Leita Ý frÚttum mbl.is
Embla

BloggfŠrslur mßna­arins, j˙nÝ 2010

SvÝnaflˇi Samfylkingar Ý ESB-VÝetnam styrj÷ld gegn ═slandi


Allir vita a­ myntin evra er dau­adŠmd sem gagnlegt fyrirbŠri.áAllir vita n˙ a­ myntbandalaginu var logi­ inn ß ■jˇ­ir ESB.áAllir vita a­ myntin evra hefur ekki gagnast neinum nema Ůřskalandi og hugsanlega Frakklandi. Evran hefur gert ÷nnur l÷nd evrusvŠ­is a­ einka-˙tflutningsmarka­i Ůjˇ­verja. Ůeir einir geta keppt ß forsendum myntbandalagsins. LÝkja mß ■essu vi­ nřrri en n˙ innvortis nřlendustefnu innan Evrˇpu.á

Allir vita a­ ESB-a­ild hefur ekki fŠrt neinum neitt. Ůa­ sjßum vi­ vel ß Grikklandi eftir 28 ßra veru landsins Ý ESB og svo ß Spßni. Ůetta sjßum vi­ lÝka ß Finnlandi, SvÝ■jˇ­ og Danm÷rku. ESB a­ild hefur ekki gagnast ■essum l÷ndun hi­ minnsta, en hinsvegar stˇrska­a­ Finnland ■vÝ landi­ ßlpa­ist til a­ taka upp myntina ÷murlegu Ý hysterÝsku hrŠ­slukasti seint ß sÝ­ustu ÷ld.á

═ Finnlandi var samdrßttur landsframlei­slu ß sÝ­asta ßri enn meiri en ß ═slandi og landi­ ■jßist enn af samdrŠtti Ý landsframlei­slu. Leita ver­ur aftur til 1918 til a­ finna ßlÝka slŠmar hagt÷lur og skullu ß Finnlandi ß sÝ­asta ßri. Myntin gagnslausa og a­ild Finna a­ ESB er hÚr helsti s÷kudˇlgur. á

Allir vita a­ myntin evra hefur ey­ilagt miki­ fyrir litlum rÝkjum evrusvŠ­is.
á
Allir vita a­ ■a­ a­ reyna a­ taka upp evru ■egar ma­ur heitir ekki Ůřskaland e­a Frakkland, ■ř­ir a­ heyja ver­ur eins konar Evru-VÝetnam styrj÷ld gegn ■jˇ­ sinni.á

Ůa­ er au­velt a­ hefja uppt÷kustyrj÷ldina, en um lei­ og h˙n er hafin er engin lei­ ˙t ˙r styrj÷ldinni aftur. Smß■jˇ­ir hß ■essa styrj÷ld jafnvel ßratugum saman ßn ■ess a­ nokku­ gangi. ŮŠr fara Ý strÝ­ vi­ hagkerfi sÝn og ■Šr berja ■jˇ­fÚl÷g sÝn sundur og saman til ■ess eins a­ taka upp mynt sem reynst hefur smßrÝkjum verri en engin.

Svona fyrirbŠri er a­eins hŠgt a­ lÝkja vi­ lÚleg tr˙arbr÷g­. Evru-uppt÷kustyrj÷ldin minnir ß VÝetnam styrj÷ld BandarÝkjamanna ß sÝ­ustu ÷ld. H˙n reyndist l÷ndum sem kirkjugar­ur rÝkisstjˇrna. Svo mun einnig ver­a ß ═slandi.

HÚr er svona ßrßttu og ■rßhyggju lřst vel Ý bݡmynd Oliver Stone; st˙dentinn ungi fŠrir Richard M. Nixon nřjan sannleik ß einfaldan hßtt. Sannleik sem haf­i teki­ hinn vel ■jßlfa­a stjˇrnmßlamann Richard Nixon ßratugi a­ skilja. Svona fatts÷m ■yrfti Samfylkingin ß ═slandi a­ ver­a.
á
┌r NIXON: (skr˙fi­ vel upp fyrir hljˇ­i­)á

Um helgina rann ■essi sannleikur upp fyrir SjßlfstŠ­isflokknum (xD). ŮvÝ ber a­ hrˇsa og fagna. SjßlfstŠ­isflokkurinn Štlar ßfram a­ vera SjßlfstŠ­isflokkur ═slands.
á
En Samfylkingin er hins allra vega blindu­ af ESB-tr˙ sinni. Samfylkingin ß sÚr litla von. H˙n mun lÝklega aldrei fatta neitt. Me­hjßlparar hennar, Vinstri grŠnir, minna okkur svo eftirminnilega ß hversu hei­arleiki stjˇrnmßlamanna getur fari­ fyrir svo ˇskaplega ÷rlÝti­ og jafnvel ekki neitt. Ůeim er mikil vorkunn.á

Ůjˇ­in vill ekki ESB. Al■ingi vill ekki ESB. Af hverju heldur ■essi ESB-styrj÷ld gegn ■jˇ­inni ■ß ßfram? ╔g spyr.á

┴ skammbyssa Samfylkingar og hugleysi Vinstri grŠnna a­ rß­a lř­veldinu ═slandi ßfram? ┴ a­ leyfa ■essu fˇlki a­ halda ßfram a­ selja lř­veldi og ■jˇ­rÝki okkar til kratami­st÷­var Evrˇpu fyrir a­eins nokkur ßr Ý rß­herrastˇlum? Selja landi­ okkar?
á
Fyrri fŠrsla
á

ESB: Spßnn, ■jˇ­ me­al ESB-■jˇ­a Ý ÷rvŠntingu

HvenŠr skyldi Ůřskaland yfirgefa s÷kkvandi skipi­?
Spßnn sem gekk Ý Evrˇpusambandi­ ßri­ 1986 er n˙ ß barmi ÷rvŠntingar og hugsanlegs ■jˇ­argjald■rots. Aldarfjˇr­ungur Ý Evrˇpusambandinu hefur skila­ Spßni ß endast÷­ ■jˇ­anna; ß kaf Ý evrusva­i­.

┴ ßrunum frß 2002-2008 ey­ilag­i se­labanki Evrˇpusambandsins efnahag Spßnar me­ ■vÝ a­ stilla raunstřrivexti landsins ß neikvŠtt gildi. SlÝk efnahags- og peningastefna leggur ■jˇ­arhag rÝkja Ý r˙stir. B÷rn vita ■a­.á

┴ Spßni var atvinnuleysi 19,7 prˇsent Ý aprÝl. Atvinnuleysi hjß ungu fˇlki undir 25 ßra aldri var ß sama tÝmabili heil 40,3 prˇsent. Ungt fˇlk ß ■vÝ afar svarta framtÝ­ fyrir sÚr Ý ■essu Evrˇpusambandslandi. Flest ■essara ungmenna myndu eflaust kjˇsa a­ flytja til ═slands ef ■au mŠttu ■a­ og Šttu peninga fyrir farmi­anum. áá

Konur ß Spßni vilja ekki fŠ­a b÷rn inn Ý ■a­ sem eftir er af ■jˇ­rÝki Spßnar Ý Evrˇpusambandinu. Frjˇsemishlutfall innfŠddra kvenna er a­eins 1,33 fŠtt barn ß Šfi hverrar konu. Ůetta er stˇrslys fyrir Spßn og mun leggja landi­ a­ velli ß nŠstu 50-150 ßrum. Svona hefur ■etta veri­ allar g÷tur frß ■vÝ a­ landi­ gekk Ý Evrˇpusambandi­ ßri­ 1986.

Eftir 24 ßr Ý Evrˇpusambandinu vill enginn fŠ­a b÷rn ß Spßni. En ■a­ vill heldur enginn lßna Spßnverjum peninga. Fjßrmßlakerfi landsins hefur n˙ veri­ sparka­ ˙t ˙r samfÚlagi al■jˇ­abanka og ˙taf millibankamarka­i ■eirra. Mynt Spßnar er evra og er h˙n lÝklega um 50-70% of hßtt metin fyrir spŠnskt atvinnulÝf. Ůess vegna eru allir atvinnulausir ß Spßni. Of fßir vilja kaupa af ■eim of dřrar v÷rur Ý of dřrum evrum. Spßnn er full stopp. B÷rn vita a­ svona fer ■egar gjaldmi­illinn er ■jˇ­inni ˇnytjungur.á

Spßnn getur ekki losna­ ˙r ■essu fangelsi ■jˇ­arinnar. Engin lei­ er til ÷nnur fyrir Spßn en s˙ a­ drepast sem ■jˇ­ me­al ■jˇ­a Ýákirkjugar­i rÝkisstjˇrna Ý Evrˇpuá■.e. Ý evrukirkjugar­inum.á

Spßnn var einu sinni land og ■jˇ­. N˙ er landi­ bara hluti af evrusva­inu.á
á
Fyrri fŠrsla
á

Megin markmi­ Evrˇpusambandsins eru varanleg vanrŠksla og ni­urnÝ­sla ■jˇ­arhagsmuna


Sta­fast markmi­ Samfylkingar og Vinstri lyga-svartra um varanlega vanrŠkslu ■jˇ­arhagsmuna ═slendinga er skrß­ me­ blˇ­rau­u bleki Ý skammbyssu einkaumsˇkn Samfylkingarinnar og vesalingaáVinstri grŠnna inn Ý ESB. Gersamlega Ý trßssi vi­ vilja ═slendinga.

Vi­hafa ■arf Kremlar-getgßtua­fer­ir anno 1950 Ý ÷llum tilraunum lř­sins til a­ afla sÚr frÚtta og vÝsbendinga um ■essa einkas÷luherfer­ rÝkisstjˇrnar ═slands ß bŠ­i landi, ver­mŠtum og sßlum ═slendinga. Ůarna fer allt svo leynt a­ hverjum manni me­ sŠmilega samvisku ver­ur ˇglatt. En einmitt svona er allt sem tengist Evrˇpusambandinu, sem er a­al ˇvinur lř­rŠ­is Ý Evrˇpu og vÝ­ar. Nř en n˙tÝmavŠdd SovÚtrÝki eru a­ fŠ­ast eina fer­ina enn Ý myrkrasmi­ju Evrˇpu. áá

Ekki var vi­ ÷­ru a­ b˙ast frß dj˙pfrystum komm˙nistum ═slands sem skyndilega ■i­nu­u upp og geiflu­u Melˇnu Brosinu framan Ý ■jˇ­ina Ý sÝ­ustu kosningum. GrŠnir a­ utan en Kremlarrau­iráa­ innan. Ůß lÚtu margir blekkjast en eru n˙ rj˙kandi rei­ir.á

Samstakkar og GrŠnstakkar vilja au­vita­ selja landi­ og fß fri­ til a­ vinna a­ ■vÝ einkamßli samkvŠmt me­fŠddum erf­afrŠ­ilegum sko­anaeiginleikum forfe­ra og afkomenda kommakynstofns ═slands. Ůessi stofn sem ■i­na­iáupp ˙r frystikistum Ý sÝ­ustu kosningum. N˙ h÷fum vi­ frystikistu-rÝkisstjˇrn sem hefur fryst sig inni Ý Stjˇrnarrß­inu og reynir a­ frysta allt sem h˙n kemur nßlŠgt - og ■ar ß me­al er sjßlft lř­rŠ­i­. áá

Margir afkomendur ■essa kynstofns hafa ekki enn řtt steingeldum sko­unum forfe­ra sinna fyrir bj÷rg. Nei lifandi verum var Ý sta­inn varpa­ fyrir bj÷rgin. Og ß morgun er ■jˇ­hßtÝ­ardagurinn ■ar sem fagna­ er sjßlfstŠ­i ═slands, en sem rÝkisstjˇrnin gerir allt til a­ afnema ß nř. á

Ůa­ undarlega er a­ stjˇrnmßlaflokkar eru yfirleitt stofna­ir til a­ vinna a­ hagsmunum kjˇsenda. En ■a­ mß ekki Ý Evrˇpusambandinu. Ůar eiga ÷ll rÝki a­ vinna stanslaust a­ ■vÝ a­ k˙ga ■jˇ­ sÝna og grafa undan rÝki sÝnu, landi og lř­. á

Vinstri grŠnir lofu­u kjˇsendum sÝnum ■vÝ a­ ■eir myndu vinna a­ ■vÝ a­ ═sland gengi ekki Ý Evrˇpusambandi­. Ůessi lofor­, sem og flest ÷nnur, hafa ■eir sviki­ ß hinn grˇfasta mßta. Kosningasvikarar.
á
═ Evrˇpusambandinu eru rÝkisstjˇrnir dŠmdar eftir ■vÝ hversu vel ■eim tekst a­ vinna gegn ■jˇ­ sinni. ŮvÝ meira sem ■Šr grafa undan ■jˇ­rÝkinu ■vÝ betri me­limir teljast ■Šr vera Ý kl˙bbnum. Vinstri grŠnir og Samfylkingin myndu ver­a mikils metnir flokkar Ý Evrˇpusambandinu. Ůa­ hafa ■essir tveir flokkar ■egar sřnt.
á

Ver­a bankastjˇrar se­labanka Evrˇpusambandsins ekki ÷rugglega reknir?

Innskot um frÚtt af mbl.is: "Vandinn rakinn til fyrri styrks evrunnar"
á
Birtist fyrst ■anná21. jan˙ar 2010 ßáamx
á
Evrul÷ndin eru a­ endurtaka mist÷kin frß 1930 me­ nŠstum ˇa­finnanlegri nßkvŠmni. HagfrŠ­ingurinn Paul De Grauwe sag­i Ý grein Ý Financial Times a­ peningayfirv÷ld evrusvŠ­is hafi og sÚu enn■ß a­ endurtaka ■au mist÷k sem hin svo k÷llu­u gullblokkarl÷nd Evrˇpu ger­u Ý stˇru kreppunni 1930 (Frakkland, ═talÝa, BelgÝa, Holland og Sviss). Ůessi l÷nd hÚldu ■ß fast Ý ■a­ a­ binda gengi gjaldmi­la sinna vi­ ver­i­ ß gulli. ┴ sama tÝma hŠttu bŠ­i Bretland og BandarÝkin bindingu punds og dals vi­ gull og lÚtu gengi mynta sinna falla. Myntir landanna Ý gullblokkinni ur­u ■ß mj÷g of hßtt metnar og framlengdu ■essi l÷nd ■annig kreppunni me­ eigin a­ger­um, e­a rÚttara sagt, me­ a­ger­aleysi sÝnu. Ůa­ sama er a­ gerast Ý dag.
á
Umbo­ se­labanka Evrˇpusambandsins
Gengi breska pundsins gagnvart evru er n˙ falli­ hßtt Ý 30%. Frß ■vÝ Ý oktˇber 2008 hefur gengi BandarÝkjadals einnig falli­ hßtt Ý 20% gangvart evru, eftir a­ ■a­ styrktist sk÷mmu fyrir upphaf kreppunnar. Ůau 16 l÷nd sem binda sig saman Ý einni mynt sem nefnist evra, hafa veri­ og eru enn a­ endurtaka nßkvŠmlega ■essi s÷mu mist÷k g÷mlu gullblokkarlandanna n˙na. Gengi evru er n˙ 20-30% of hßtt fyrir me­altal evrulanda.
Seinustu daga hefur ■ˇ gengi BandarÝkjadals gagnvart evru styrkst a­eins aftur. A­ mestu vegna vandamßla fjßrmßla ■ess rÝkis myntbandalags Evrˇpusambandsins sem nefnist Grikkland. Marka­urinn heldur n˙ um stundir a­ myntbandalagi­ sÚ a­ byrja a­ tvÝstrast. Enginn veit enn■ß hvernig erfi­ mßlefni rÝkisfjßrmßla Grikklands munu fara. BandarÝkjadalur en enn ßlitinn vera ÷rugg h÷fn ß vi­sjßrver­um tÝmum.

Af hverju endurtaka peningayfirv÷ld ß evrusvŠ­i ■essi mist÷k forfe­ra sinna? Af hverju endurtekur se­labanki Evrˇpusambandsins ■essi mist÷k? J˙, segir Paul, ■etta er rÚtttr˙arlegs e­lis. Ors÷kin er peningastefnulegur rÚtttr˙na­ur se­labanka Evrˇpusambandsins. Evrˇpski se­labankinn (ECB) tr˙ir ■vÝ a­ a­ilar ß gjaldeyrism÷rku­um sÚu ■eir einu rÚttu sem stjˇrna eigi ver­myndun evru gagnvart ÷­rum gjaldmi­lum. Alveg eins og ver­i­ ß gulli Ý gamla daga stjˇrna­i gengi mynta ■essara landa. Se­labanki Evrˇpusambandsins tr˙ir ekki ß a­ gengi gjaldmi­ilsins eigi a­ ■jˇna hagkerfinu me­ ■vÝ a­ fylgja peningastefnu sem er hagstŠ­ grundvallar ■÷rfum myntsvŠ­isins, ■.e. atvinnu, atvinnusk÷pun og hagvexti. Hann tr˙ir einungis ■vÝ a­ eina hlutverk se­labankans sÚ a­ stu­la a­ st÷­ugu ver­lagi Ý l÷ndunum myntbandalagsins. Enda er ■a­ hi­ eina opinbera og skjalfesta markmi­ se­labanka Evrˇpusambandsins.
á
Ůetta getur varla veri­ ÷­ruvÝsi ß me­an l÷nd evrusvŠ­i eru ekki runnin saman Ý eitt stˇrrÝki me­ sameiginlegum sk÷ttum og rÝkisfjßrl÷gum. Svo hÚr er au­vita­ um peningastefnulega mßlami­lun a­ rŠ­a s÷kum me­fŠdds ˇfullkomleika myntbandalagsins. Annars hef­i ESB aldrei tekist a­ selja evruhugmyndina til svona margra landa Evrˇpusambandsins. N˙verandi kreppa, sem muna vara m÷rg nŠstu ßrin ß evrusvŠ­i, mun svo ver­a notu­ til a­ ■vinga l÷nd evrusvŠ­is ˙t Ý enn meiri samruna me­ ■eim r÷kum a­ ekki sÚ um anna­ a­ rŠ­a. A­ ÷­rum kosti eigi myntbandalagi­ ß hŠttu a­ leysast upp e­a tvÝstrast. Ůau r÷k ver­a lÝka notu­ a­ ekki ver­i hŠgt a­ tryggja ■ann lÝfsnau­synlega hagv÷xt sem er ■a­ eina sem getur for­a­ evrusvŠ­inu frß ■vÝ a­ enda sem rÝki fullkominnar st÷­nunar me­ Š meiri fßtŠkt og ÷rbyrg­ ■egar fram sŠkir.

GÝrkassi Evrˇpusambandsins: allir gÝrar eru ■ar aftur ß bak
Evrˇpski se­labankinn, segir Paul De Grauwe, er a­eins hßlfdrŠttingur ß vi­ se­labanka BandarÝkjanna og Bretlands ■egar a­ efnahaglegri umhyggju fyrir afkomu Ýb˙a hagkerfanna kemur. Ůetta sÚst ß ■vÝ peningamangi sem se­labankarnir hafa dŠlt ˙t Ý hagkerfin Ý kreppunni me­ řmsum hŠtti. Se­labankar BandarÝkjanna og Bretlands hafa tv÷falda­ efnahagsreikninga sÝna ß me­an se­labanki Evrˇpusambandsins hefur a­eins bŠtt 50% meira fjßrmangi vi­ bŠkur bankans. Paul De Grauwe hefur ß­ur har­lega gagnrřnt se­labanka Evrˇpusambandsins fyrir a­ hafa leyft myntinni evru a­ hŠkka um 100% gagnvart BandarÝkjadal ß a­eins nokkrum ßrum.

═ venjulegu ßrfer­i er ˇskemmtilegt a­ eiga svona miki­ undir peningastefnulegum rÚtttr˙arbr÷g­um komi­. En enn■ß meira ˇskemmtilegt er ■etta ■ˇ fyrir ■au evrul÷nd sem standa mj÷g illa Ý kreppunni n˙na. Hvort sem ■eim lÝkar betur e­a verr, standa ■au n˙na ÷ll me­ s÷mu ■řsk/fr÷nsku evruna sem sennilega er 50-70% of hßtt metin mi­a­ vi­ ■eirra eigin efnahag. Ůessi l÷nd eru til dŠmis ═rland, Spßnn, ═talÝa, Grikkland, Port˙gal, Lettland og Lithßen.
á
Malbika­ir skr˙­gar­ar evrusvŠ­is
á
Aldrei aftur
Er von til ■ess a­ ˙t ˙r ■essu myntsamstarfi geti komi­ eitthva­ anna­ en malbika­ur skr˙­gar­ur fyrir hr÷rlegt fj÷lbřlish˙s sem ■olir ekki a­ gengi­ sÚ ß grasinu Ý gar­i ■ess? Samstarf ■ar sem allir Ýb˙ar ver­a a­ sam■ykkja mßlami­lun drossÝueigenda inn Ý hi­ ˇendanlega. VŠntingar ■eirra sem bo­a til h˙sfÚlagsfundar ß evrusvŠ­i eru ■Šr a­ hŠgt sÚ a­ prř­a sameiginlega gar­inn me­ grŠnu grasi og blˇmum. En ■egar fundi er sliti­ er ni­ursta­an nŠr alltaf s˙ a­ einungis er hŠgt a­ velja ß milli svarts malbiks e­a grŠnnar mßlningar - og aldrei hvoru tveggja.
á
Vi­ skulum ekkert minnast ß střrivaxtahŠkkun se­labanka Evrˇpusambandsins tÝu mÝn˙tur Ý algert hrun hausti­ 2008. Jß, střrivaxtahŠkkun ■ann 9. j˙lÝ 2008 ■egar kjarnaver­bˇlga evrusvŠ­is sag­i bankanum a­ engin hŠtta vŠri ß fer­um. En ■ß hŠkka­i bankinn au­vita­ střrivexti Ý 15 l÷ndum ß einum og sama deginum og alveg ßn tillits til efnahaglegra ■arfa flestra landanna. S˙ ßkv÷r­un var lÝka bygg­ ß peningalegum rÚtttr˙na­i og mun fara inn Ý s÷gubŠkurnar sem ein heimskulegasta střrivaxtaßkv÷r­un efnahagss÷gunnar. Vi­ skulum heldur ekkert minnast ß ■au l÷nd sem bankinn fˇ­ra­i ß endalausu lausafÚ ß neikvŠ­um raunstřriv÷xtum ßrum saman. Efnahagur ■essara landa er n˙ sprunginn Ý tŠtlur. A­allega s÷kum innbygg­rar kerfislŠgrar bˇlumyndunarvi­leitni stjˇrnenda se­labanka Evrˇpusambandsins, samkvŠmt tilskipun.

Myntbandalagi­ sekkur
Sagan talar ekki mßli se­labanka Evrˇpusambandsins. Ůessi se­labanki Evrˇpusambandsins er lÝklega verri en enginn. Au­veldlega vŠri hŠgt a­ komast af me­ nokkra starfsmenn myntslßtturß­s og sÝmsvara Ý sta­ hins mannlega herafla ■essa se­labanka. ┌tkoman yr­i a­ minnsta kosti ekki verri hagvaxtarlega sÚ­. Nˇgu slŠm er h˙n n˙ ■egar ■vÝ hinum lÚlega hagvexti ß evrusvŠ­i sÝ­astli­in 10-20 ßr getur ekkert myntsvŠ­i innan landa OECD slegi­ ˙t, nema hi­ eina og fullkomlega sta­na­a ÷ldrunarhagkerfi Japans ß barmi gjald■rots. Ef se­labanki Evrˇpusambandsins vŠri n˙tÝma se­labanki sjßlfstŠ­s rÝkis, vŠru stjˇrnendur hans allir komnir frekar illa haldnir ˙t ß gangstÚtt - og au­vita­ miklu lengra ef um ═sland vŠri a­ rŠ­a.á
á
Tengt efni:
á
Grein Paul De Grauwe Ý Financial Times ■ann 4. september 2008 - um 100% hŠkkun evru gegn dollar:áThe Bank must act to end the euroĺs wild rise
á
á
á
Fyrri fŠrsla


mbl.is Vandinn rakinn til fyrri styrks evrunnar
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

Er til evra ßn handjßrna og ßnau­ar ■jˇ­a? N˙ fallin um 21%

Evrunni var logi­ inn ß almenning Ý Evrˇpu.
Fallin um 35% gagnvart japanska yen frß j˙lÝ 2008 og um 21% gagnvart BandarÝkjadal frß nˇvember 2009á

Forseti Evrˇpusambandsins, Herman Van Rompuy, vi­urkenndi fyrir framan valdan ßheyrendaskara embŠttis- og kaupsřslumanna a­ logi­ hafi veri­ a­ hinum almenna Evrˇpub˙a ■egar myntbandalagi Evrˇpusambandsins var ■r÷ngva­ upp ß Evrˇpu. En evran er "uppfinning Frakka og Ůjˇ­verja", eins og JosÚ Manuel Barroso or­ar ■a­, - "spyrji­ ■ß".

Hinum almenna borgara var aldrei sagt frß ■eim fÚlags- og efnahaglegu ßhrifum sem evrua­ild myndi hafa ß ■jˇ­fÚlag ■eirra. "Enginn sag­i fˇlki nokkru sinni frß ■vÝ a­ ■rˇun atbur­a Ý ÷­rum l÷ndum myntbandalagsins myndi hafa ßhrif heima Ý ■eirra eigin landi. Ůa­ a­ taka upp evru ■ř­ir Ý bˇkstaflegum og peningalegum skilningi a­ l÷ndin ver­a hluti af Evrulandi."á
á
Rei­i almennings Ý Ůřskalandi eykst dag frß degi vegna ˇheyrilegra fjßr˙tlßta og skuldbindinga sem eiga a­ for­a ■vÝ a­ myntin sem ■řska ■jˇ­in deilir me­ Grikkjum, Spßnverjum, Port˙g÷lum, ═rum og fleiri l÷ndum, veslist upp og valdi efnahagslegu ÷ng■veiti. Ůessi rei­i mun valda pˇlitÝskum ˇst÷­ugleika Ý Ůřskalandi og jafnvel Ý fleiri evrul÷ndum.
á
Ni­urst÷­ur k÷nnunar sem Stern bla­i­ ■řska birti, segja a­ ■remur af hverjum fjˇrum Ůjˇ­verjum finnst a­ stjˇrnleysi rÝki Ý skuldamßlum ■řska rÝkisins. RÝkisskuldir Ůřskalands hafa vaxi­ um 63 prˇsent frß ■vÝ a­ bj÷rgunara­ger­ir evru hˇfust me­ tilkomu grÝska brß­a-vandamßlsins.á
á
Herman Van Rompuy
Herman Van Rompuy hinn ˇkj÷rni - eins og allir sem starfa hjß ESB - en ˙tnefndi forseti Evrˇpusambandsins vi­urkennir a­ hinn nřlega uppg÷tva­i skilningur almennings ß vandamßlum evrua­ildar ■eirra sÚ meiri hßttar pˇlitÝskur atbur­ur. "Fˇlk er n˙na a­ uppg÷tva hva­ ■a­ ■ř­ir Ý raun og veru a­ deila mynt me­ ÷­rum ■jˇ­um. Fˇlk er a­ uppg÷tva a­ a­ild ■eirra a­ myntbandalaginu hefur ßhrif ß daglegt lÝf ■ess, sparna­, lÝfeyri og atvinnu. Ůetta er sßrsaukafullt."
á
Van Rompuy vi­urkenndi einnig a­ evran og myntbandalagi­ hef­u veri­ "g÷llu­" fyrirbŠri frß fyrsta degi sk÷punar ßri­ 1992. A­ b˙a til sameiginlega mynt ßn sameiginlegra rÝkisfjßrmßla var galli frß byrjun. Fˇlki var ekki sagt frß ■essum g÷llum.
á
Breska hugveitan Open Europe benti Ý sÝ­ustu viku ß misrŠmi­ ß milli ■ess sem sagt var og ■ess sem gert var Ý ESB ß undanf÷rnum vikum: Kanslari Ůřskalands sag­i fyrir a­eins tveimur mßnu­um a­ "aldrei kŠmi til greina a­ bjarga rÝkissjˇ­um annarra evrulanda frß gjald■roti".
á
Vincenzo Scarpetta greinandi hjß Open Europe sag­i: evrusvŠ­is-krÝsan fjallar ekki bara um efnahaglegt ßrangursleysi og mist÷k. KrÝsan hefur lÝka sřnt fram ß skipbrot trausts almennings ß hinni pˇlitÝsku yfirstÚtt Evrˇpusambandsins. Evran var og er mist÷k hinnar pˇlitÝsku yfirstÚttar ESB;áTelegraph
á
Fyrri fŠrsla
á


Evran er fallin um tŠp 20 prˇsent. BŠ­i kaupmßttur og vinsŠldir hennar fjara ˙t

á
Frjˇsemishlutfall - atvinnu■ßtttaka kvenna
Frß 26. nˇvember sÝ­astli­num hefur hinn pˇlitÝski myntvafningur elÝtu og embŠttismanna Evrˇpu falli­ um tŠplega 20 prˇsent gagnvart BandarÝkjadal. Ůetta ■ř­ir a­ einn BandarÝkjadalur - me­ framtÝ­ina fyrir sÚr - kostar n˙ um ■a­ bil 24 prˇsent meira, ef ma­ur borgar fyrir hann Ý evrum sem eru a­ hverfa eins og mynt SovÚtrÝkja og keisaradŠma.

Ůetta er Ý anna­ skipti­ ß 11 ßrum sem evrunni er ekki treyst sem gjaldmi­li. ═ fyrra skipti­ ger­ist ■a­ ■egar henni var ■r÷ngva­ upp ß Ýb˙a evrusvŠ­is, gegn vilja ■eirra. Ůß fÚll h˙n 30 prˇsent vegna vantrausts (sjß:áËnřtir gjaldmi­lar

Falli­ hjßlpar ■ˇ fßum l÷ndum evrusvŠ­is ■vÝ ■jˇ­irnar eru innbyr­is hlekkja­ar ß s÷mu galei­u innvortis vi­skipta. Evrul÷nd eru ■vÝ a­ ver­a framfaralega ˙rkynja gegn vilja ■egnanna. EmbŠttismenn og elÝta Evrˇpu stjˇrna ■essu.á

Ůa­ er ÷murlegt a­ b˙a vi­ svona lÚlega mynt og 10-50 prˇsent atvinnuleysi evrulanda ßratugum saman. Ůarna er framtÝ­ ungs fˇlks kolsv÷rt. Enda neita konur Ý evrul÷ndum a­ eingast b÷rn inni Ý ■eim skßpum sem ■Šr eru geymdar Ý afd÷lum karlpunga evrulanda.
á
Fyrri fŠrsla
á


SÚrsta­a evrusvŠ­is sem efnahagslegt st÷­nunar- og hnignunarbandalag a­ sta­festast

á
Kauph÷llin Ý New York
Mynd; kauph÷llin Ý New York -áN.Y.S.Eá
á
SÚrdeild heimsvi­skipta me­ gjaldmi­la hjß svissneska stˇrbankanum UBS segir a­ BandarÝkjadalur sÚ a­ byggja undir sig nřjan al■jˇ­legan st÷kkpall sem framfara- og hagvaxtarmynt fyrir nŠsta ßratuginn. Hagv÷xtur Ý BandarÝkjunum ver­i 300% betri en ß evrusvŠ­i og Bretlandi, n˙ ■egar ß ■essu ßri.á

UBS segir a­ BandarÝkjadalur sÚ a­ endurnřja ■ß st÷­u sem hann haf­i ß nÝunda og tÝunda ßratug sÝ­ustu aldar ■ar sem bŠ­i fjßrmagnsflŠ­i til hlutabrÚfa- og gjaldeyrisvi­skipta juku eftirspurn eftir mynt BandarÝkjamanna ■a­ miki­ a­ hvorki hŠkkandi olÝu- nÚ hßrv÷ruver­ megna­i a­ ■rřsta gengi hans ni­ur ß gjaldeyrism÷rku­um. Vi­ fßum a­ sjß a­ hŠkkun olÝu- og hrßv÷ruver­s mun ekki lengur ■ř­a lŠgra ver­ ß BandarÝkjadal, segir UBS. Se­labanki BandarÝkjanna ver­ur fyrstur til a­ hŠkka střrivexti.

┴ nŠstu 10 ßrum munu afgerandi betri og meira a­la­andi grundvallarhagstŠ­ir BandarÝska hagkerfisins hafa ■au jßkvŠ­u ßhrif ß al■jˇ­lega fjßrfesta, a­ ■eir munu Ý auknum mŠli sŠkja Ý a­ fjßrfesta Ý BandarÝkjunum og Ý mynt BandarÝkjanna, frekar en ß evrusvŠ­i, Bretlandi e­a Japan. VŠntingarnar til ■essara grundvallar-umskipta munu hafa stˇr og afgerandi ßhrif ß gjaldeyrism÷rku­um heimsins nŠstu 10 ßrin;áBloomberg
á
Fyrri FŠrsla
á

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "samfélags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband