÷kum hŠrri launa, lŠgri skatta og betra gengis. En fyrst ■urfa umsŠkjendur a­ lŠra vestfirsku og flřta sÚr a­ selja eignir sÝnar fyrir sunnan ß­ur en ■Šr falla Ý ver­i og ferli eignauppt÷ku fer af sta­.á
á
Heppilegra hef­i veri­ ef bygg­astefna ═slands hef­i veri­ hugsu­ upp ß undan byggingaregluger­. Ůß hef­i ■etta varla geta­ gerst og 100 ■˙sund ferkÝlˇmetra tŠkifŠri gŠti ■egar sta­i­ opi­
á
Fyrri fŠrsla
á
á

Dˇmskerfi­ misnota­ Ý pˇlitÝksum tilgangi - a­farastjˇrnin

Mßli­ gegn Geir Haarde snÚrist ekki um neitt anna­ en pˇlitÝskar ofsˇknir og hefndarf÷r vinstri manna, sem svo lengi h÷f­u ■urft a­ lifa undir skuggafalli eigin SovÚtrÝkja ofan ß ■ß seka sjßlfa.
á
Ůjˇ­in vildi ekki kjˇsa ■etta fˇlk svo langa lengi vegna einmitt brengla­rar dˇmgreindar stŠrsta hluta ■essa vinstri vŠngs; bŠ­i Ý lř­rŠ­islegum, pˇlitÝskum, mannlegum og stjˇrnarfarslegum skilningi. Fyrstu pˇltÝsku rÚttarh÷ldin eftir fall SovÚtrÝkjanna fylgdu ■vÝ strax me­ ■essu fˇlkiáinn ß eldh˙sbor­ ■jˇ­arinnar, eldingar fastáÝ kj÷lfar kosningar ■ess.

SovÚtskuggamenn ß vinstri vŠngnum voru or­nir lei­ir ß ■vÝ a­ vera sÝfellt hafna­. N˙ bř­st ■jˇ­inni brßtt tŠkifŠri ß nř til a­ hafna ■essum skuggasveinum gamallra sem nřrra SovÚtrÝkja Evrˇpu. Al■ingiskosningar ver­a brß­um. ┌t me­ ESB og skuggamenn ■ess.áŮetta er einungis hŠgt svo lengi sem vi­ st÷ndum fullvalda frjßls fyrir utan hin nřju sovÚtrÝki ESB
á
Ůa­ var mj÷g merkilegt a­ horfa ß hi­ pˇlitÝska svarthols-kastljˇs DDRÝkis˙tvarpsins leggja a­ j÷fnu vinnubr÷g­ Ý fordŠmalausum a­dragana al■jˇ­legs fßrvi­ris ß fjßrmßlam÷rku­um og hins vegar skipulag­ra vinnubraga­a sitjandi stjˇrnvalda vi­ a­f÷rina gegn pˇlitÝskum andstŠ­ingi sÝnum, me­ allt bßkni­ reitt honum til h÷ggs. Afar ˇge­fellt.
  1. A­f÷rin a­ Se­labankanum sem Š­stu stofnun peningamßla
  2. A­f÷rin a­ lř­rŠ­inu me­ kosningasvikum Vinstri grŠnna
  3. A­f÷in a­ lř­rŠ­inu Ý framkvŠmd me­ svikaumsˇkn Ý ESBá
  4. A­f÷rin a­ Geir Haarde
  5. A­f÷rin a­ HŠstarÚtti
  6. A­f÷rin a­ stjˇrnarskrßnni
  7. A­f÷rin a­ ■jˇ­inni Ý tvÝgang Ý Icesave
  8. A­f÷rin a­ sjßvar˙tvegi
  9. A­f÷rin a­ fullveldi og sjßlfstŠ­i Ýslenka lř­veldisins

Ůessi rÝkisstjˇrn heitir hÚr me­ a­farastjˇrnin
áá

Lokun landamŠra: tÝmabŠr undirb˙ningur undir hrun evrunnar?

HvÝ skyldi eitt loka­asta hagkerfi Evrˇpusambandsins og OECD-landa ■urfa ß enn meiri lokun af frß heiminum a­ halda? Enn meiri lokun en landi­ glÝmir vi­ ■egar Ý dag. Frakkland er eitt loka­asta hagkerfi hins VestrŠna heims og ß svipu­u lokunarstigi og Grikkland. SvÝfur um sjßlft sig i sÝnu 400 loka­a osta veldi. Heimsveldinu ■ar sem herra De Gaulle gÚkk ßn ßrangurs ß ostavegg.

VŠri n˙ ekki heppilegt ef hŠgt vŠri a­ setja upp landamŠrav÷rslu ˙t um allt ■egar bankakerfi ═talÝu hrynja ofan ß bankakerfi Frakklands. Sem sÝ­an hrynja yfir evruna. Ůß vŠri n˙ gott a­ geta st÷­va­ alla umfer­ Ý svona eins og 30 daga og leita­ vel. E­a bara yfir eina langa helgi. ┴ me­an skipt er um peningalegar kennit÷lur og b˙sßhaldabylting barinn inn. Og svo eru ■a­ hin rafm÷gnu­u vi­skipti ß milli landa. A­ loka ß rafmagni­ til ■eirra Ý ■ßgu ■jˇ­ar÷ryggis?
á
╔g tr˙i ekki nema helmingnum af helmings spuna ■essarar frÚttar. HÚr liggur meira ß bak vi­
á

áá

Ver­a franskir sparifjßreigendur neyddir til a­ fjßrmagna skuldir franska rÝkisins?

Credit Agricole 2012-04-21 lokun
á
┌r fr÷nsku kosningabarßttunni berast afar slŠmaráfrÚttir. A­ erfitt sÚ or­i­ fyrir franska ofurrÝki­ a­ fjßrmagna skuldir sÝnar undir myntinni evru. A­ bŠ­i lofu­ lßnskj÷r og vaxtalag undir sameiginlegri mynt sÚ or­i­ falskt og komi­ ˙r samhengi vi­ ■a­ sem upphaflega ßtti a­ rÚttlŠta heilaga uppt÷ku evru og ni­urlagningu frankans. A­ of dřrt sÚ n˙ or­i­ fyrir Frakkland a­ sŠkja sÚr lßnsfÚ ß al■jˇ­legum fjßrmßlam÷rku­um. ŮvÝ er lagt til a­ sparifjßreigendur landsins ver­i heimsˇttir Ý buddur sÝnar Ý ■eim tilgangi a­ ■eir lßni stjˇrnmßlam÷nnum fyrir ßframhaldandi taprekstri ■eirra me­ gˇ­u e­a illu.áLÝklega mest me­ illu.

Atvinnuleysi Ý Frakkalandi hefur veri­ fastfrosi­ ß um ■a­ bil 10 prˇsentum Ý samfellt 30 ßr. Enginn ßrangur er af neinu ■ar hva­ var­ar Evrˇpusambandsa­ild landsins. Ătli ma­ur a­ vera kurteis jß-jß-ma­ur sem spyr hßttsetta Ý atvinnulÝfi landsins hvort ESB hafi ekki gert vo­alega miki­ gagn Ý landinu, jß, ■ß fŠr ma­ur bara yfir sig rei­ilestur um ESB-bßkni­ sem er a­ ey­ileggja Frakkland. ╔g er varla b˙inn a­ jafna mig eftir rei­ilesturinn um m÷ppuverki­, glata­a samkeppnisa­st÷­u, eymd, volŠ­i og heilaflˇttann frß landinu enn.

HlutabrÚfaver­ franskra stˇrbanka hefur lŠkka­ um ■a­ bil 90 prˇsent ß sÝ­ustu 5 ßrum og er ÷ll CAC40 vÝsitalan n˙ 50 prˇsent lŠgri en h˙n var fyrir franskt hrun. H˙n heldur krˇnÝskt ßfram a­ lŠkka. Enginn bati er Ý augsřn nŠstu ßratugina m.a. vegna ■ess a­ Frakkland er Ý krˇnÝsku Evrˇpusambandi sem ■a­ getur ekki losna­ ˙r. Ůjˇ­nřting franskra banka fŠrist nŠr og nŠr. Peningum franskra sparifjßreigenda ver­ur lÝklega einnig dŠlt inn Ý gangandi dautt bankakerfi landsins, svo ■a­ geti haldi­ ßfram a­ kaupa brÚfsefnin af rÝkissjˇ­i sem getur ekki fjßrmagna­ sig lengur vegna einmitt evruuppt÷ku embŠttis- og stjˇrnmßlamanna ESB-elÝtunnar. Ůetta er eins og tromla bakkandi steypubÝls sem snřst ÷fugt og steypir sig sjßlfur Ý kaf inn Ý efnahagslegan tjernˇbyl.

Mynd, euroland.com; hlutabrÚfaver­ stŠrsta banka Frakklands, Credit Agricole, sÝ­ustu fimm ßrin.
á
Fyrri fŠrsla
á

Ëttast um afdrif ECB-se­labanka Evrˇpusambandsins

┴tta lei­andi efnahagsrannsˇknarstofnanir Ůřskalands ˇttast um afdrif ECB-se­labanka Evrˇpusambandsins. Segja ■Šr a­ sjßlfstŠ­i se­labankans sÚ Ý hŠttu vegna ßstandsins ß myntsvŠ­i evrunnar.
á

Og einnig segja ■Šr a­ svo kalla­ur tr˙ver­ugleiki hans sem se­labanka sÚ teflt Ý tvÝsřnu me­ allskonar ney­ar ■essu og ney­ar hitt. A­ se­labankinn muni ekki lengur geta varist ■vÝ a­ sogast ofan Ý ■ß atbur­arßs ß evrusvŠ­inu sem ÷llum var upphaflega sagt a­ aldrei myndi geta gerst. Skřrsla stofnanna ver­ur l÷g­ inn ß bor­ rÝkisstjˇrnarinnar ß morgun;áFAZ

Der Spiegel um ■řska se­labankann

Se­labanki Ůřskalands, Deutsche Bundesbank Ś sem n˙ heyrir undir ECB-se­labanka Evrˇpusambandsins og sem ■essi skřrsla ßtta stofnana fjallar um Ś var gj÷f Bandamanna til Ůřskalands Ý kj÷lfar sÝ­ustu heimsstyrjaldar Evrˇpu.

SjßlfstŠ­i ■řska se­labankans ßtti a­ koma Ý veg fyrir a­ hi­ efnahaglslega vald Ý Ůřskalandi fÚlli aftur Ý hendur brjßla­ra embŠttis- og stjˇrnmßlamanna;áSá

Křpur

Ůetta smßrÝki ßsamt M÷ltu tˇk upp evru ■ann 1. jan˙ar 2008. LßnshŠfnismat og lßnstraust Křpur hefur ■vÝ veri­ lŠkka­ ni­ur Ý ruslflokk. All fjßrmßla- og banakerfi landsins hefur veri­ loka­ ˙ti og einangra­ af frß al■jˇ­elgum fjßrmßlam÷rku­um Ý meira en eitt ßr. Atvinnuleysi er n˙ or­i­ ■a­ mesta Ý s÷gu lř­veldis Křpur.

Fiscal slippage and heavy exposure of Cyprusĺ banking sector to Greece have seen the island's credit ratings cut to junk by two of the world's three ratings agencies.áThe island has been shut out of international debt markets for almost a year (CM)
á
Fyrri fŠrsla
á

Fanga mark rÝkisstjˇrnar - ekki ■jˇ­ar

L÷gbergsgangan ß Ůjˇ­fundinum 1907 - Morgunbla­i­ 21 nˇvember 1956
á
Ůegar frÚttir fˇru a­ berast af hinni skipul÷g­u hungursney­ yfirvalda SovÚtrÝkjanna og enn fremur af hungursney­ fˇlksins Ý sjßlfu kornfor­ab˙ri SovÚtrÝkjanna Śßri­ 1932Ś ■ß sßtu komm˙nistar ß Vesturl÷ndum og lßsu um allsnŠgtir SovÚt komm˙nismans Ý bl÷­um, tÝmaritum og auglřsingabŠklingum, ˙tgefnum af yfirstjˇrn hungursins Ý Kreml. Milljˇnir og aftur milljˇnir dˇu ˙r hungri, samkvŠmt ߊtlun.

═ dag berast okkur frÚttir af hungru­u fˇlki Ý Grikklandi Evrˇpusambandsins. Mi­střrt Evrˇpusamband hefur n˙ ey­ilagt tilveru Grikkja Ý eigin landi. Ůeir eru or­nir fangar Evrˇpusambandsins. SamkvŠmt ߊtlun.
á
Ůa­ er ■vÝ ßtakanlegt a­ ■essa s÷mu daga hungursins Ý Grikklandi, vinnur rÝkisstjˇrn ═slands a­ ■vÝ me­ h÷r­um f÷lskum h÷ndum sˇsÝalismans a­ afvegalei­a ungt lř­veldi ═slendinga inn Ý ■etta helvÝtis samband evrunnar.

┴ri­ 1906, fyrir a­eins 106 ßrum sÝ­an, b÷r­ust Ýslenskir ■jˇ­frelsismenn fyrir ■vÝ a­ vi­ ═slendingar fengjum okkar eigin fßna. A­ fßninn vŠri eins konar "fangamark ■jˇ­arinnar".áOg "fyrir ■ß s÷k vildum vÚr hafa sÚrstakan fßna". ═slenskan fßna. Ůetta sag­i Gu­mundur Finnbogason ß fundi 1906.
á
═ afturljˇsi frelsisins sem vannst, vŠriáŚkannski og hugsanlegaŚáhŠgt a­ ˙tleggja ■etta svona Ý dag: Ef vi­ vŠrum e­a yr­um nokkurn tÝma fangar, ■ß vŠri best a­ vi­ vŠrum fangar okkar sjßlfra undir eigin ■jˇ­fßna, en ekki undir fßna annarra. Notkun or­a breytist oft me­ tÝmanum. ═ dag myndu sumir nota or­i­ a­fangamark e­a b˙merki.áEn hugsanir eru ■ˇ alltaf v÷­vaafl frelsisins. Og merki frelsis okkar var­ og er ■jˇ­fßninn.

En ■essi ■jˇ­fßni okkar er greinilega ekki fangamark rÝkisstjˇrnar ═slands. Fanga mark rÝkisstjˇrnarinnar er blßtt me­ gulum stj÷rnum.

╔g var­ bŠ­i gla­ur og stoltur ■egar Úg sß Hj÷rt langafa minn ß myndinni hÚr a­ ofan sem sřnir L÷gbergsg÷nguna ß Ůjˇ­fundinum 1907. Myndin er ˙r grein Morgunbla­sins 21. nˇvember 1956.áEn miki­ skammast Úg mÝn fyrir rÝkisstjˇrn ═slands. A­ vi­ skulum ■urfa a­ standa Ý ■essu svo stuttu eftir 1944. Og SovÚti­ varla kˇlna­ Ý kistunni enn. HÚr er greinilega ekkert sÝ­asta or­!

á
KrŠkja
á
á
Fyrri fŠrsla
á

NŠsta sÝ­a

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "samfélags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband