Leita í fréttum mbl.is
Embla

Bloggfćrslur mánađarins, september 2009

10 ára evruađild fćrir Finnlandi 7,2% samdrátt og fastgengisstefna Danmerkur jafnast á viđ bankahrun

Úr glugganum í viku 40 
 
Miđvikudagur 30. september 2009

Uppgjör ţjóđhagsreikninga í Danmörku fyrir 2.fj. 2009
Ţjóđarframleiđsla Danmerkur dregst áfram saman. Hagstofa Danmerkur birti loksins í morgun tölur yfir landsframleiđslu í Danmörku á öđrum fjórđungi ţessa árs. Uppgjörinu seinkađi vegna lengri frests á uppgjöri og greiđslu virđisaukaskatts. Hruniđ í ţjóđarframleiđslu Danmerkur varđ hvorki meira né minna en 7,2% á ţessum öđrum fjórđungi miđađ viđ sama tíma á síđasta ári. Samdráttur á fyrstu sex mánuđum ársins miđađ viđ í fyrra var ţví 5,3%. Ţetta er nćstum eins slćmt og á Íslandi en ţar var samdrátturinn 5,5% á sama tímabili. Samdráttur á milli 1. og 2. fjórđungs innan ársins varđ 2,6% í Danmörku. Mikiđ fall varđ í fjárfestingum,  einkaneysla minnkađi en neysla hins opinbera jókst. Falliđ í ţjóđarframleiđslunni ţýđir ađ hver einasti íbúi Danmerkur hafi tapađ tćpum 20.000 dönskum krónum af tekjum ţví ţjóđartekjur minnkuđu í heild um 105 miljarđa danskar krónur. Samdráttur í landsframleiđslu Danmerkur hefur nú stađiđ stanslaust yfir í 6 ársfjórđunga eđa frá 1.fj. 2008. OECD spáir Danmörku 4. lélegasta hagvexti af 30 löndum samtakanna frá 2011-2017. Tölur OECD segja einnig ađ Danmörk hafi hrapađ um 6 sćti á listanum yfir ríkustu ţjóđir heimsins, niđur í 12. sćti og mun hrapa ţar enn neđar ef ţessi spá OECD fyrir 2011-2017 gengur eftir; Hagstofa Danmerkur | Cepos

Gríska blađiđ Kathimerini skrifar ađ sökum komandi kosninga og hins pólitíska álits hafi gríska ríkisstjórnin lćđst eftir krókaleiđum ađ dýru lánsfjármangi á markađi sem fyrst og fremst er notađur til fjármögnunar skammtímaskulda til nokkura daga eđa vikna (ECP). Ţetta gerđi ríkiđ til ađ geta endurnýjađ fjárskuldbindingar sínar og hafi ţar međ einnig bćtt viđ skuldir ríksins langt umfram ţađ sem sem látiđ hefur veriđ uppi. Ţessi krókaleiđ kostar mun meira en hefđbundnar leiđir ríkisins ađ fjármagni. Lántökur gríska ríkisins eru ekki 40 miljarđar evrur á ţessu ári eins og látiđ er uppi, heldur eru ţćr 59,4 miljarđar evrur. Blađiđ segir ađ skuldastađa gríska ríkisins sé verri en upp er gefiđ í opinberum tölum og heilbrigđi ríkisrekstrarins verra en vćnst var; Kathimerini

Hagspá seđlabanka Finnlands
Seđlabanki Finnlands heggur niđur vćntingar og lćkkar landsframleiđsluspá Finnlands alla leiđ niđur í 7,2% samdrátt fyrir ţetta ár. Engum vexti er spáđ í Finnlandi á nćsta ári. Bankinn hćkkar ţó 2011 hagspá sína fyrir landiđ. Ţar spáir seđlabankinn 1,6% hagvexti miđađ viđ 2010. Sem sagt, ţrátt fyrir evruađild Finnlands í öll ţessi ár mun ţjóđarframleiđsla Finnlands falla rosalega stórt um 7,2% á ţessu ári, standa í stađ á nćsta ári og svo vaxa um 1,6% á ţarnćsta ári. Ţetta er ekki mikill vöxtur en stórt hrun. Seđlabanki Finnlands trúir ađ verđbólga verđi svo ađ segja engin á nćstu árum. Ţví er ég meira en sammála. Svo seint sem í nóvember síđastliđnum spáđi OECD 0,6% hagvexti í Finnlandi á árinu 2009. Spá seđlabanka Finnlands hefur ţví falliđ 1300% miđađ viđ spá OECD fyrir ađeins 11 mánuđum; Bank of Finland

Útúrdúr; ţađ er undarlegra ţetta međ prósentufall ţjóđarframleiđslu en gengisfall myntar eđa jafnvel gengisfall hlutabréfa. Gengi eins gjaldmiđils gagnvart öđrum gjaldmiđli getur ekki falliđ um meira en 100% án ţess ađ peningurinn verđi ađ engu. Einskis virđi. Enginn hefur ennţá séđ neikvćđa mynt. Hún er ekki til ţví ţá vćri hún skuld. En ţađ er öđruvísi međ breytingar í hagvexti, breytingarnar geta orđiđ neikvćđur í ţađ óendanlega á milli tímabila.
 
Fleiri stuttar fréttir í glugganum 
 
Fyrri fćrsla:

Óđi hattarinn í Evrópusambandinu

Sannleikurinn um efnahagsmál Írlands

"Óđi hattarinn sagđi Lísu í Undralandi ađ orđ hafa ţá meiningu sem ţú vilt ađ ţau hafi. Óđi hattarinn hefđi veriđ eins og heima hjá sér í Evrópusambandinu ţví ţar fćr orđiđ “nei” ţýđinguna “já” og pólitískum áróđri er básúnađ út sem upplýsingum. Ef Írland kýs “nei” og hafnar ţar međ Lissabon sáttmálanum [nýju stjórnarskrá ESB] mun ESB halda áfram og Írland mun áfram vera hluti af ESB. En kjósi ţeir já munu áhrif Írlands innan ESB verđa enn minni en ţau eru í dag."

Ţetta er úr grein Derek Scott sem var efnahagsráđgjafi forsćtisráđherra Bretlands, Tony Blair, frá 1997 til 2003. Öll grein Derek Scott úr Wall Street Journal er hér á íslensku: Sannleikurinn um efnahagsmál Írlands 

Fyrri fćrsla


Vika 39 | Ţrjár milljónir óseldra íbúđa á Spáni núna? Barroso formađur Evrópusambandsins "er spilltur"

Stuttar en oft daglegar fréttir úr Glugganum á www.tilveraniesb.net
Í glugganum birtast oft daglega stuttar fréttir
 
 
VIKA 39 2009
VIKULEG SAMANTEKT   
 
Föstudagur 25. september 2009

Ein yfirskrift G20 fundarins í Pittsburgh í Bandaríkjunum er sú ađ framfarir hafi orđiđ í sambandi viđ “umbćtur á Alţjóđa Gjaldeyrissjóđnum” (AGS) á ţessum fundi. Ađ sögn fyrrverandi yfirhagfrćđings AGS, prófessor Simon Johnson, ţýđa ţessar umbćtur aukiđ vćgi atkvćđa nýmarkađslanda á kostnađ ríkra landa. En menn ćttu ţó ávalt ađ muna ađ Vestur-Evrópulönd hafi yfirgnćfandi vćgi í AGS og ţá helst af “sögulegum ástćđum”. Simon segir ađ Frakkar og Bretar standi í vegi fyrir skynsamlegum umbótum á AGS og séu hrćddir viđ ađ missa sćti sín í framkvćmdastjórn AGS. Simon Johnson segir ađ réttast vćri ađ ganga bara hreint til verks ţannig ađ AGS vćri hreinlega flutt til ESB Brussel. Simon hefur áđur sagt eftirfarandi um AGS;  “The managing director of the I.M.F. is very powerful, with a great deal of authority and discretion, and has always been a European — in effect, appointed by European governments to represent their interests". Ţýđing; "Framkvćmdastjóri Alţjóđa Gjaldeyrissjóđsins - sem er mjög valdamikil stađa og sem veitir mikil völd og leynd - hefur alltaf veriđ Evrópubúi - í reynd útnefndur af ríkisstjórnum í Evrópu til ađ vera fulltrúi hagsmuna ríkisstjórna í Evrópu"; Baseline Scenario | Bloggfćrsla

Spánn fellur í efnahagslega
Lánsfé til spćnskra fyrirtćkja lćtur á sér standa ţrátt fyrir 10 ára ađild Spánar ađ myntbandalagi Evrópusambandsins. Í viđtali viđ breska blađiđ The Telegraph segir Jamie Dannhauser hjá Lombard Street Research ađ tölur seđlabanka myntbandalagsins sýni ađ 60% fyrirtćkja á Spáni hafa verulega skertan eđa engan ađgang ađ nýju lánsfé og er lánabeiđnum ţeirra beinlínis synjađ alveg. Dannhauser segir ađ Spánn eigi viđ svipuđ efnahagsvandamál ađ etja og Bretland en munurinn sé hinsvegar sá ađ Spánn hefur ekki lengur sjálfstćđa mynt eins og Bretland hefur og getur ţví ekki látiđ neina sjálfstćđra mynt undir eigin peningapólitík og gengisstefnu taka á sig versta skell kreppunnar. Blađiđ heldur ţví fram ađ Spánn sé ekki í kreppu lengur heldur sé landiđ falliđ ofan í eiginlega “depression” sem er ennţá alvarlegra ástand en ţađ sem viđ í daglegu tali köllum "kreppu" - og sem mig skortir gott og lýsandi íslenskt orđ yfir, ţví miđur. 

Breytingar á útlánum til fyrirtćkja á Spáni (non financial sector)
Ný útlán til heimila og fyrirtćkja úr bankakerfi Spánar hafa veriđ fallandi eđa stopp síđastliđiđ ár (mynd; Edward Hugh, Euro Watch). Eini geirinn á Spáni sem eykur viđ lántökur (skuldasöfnun) er hiđ opinbera sem ţarf ađ fjármagna ríkisútgjöld og skuldir. En hvort og hvenćr seđlabanki ESB mun verđa neyddur til ađ hćtta ađ fjármagna spćnska ríkiđ eru ýmsir farnir ađ velta fyrir sér. 18,5% atvinnuleysi var komiđ á Spáni í júlí; Telegraph | Euro Watch 

Fimmtudagur 24. september 2009

Ţróun landsframleiđslu Írlands á milli ára
Hruniđ í landsframleiđslu Írlands á milli ársfjórđunga stoppađi á öđrum fjórđungi ársins miđađ viđ ţann fyrsta. Stađan á milli fyrstu tveggja fjórđunga ţessa árs er ţví óbreytt. Á milli ára féll landsframleiđsla Írlands um 7,4% á ţessum öđrum fjórđungi ársins sem hagstofa Írlands tilkynnti um í dag. Á fyrsta fjórđungi ársins hrundi landsframleiđsla Írlands um 9,3% á milli ára. Hruniđ í landsframleiđslu Írlands á fyrstu sex mánuđum ársins er ţví 8,35% á milli ára. Sé ţetta boriđ saman viđ samdrátt landsframleiđslu á Íslandi á fyrstu sex mánuđum ársins - hann var 5,5% - sést ađ samdráttur í landsframleiđslu Írlands var um helmingi meiri á sama tíma. Útflutningur frá Írlandi jókst um 0,2% á milli fjórđunga eftir ađ hafa dregist saman í samfleytt 18 mánuđi. Ţađ verđur athyglisvert ađ fylgjast međ ţví hvernig ganga muni ađ ná írska kafbátnum upp frá hafsbotni aftur; Hagstofa Írlands | Bloomberg

Landakort yfir Holland
Stćrsti niđurskurđur ríkisútgjalda í sögu Hollands mun verđa ađ raunveruleika ef ríkisstjórn Jan Peter Balkenende fćr ađ ráđa. Forsćtisráđherrann bođar hvorki meira né minna en 20% niđurskurđ á útgjöldum hollenska ríkisins, hćkkun ellilífeyrisaldurs upp í 67 ár, niđurskurđ á stuđningi ríkisins til fjölskyldna og heimila, takmörkun á fjölda innflytjenda og ćttingjum ţeirra til Hollands. Ţingmađurinn Geert Wilders leggur til 1000 evru skatt á konur međ höfuđbúnađ múslíma á almannafćri. Ţjóđarframleiđslu Hollands er spáđ 5% samdrćtti á ţessu ári, 8% atvinnuleysi mun renna upp, skuldir ríkisins munu vaxa um 50% og verđa 66% af ţjóđarframleiđslu landsins. 

Í engu landi Evrópusambandsins var eins mikiđ af fólki í hlutastarfi eins og í Hollandi, samkvćmt seinustu tölum hagstofu ESB. Af öllum sem höfđu vinnu í Hollandi voru 46,8% í hlutastörfum áriđ 2004. Samkvćmt tölum OECD frá 2006 voru 66% kvenna í Hollandi í hlutastörfum sem gerir ađ verkum ađ fjöldi vinnustunda á hvern vinnandi ţegn í Hollandi var sá lćgsti međal allra landa OECD. Áriđ 2006 vann hver lifandi Íslendingur ađ međaltali um 1530 tíma árinu en hver Hollendingar vann ađeins 1007 tíma á ţví ári. Á sama ári voru hćstu jađartekjuskattar láglaunafólks í Hollandi 55%, eđa ţeir fimmtu hćstu í 30 löndum OECD. Há tíđni hlutastarfa gćti hugsanlega útskýrt frekar lágar uppgefnar opinberar atvinnuleysistölur frá Hollandi undanfarin mörg ár. Eitthvađ meiriháttar hlýtur ađ vera ađ fyrst skera á niđur útgjöld hollenska ríkisins um heil 20%. Ţar ađ auki ţarf Holland af gćta ţess ađ brjóta ekki í bága viđ reglur myntbandalags Evrópusambandsins um ađ halli á rekstri ríkissjóđs megi ekki fara yfir 3%; Le Monde | OECD

Interflug til fyrra himnaríkis DDR
“Ţetta snýst ekki um efnahagsmálin kjáninn ţinn.” Ţađ eru ađeins nokkrir dagar til kosninga í Ţýskalandi en kjósendur virđast ekki hafa áhuga á málum eins og 5 miljón atvinnuleysingum á nćsta ári, ríkisskuldum yfir 80% af ţjóđarframleiđslu, fćkkunar ungs fólks og minnkunar vinnuafls sem mun bryđja grundvöll tekna ríkissjóđs framtíđarinnar í mél og á sama tíma gangsetja tímasprengju undir almannatrygginga- og heilbrigđiskerfinu í ţessu stćrsta hagkerfi Evrópusambandsins, sem eldist hrađar en nokkuđ annađ í Evrópu. Nei, kjósendur hafa mestan áhuga á lágmarkslaunum og ađ ţak sé sett á laun til yfirmanna - og auđvitađ á persónulegum vinsćldum frambjóđenda. 

Ungir innflytjendur gćtu veriđ partur lausnar á yfirvofandi öldrunarvandamálum ţýsku ţjóđarinnar, en svo er ekki ţví ţeir innflytjendur sem koma til Ţýskalands eru fjórum sinnum líklegri til ađ detta út úr menntaskóla, snúa sér tvöfalt oftar ađ glćpastarfsemi og verđa tvöfalt oftar atvinnulausir en ţeir innfćddu. “Viđ erum land sem hefur aldrei gert upp á milli innflytjenda”, segir Wolfgang Schäuble innanríkisráđherra. En er ţá ekki bara kominn tími til ađ gera einmitt ţađ, svona áđur en allt fer á hausinn og enginn verđur ţar eftir til ađ borga brúsann?; WSJ | Á hvorn veginn féll Berlínarmúrinn?

Miđvikudagur 23. september 2009

Viđ Tatra fjöll
Hagnađur banka í Slóvakíu á fyrsta helmingi ársins dróst saman um helming. Hagnađur minnkađi svona mikiđ fyrst og fremst vegna ţess ađ Slóvakía tók upp evru sem gerđi rekstur bankana dýrari og veltan féll mikiđ vegna tekjumissi af gjaldeyrisviđskiptum. Efnahagskreppan kemur svo í öđru sćti segir Stefan Frimmer talsmađur stćrsta banka Slóvakíu, Slovenská Sporiteľňa. Ferđamannaiđnađur hefur einnig liđiđ undan upptöku evru í Slóvakíu. Nágrannar međ ađra mynt s.s. frá Póllandi, Ungverjalandi og Tékklandi koma síđur í heimsókn eftir ađ Slóvakía skipti um mynt hjá sér.

Landsframleiđsla Slóvakíu dróst saman um 5,6% á fyrsta ársfjórđungi ársins miđađ viđ síđasta ár og um 5,3% á öđrum ársfjórđungi, einnig miđađ viđ síđasta ár. Samdráttur í landsframleiđslu Slóvakíu á fyrstu sex mánuđum ársins varđ ţví nćstum sá sami og hann varđ á sama tíma á Íslandi (5,5%). Atvinnuleysi í Slóvakíu mćldist 12% í júlí og var ţađ sjötta mesta í Evrópusambandinu. Meira atvinnuleysi í júlí mćldist ađeins í ţessum löndum ESB - Spánn 18,5% - Lettland 17,4% - Litháen 16,7% - Eistland 13,5% - Írland 12,5%; Slovak Spectator hér | og hér | tengt: Evruţátttaka lćkkar lánshćfni Slóvakíu

Rekstrarleyfi fimm grískra tryggingafélaga sem tryggja 1,2 milljón viđskiptavini í Grikklandi voru inndregin í gćr. Félögin gátu ekki uppfyllt lágmarkskröfur um eiginfjármagn. Saksóknari var kallađur til eftir ađ eitt félagiđ reyndi ađ leysa kröfur um eiginfjármagn međ 550 milljón evru gúmmítékk; Ekathimerini

Angela Merkel kanslari Ţýskalands
Hinum efnahaglega örvunarpakka ţýsku ríkisstjórnarinnar virđist ćtla ađ takast ađ tryggja endurkjör ríkisstjórnar Angelu Merkel ţann 27. september nćstkomandi. En efnahagsráđgjafastofnun ţýsku ríkisstjórnarinnar, IWH Institute, segir ađ sá bati sem örvunarpakkanum tókst ađ ná fram muni einmitt ekki duga til mikils annars er ađ tryggja sigur ríkisstjórnarinnar í kosningunum. Stofnunin segir ađ atvinnuleysi muni hćkka hratt eftir kosningar og neysla muni dragast saman í takt viđ ađ örvunarpakkar ríkisstjórnarinnar enda líf sitt. Svo virđist sem 1,5% eyđsla ţjóđartekna Ţýskalands ţađ sem af er ársins hafi keypt ríkisstjórninni 0,3% hagvöxt á öđrum fjórđungi ţessa árs miđađ viđ ţann fyrsta, eftir ađ landsframleiđsla Ţýskalands er hrunin um 6,4% (fj1) og 7,1% (fj2) á milli ára eđa um 6,75% á fyrsta hálfa árinu miđađ viđ fyrsta helming síđasta árs. 

Búist er viđ ađ örvunarpakkinn nái einnig ađ kreista fram 0,8% vöxt á ţriđja ársfjórđungi ársins miđađ viđ ţann fyrri. Ţá vćri landsframleiđsla ársins í Ţýskalandi ekki hruninn nema um ţau ca. 6% á milli ára eins og ríkisstjórnin sjálf gerir ráđ fyrir. Ţetta er ţó versta efnahagshrun meiriháttar lands í heiminum öllum. Engin stór lönd virđast ćtla ađ fara eins illa út úr kreppunni eins og Ţýskaland mun gera.

En nú eru örvunarpeningarnir búnir og IWH segir ađ nćsta dýfa ţýska hagkerfisins taki viđ (double dip recession). Fjármálaráđherra Ţýskalands Peer SteinbrückFjármálaráđherrann Peer Steinbrück segir ađ ţađ versta sé ekki enn búiđ í Ţýskalandi. Um 70% allra vinnandi manna í Ţýskalandi vinna hjá litlum og millistórum fyrirtćkjum. Ţessi fyrirtćki óttast ađ lánveitingar banka ţorni upp eftir kosningar og ađ ţau lendi ţví í lánsfjárţurrđ. Samtök ţýskra banka (BDB) segja ađ ţađ muni taka Ţýskaland 3-4 ár ađ ná landsframleiđslunni upp aftur eftir samdráttinn. Angela Merkel hefur áđur sagt ađ Ţýskaland ţoli ekki ađ taka á sig meiri skuldir vegna kreppunnar ţví öldrunarvandamálum  ţýska hagkerfisins mun bráđum slá ofaní hagkerfiđ af fullum ţunga. "Ţađ er ekki hćgt ađ leggja meiri skuldir á komandi kynsjóđir ţví ţćr verđa svo fámennar" sagđi kanslarinn - fámennar sökum ţess hve ţýskar konur hafa fćtt fá börn marga undanfarna áratugi; Bloomberg

Ţriđjudagur 22. september 2009

Berlingske: evra bremsar atvinnusköpun
95.000 fćrri Finnar höfđu atvinnu í ágúst mánuđi miđađ viđ ágúst í fyrra. Atvinnuleysi mćldist 8,8% í Finnlandi í ágúst og atvinnuţáttaka hafđi lćkkađ í 68,7% sem hlutfall af heilarvinnuafli landsins á aldrinum 15 til 64 ára sem var í atvinnu. Loforđ síđustu ríkisstjórnar Finnlands um ađ skapa 100.000 ný störf á árunum 2003 til 2007 báru ţann árangur ađ ríkisstjórninni tókst ekki ađ búa til eitt einasta nýtt starf á ţví tímabili. Frederik I. Pedersen sem er hagfrćđingur hjá danska Arbejderbevćgelsens Erhvervsrĺd og hinn danski međlimur í ELNP (European Labour Network for Economic Policy), sem er hugveita tengd verkalýđsfélögum í ESB, sagđi í fyrra ađ eitt af Lissabon 2000 markmiđunum Evrópusambandsins hafi veriđ, og sé enn, ađ ESB vćri orđiđ samkeppnishćfasta hagkerfi heims áriđ 2010. 

Til ađ svo gćti orđiđ ţá ţyrftu međal annars 70% af öllu fólki á aldrinum 15-64 ára ađ hafa atvinnu. 60% af konum ţyrftu ađ hafa atvinnu og 50% af báđum kynjum á aldrinum 55-64 ára ţyrftu ađ hafa atvinnu. Ţađ er ekkert útlit fyrir ađ ţetta markmiđ náist, segir Pedersen. Ţađ eru ekki einu sinni tveir af hverjum ţremur, eđa 66% á aldrinum 15-64 ára, sem eru í atvinnu í ESB núna. Ađalástćđan fyrir ţví ađ svona er komiđ, sagđi Frederik I. Pedersen, er ađ efnahagsskilyrđi voru óhagstćđ árin 2002 til 2005 og ţá stoppađi alveg allur vöxtur í atvinnutćkifćrum og atvinnu almennt. En ađalástćđan fyrir ađ efnahagsskilyrđi urđu óhagstćđ var sú ađ peningapólitík ECB var of hörđ. Löndin ţorđu ekki ađ gera neitt til ađ auka atvinnu og hagvöxt vegna ţess ađ ţau voru hrćdd viđ ađ lenda í vandrćđum međ ađ uppfylla ESB-kröfuna um ađ ţađ megi ekki vera meiri halli á opinberum útgjöldum en sem nemur 3% af ţjóđarframleiđslu ; Hagstofa Finnlands | Helsinki Times | Berlingske

Útflutningstekjur Ţýskalands drógust saman um 23,5% á fyrstu 6 mánuđum ársins miđađ viđ sama tímabil á síđasta ári. Sala til Rússlands féll um 38,9%. Sala til Bretlands féll um 27,8% og um 26,5% til Bandaríkjanna. Sala til annarra ESB landa féll um 24,3% og um 22,7% til annarra evrulanda. Innflutningur til Ţýskalands féll um 18,2% á tímabilinu miđađ viđ síđasta ár; Hagstofa Ţýskalands

Fjármálaráđherra Ţýskalands, Peer Steinbrück, segir ađ bankakerfi Ţýskalands sé ennţá í mikilli kerfislćgri hćttu vegna fylkisbankakerfis Ţýskalands (Landesbank system) sem er í eigu fylkisríkisstjórna Ţýskalands. "Ţađ ţarf ađ hrađa enduruppbyggingu bankakerfisins"; Bloomberg

2100 miljarđa evrulán til atvinnuhúsnćđis í ESB og ţar af 200 miljarđar međ veđi í fjárstreymi atvinnuhúsnćđis (CMBS) munu reynast atvinnuhúsnćđiseigendum og lánastofnunum erfiđ viđureignar ţegar ađ endurnýjun og framlengingu ţessara skuldbindinga kemur. Í Bretlandi hafa ađilar markađarins ţegar vakiđ athygli seđlabanka Bretlands á ţessu máli ţví mikiđ af lánunum eru nú ţegar komin fram yfir umsaminn tíma og ţví lent í vanefndum í bankakerfi Bretlands. Endurnýjun lánanna í t.d. Bretlandi valda áhyggjum ţví útlit er fyrir ađ ţessi hluti fasteignamarkađar verđi ţar međ neivćtt eigiđfé fram til 2017 og í 120 miljarđa punda fjársvelti; FT

Raunstýrivextir seđlabanka ESB hćkka í verđhjöđnun á Spáni
Ţrjár milljónir óseldra íbúđa á Spáni núna? Ţetta er niđurstađa eins fremsta greiningarfyrirtćkis á sviđi fasteigna á Spáni, R. R. de Acuńa & Asociados í Madríd. Ţađ eru 1,67 milljón íbúđir og hús til sölu á spćnska fasteignamarkađinum. Ţessu til viđbótar koma 327.000 eignir í bygginu. Ţessu til viđbótar koma svo 1,098 milljón eignir sem búiđ er ađ veita 53 miljarđa evru lán útá, en sem eru ekki ennţá settar í gang í byggingu, en verđur ţó ađ vera lokiđ viđ innan nćstu 24 mánađa, samkvćmt byggingareglum Spánar. Bankar hafa sem sagt ţegar veitt 53 miljarđa evru lán til byggingaverka sem eru ekki ennţá hafin. 

Raunvextir húsnćđislána hćkka í verđhjöđnun á Spáni
Svo í klemmu hjá ađilum fasteignamarkađar á Spáni - söluađilum, bönkum, sparisjóđum og fjárfestum - eru 3,1 milljón stykki fasteignir sem allar eru ađ leita ađ kaupendum. Um 75% af núverandi byggingaverktökum á Spáni munu verđa gjaldţrota á nćstu 5 árum. Jafnvel sú tala er of lágt metin ef ríkisstjórn Spánar er ađ verđa ţurrausin af peningum til örvunar hagkerfisins. Ţeim upplýsingum hefur ţegar veriđ lekiđ ađ 700.000 manns munu bćtast viđ röđ atvinnulausra á Spáni í október og nóvember ef ríkisstjórninni tekst ekki ađ finna fjármagn til ađ framlengja ţeim örvunarađgerđum sem nú ţegar eru komnar í framkvćmd. Sumir hagfrćđingar gera ráđ fyrir 25% atvinnuleysi á Spáni um nćstu páska, um 30% og ţar yfir viđ áramótin 2010/11 og óvíst er hvort talan muni stoppa ţar; AFOE | Myndir Variant Perception; raunvextir húsnćđislána og raunstýrivextir í verđhjöđnun á Spáni | Tengt efni frá Variant Perception The Hole in Europe's balance sheet | eldri frétt Kranarnir á Spáni benda mest í átt ađ gjánni | bloggfćrsla um ţetta efni.

Atvinnuleysi í Svíţjóđ frá 1980 til 2008
Mun ESB ađild Svíţjóđar hjálpa Svíum í kreppunni núna? Ţví hefur svo oft veriđ haldiđ fram á Íslandi ađ ađild Svíţjóđar ađ ESB hafi hjálpađ Svíţjóđ í stóru bankakreppunni ţar í landi áriđ 1992. En ţá féll landsframleiđsla Svíţjóđar ađeins um 1,3% á ári í ţrjú ár. Samkvćmt fjármálaráđherra Svíţjóđar, Anders Borg, er kreppan núna versta efnahagskreppa Svíţjóđar í okkar lifitíma. Ţetta sagđi hann ţegar fjárlög Svíţjóđar voru kynnt á dögunum. "Dramatísk aukning" verđur í atvinnuleysi sem mun fara upp í 11,4% á nćsta ári. Samdráttur í landsframleiđslu mun verđa 5,4% á ţessu ári í heild, en búist er viđ 0,6% hagvexti á nćsta ári. En ţetta er ţó minni samdráttur en verđur í evrulöndunum Ţýskalandi og Finnlandi á ţessu ári. Svo varla er hćgt ađ segja ađ evruađild hefđi hjálpađ Svíum hér. Sennilega hefđi kreppan einungis orđiđ ennţá erfiđari fyrir Svía hefđu ţeir haft evru sem gjaldmiđil, ţví sú er reynsla Finna núna í keppunni. Ţar var samdráttur landsframleiđslu á fyrstu 6 mánuđum ársins miklu meiri (-8,5%) en í Svíţjóđ (-6,95%) og ţví miklu verri í báđum löndum en á Íslandi sem er ekki međ í ESB (-5,5%). Svo virđist sem atvinnuleysi í Svíţjóđ (sjá mynd byggđa á gögnum frá AGS) hafi aldrei lćkkađ verulega aftur eftir ađ ţeir gengu í ESB í byrjun ársins 1995. Árin 1981 og 1982 starfađi ég í Svíţjóđ en ţá var atvinnuleysi ţar um 3% og hélst svo lágt og jafnvel enn lćgra frá 1980-1990, auđvelt var ţá ađ fá ţar atvinnu; Berlingske

Mánudagur 21. september 2009

Samdráttur í magni heimsviđskipta í kreppunni 1930 og núna
Saga tveggja kreppuferla. Hagfrćđingarnir Barry Eichengreen og Kevin H. O’Rourke hafa tekiđ saman merkilegan samanburđ á kreppuferlinu núna miđađ viđ hrun stóru kreppunnar sem hófst áriđ 1929 (the Great Depresson). Ţeir uppfćra ţennan samanburđ öđru hvoru. Mynd; samdráttur í magni heimsviđskipta ţá og núna. Í greininni sést ađ ekki er hćgt međ öryggi ađ gera ráđ fyrir ađ tímabundinn bati augnabliksins leiđi til varanlegs bataferlis og ađ samdrćtti sé ţar međ lokiđ ađ fullu. Stóra hrun-ferliđ niđuráviđ í 1929 kreppunni var alls ekki bein lína niđur á viđ. Ţar komu fyrir 3-4 stórar uppsveiflur sem ţó ađeins entust í 4-6 mánuđi ţar til hinn stóri yfirgnćfandi trend sveiflunnar niđur á viđ náđi yfirhöndinni aftur; A Tale of Two Depressions

Nei ţýđir nei segir í lesendabréfi á Jyllands Posten í dag. "Af hverju er svona erfitt fyrir ESB ađ skilja nei." Fyrst sögđu Frakkar nei, svo sögđu Hollendingar nei viđ ţessari nýju stjórnarskrá ESB. En svo kom ESB og lagđi make-up á stjórnarskránna og gaf henni nýtt nafn, Lissabon sáttmálinn. En ţetta gékk heldur ekki í gegn á Írlandi, ţeir sögđu nei viđ smínkinu. En heldur ekki á Írlandi hlustađi ESB á fólkiđ. Írar eru ţví látnir kjósa aftur um nákvćmlega ţađ sama . . JP

Atvinnuleysi í Ţýskalandi og kosningafylgi nasista
Söguspegillinn - Wall Street Journal 16. september 1930; Dow vísitalan er 236.62 -3.72 (1.5%). Kosningaúrslit eru komin frá Ţýskalandi. Flokkur ţjóđarsósíalista (nasistar) fékk 107 ţingsćti miđađ viđ 12 ţingsćti í síđustu kosningum. Kommúnistar fengu 76 ţingsćti miđađ viđ 54 áđur. Sósíaldemókratar fengu 143 ţingsćti. Ţeir sem fylgdust međ kosningunum eru ađ sögn ánćgđir međ ađ kommúnistar fengu ekki fleiri ţingsćti. Róttćkir flokkar virđast hafa unniđ á vegna efnahagskreppunnar. Kommúnistar eru í slagtogi međ Moskvu á međan ţjóđarsósíalistar eru and-lýđveldissinnar, and-ţingrćđislega sinnađir, and-samfélag-ţjóđa sinnađir, and-Gyđinga sinnađir, and-kapítalistískir og ađhyllast myndun öfgafulls einrćđis međ sósíalistískum eiginleikum; news from 1930 blog | Mynd; atvinnuleysi og kosningafylgi nasista Brad DeLong | Músik Julian Fuhs Orchester - Tango from Berlin 1930


Morten Messerschmidt, ţingmađur
José Manuel Barroso formađur Evrópusambandsins "er spilltur" segir ESB-ţingmađur Dansk Folkeparti, Morten Messerschmidt. Hann segir ađ Barroso hafi nýlega heimsótt írska bćinn Limerick ţar sem Dell Computer sagđi upp 2.400 manns í byrjun ţessa árs. Í ferđatöskunni hafđi Barroso međferđis ávísun uppá 110 milljón danskra króna sem hann deildi út til fyrrverandi starfsmanna Dell. Morten Messerschmidt segir ađ ţetta hafi veriđ gert til ţess ađ kaupa atkvćđi í komandi kosningum á Írlandi um hina nýju stjórarskrá Evrópusambandsins. Hann segir ţetta í trássi viđ reglur um ríkisstyrki og ţví ólöglegt. Messerschmidt ćtlar ađ taka máliđ upp á ţingi. Írar verđa ţvingađir til ađ kjósa aftur um nýju stjórnarskránna í nćsta mánuđi. Samkvćmt mati Evrópusambandsins kom ekki rétt út úr ţeim kosningum sem fóru fram á Írlandi síđasta sumar um nákvćmlega sama hlut. Ţví ţurfa Írar ađ kjósa aftur - um sama hlutinn; dr.dk | Eldri frétt; Dell Computer yfirgefur evrulandiđ Írland | Grein; Valdataka Brussel
 

Úr Evru-Víetnam: Hagnađur banka í Slóvakíu minnkađi um helming og mest vegna evruupptöku

úr evru styrjöldinni í ESB - € armee gruppe süd Pz

Viđ Tatra fjöll
Hagnađur banka í Slóvakíu á fyrsta helmingi ársins dróst saman um helming. Hagnađur minnkađi svona mikiđ fyrst og fremst vegna ţess ađ Slóvakía tók upp evru sem gerđi rekstur bankana dýrari og veltan féll mikiđ vegna tekjumissi af gjaldeyrisviđskiptum. Efnahagskreppan kemur svo í öđru sćti segir Stefan Frimmer talsmađur stćrsta banka Slóvakíu, Slovenská Sporiteľňa. Ferđamannaiđnađur hefur einnig liđiđ undan upptöku evru í Slóvakíu. Nágrannar međ ađra mynt s.s. frá Póllandi, Ungverjalandi og Tékklandi koma síđur í heimsókn eftir ađ Slóvakía skipti um mynt hjá sér.

Landsframleiđsla Slóvakíu dróst saman um 5,6% á fyrsta ársfjórđungi ársins miđađ viđ síđasta ár og um 5,3% á öđrum ársfjórđungi, einnig miđađ viđ síđasta ár. Samdráttur í landsframleiđslu Slóvakíu á fyrstu sex mánuđum ársins varđ ţví nćstum sá sami og hann varđ á sama tíma á Íslandi (5,5%). Atvinnuleysi í Slóvakíu mćldist 12% í júlí og var ţađ sjötta mesta í Evrópusambandinu. Meira atvinnuleysi í júlí mćldist ađeins í ţessum löndum ESB - Spánn 18,5% - Lettland 17,4% - Litháen 16,7% - Eistland 13,5% - Írland 12,5%; Slovak Spectator | Slovak Spectator | tengt: Evruţátttaka lćkkar lánshćfni Slóvakíu
 
Fleiri og oft daglegar stuttar fréttir hér í GLUGGANUM 
 
Viđ hefjum strax mótvćgisađgerđir; - til ađ vega upp á móti ţessum neikvćđu fréttum frá Slóvakíu í Evru-Víetnam styrjöldinni í Evrópu, skulum viđ gera eitthvađ skemmtilegt. Til dćmis hlusta og horfa á töfrana hennar Carly Simon. Hún og hljómsveit hennar spila og syngja eitt af uppáhaldslögum mínum viđ höfnina í Martha's Vineyard sem er lítil eyja suđur af Cape Cod í New England fylki í Bandaríkjunum. Eyjan tilheyrir Massachusetts fylki. Litlu duggurnar koma ţarna siglandi inn í mjúkri kvöldsólinni, kannski til ađ hlusta og horfa á töfra Carly Simon, og auđvitađ LIVE. Ţetta eru hreinir galdrar! 
 
 Eitt og tvö lög enn međ Carly Simon, ţú veist "Itsy Bitsy Spider" og You're So Vain
 
Fyrri fćrsla

Vika 38; Portúgal, Ítalía, Grikkland og Spánn föst í forarpytti myntbandalags Evrópusambandsins

Eftirfarandi eru stuttar en oft daglegar fréttir úr Glugganum á  www.tilveraniesb.net
Í glugganum birtast oft daglega stuttar fréttir. Hver vika flyst svo yfir í skrársafn gluggans á vefsíđusniđi og sem PDF skrá međ virkum slóđum á heimildir og myndir í fullri stćrđ.
 
VIKA 39 2009 
Föstudagur 18. september 2009

Ţegar rykiđ fellur á sögubćkurnar mun eftir standa ađ stćrsti árangur Gordon Brown sem fjármálaráđherra og forsćtisráđherra Bretlands var ađ halda Bretlandi utan viđ ađild ađ myntbandalagi Evrópusambandsins. Ţar međ var varđveitt full geta slökkviliđs efnahagsmála í Bretlandi, ţ.e.a.s. nefnilega fullum völdum Bank of England (seđlabanka Bretlands) yfir stýrivöxtum og peningapólitík Bretlandseyja. "Hefđum viđ gengiđ í myntbandalagiđ áriđ 1999 hefđu stýrivextir í Bretlandi veriđ um 2% um miđjan ţennan áratug. Ţađ hefđi veriđ eins og ađ hella bensíni á eldsloga húsbruna breska hagkerfisins. Kreppan núna hefđi orđiđ miklu verri"; AEP á The Telegraph


Vísitala tímalauna á evrusvćđi
Wall Street Journal segir ađ Portúgal, Ítalía, Grikkland og Spánn (PIGS löndin) séu föst í forarpytti myntbandalags Evrópusambandsins og standi til ađ sitja ţar föst í litlum sem engum hagvexti um mörg ókomin ár. Ţetta mun gera ţeim ókleift ađ greiđa niđur vaxandi skuldir landana. Allir sem fylgst hafa međ umrćđum á Íslandi um Icesave skuldaánauđarpakka ESB á hendur Íslandi, vita ađ ef enginn hagvöxtur verđur á Íslandi mun Ísland ekki geta stađiđ viđ skuldbindingar sínar. Skuldastađa PIGS landanna er slćm vegna ţess ađ stýrivextir á t.d. Spáni voru neikvćđir í mörg ár miđađ viđ verđbólgu á Spáni. Ţetta hvatti Spánverja til ađ stórauka lántökur. Stýrivextir á Spáni voru neikvćđir vegna ţess ađ ţeir voru og eru enn ákveđnir í Frankfürt í Ţýskalandi fyrir Ţýskaland og af Ţýskalandi. Skuldastađa heimila á Spáni fór upp í 130% af ráđstöfunartekjum heimilanna áriđ 2007, neysla bólgnađi, byggingabransinn sprakk. Eftir stendur Spánn međ gífurleg vandamál gífurlegra skulda og bankakerfi sem riđa til falls. Launakostnađur á Spáni er ekki samkeppnishćfur viđ launakostnađ í Ţýskalandi (sjá mynd WSJ) svo ekki er hćgt ađ vaxa út úr vandamálunum og ekki er hćgt ađ fella gengiđ ţví Spánn hefur ekkert gengi gagnvart Ţýskalandi. Allar leiđir fyrir Spán út úr myntbandalaginu eru ómögulegar og ömurlegar. Sú svćsnasta, ađ yfirgefa myntbandalagiđ, nefnist kjarnorkusprengju-leiđin (e. nuclear option), segir WSJ í grein blađsins; WSJ | Edward Hugh


Í athugasemdum OECD um aukiđ atvinnuleysi í Frakklandi segir ađ 600.000 manns hafi misst vinnuna ţar í landi á síđustu 18 mánuđum. OECD bendir á ađ helstu fórnarlömb aukins atvinnuleysis í Frakklandi séu ungt fólk. Atvinnuleysi ţess hóps aukist tvöfalt meira í Frakklandi en ađ međaltali í ţeim mögrum löndum sem OECD fylgist međ. Atvinnurekendur vilja mun síđur ráđa óţjálfađ og óreynt fólk til vinnu og ekki mun kreppan auđvelda ţessu fólki ađganginn ađ atvinnumarkađi Frakklands. Ţess er hćgt ađ geta hér ađ átatugum saman hafa atvinnurekendur í flestum ESB löndum getađ valiđ og hafnađ út massíft stórum hópi atvinnulauss fólks, ţví atvinnuleysi hefur veriđ svo hátt áratugum saman. Ţví eru atvinnurekendur verulega ofdrekađir og ráđningarferli nýrra starfsmanna líkist meira og meira ţví sem sást ţegar veriđ var ađ ráđa geimfara til tunglferđa á sjöunda áratug síđustu aldar hjá geimferđastofnun Bandaríkjanna, NASA; OECD

Fimmtudagur 17. september 2009

Seđlabanki Danmerkur spáir ađ atvinnuleysi muni halda áfram ađ hćkka allt nćsta ár í Danmörku og fyrst ná hámarki áriđ 2011 međ 180.000 manns án atvinnu. Atvinnuleysi í Danmörku var um 50.000 manns á miđju síđasta ári. Bankinn segir enn fremur ađ fjármálum danska ríkisins muni hraka einna mest miđađ viđ flest önnur lönd. Svo snöggur viđsnúningur í rekstri og afkomu ríkissjóđs hefur ekki sést í Danmörku frá lokum seinni heimsstyrjaldar; Břrsen

Frjósemishlutfall í ESB og EES 2007
Standard & Poor’s hótar ađ lćkka lánshćfnismat Grikklands nema ađ komiđ verđi böndum á öldrunartengd útgjöld gríska ríkisins. Frjósemishlutfall grískra kvenna er ađeins 1,36 fćtt barn á hverja konu á ári og hefur ţetta hlutfall veriđ hrikalega lágt áratugum saman. Lánshćfnismat gríska ríkisins er núna A- og er ţađ lćgsta međal evrulanda. Yfirmađur myntbandalags Evrópusambandsins, Joaquin Almunia, krefst ađ ný ríkisstjórn Grikklands komi međ áćtlun fyrir lok október sem sýnir hvernig Grikkland ćtlar ađ lagfćra halla á rekstri gríska ríkisins. Verđi lánshćfnismat Grikklands lćkkađ mun ţađ ţýđa ađ gríska ríkiđ ţarf ađ greiđa enn hćrri vexti af lánum ríkisins en ţađ ţarf nú ţegar; Kathimerini   

Velta í hótel- og veitingahúsarekstri í Ţýskalandi dróst saman um 5,3% ađ raunvirđi í júlí á ţessu ári miđađ viđ síđasta ár; Statistisches Bundesamt

Stöđugleikur ESB
Atvinnuhúsnćđi og tengd lán ađ andvirđi 50% af ţjóđarframleiđslu Írlands munu nú verđa sett í umsjá hins opinbera ţar í landi. Ţessi upphćđ, 90 miljarđar evrur, eru fallnar fjárskuldbindingar og lán í atvinnuhúsnćđi á Írlandi. Lánin verđa tekin út úr lánabókum írskra banka og sett í umsjá hins opinbera. Bankar Írlands hafa veriđ ađ ţrotum komnir hina síđustu 12 mánuđi. Allir stćrri írskir bankar lifa nú ađeins á náđ og miskunn írska ríkisins og skattgreiđenda ţess. Engin íbúđalán falla undir fyrirkomulagiđ ađ ţessu sinni. Ţetta eru ađeins lán tengd atvinnuhúsnćđi. Búist er viđ ađ slćm stađa á markađi fyrir atvinnuhúsnćđi muni koma upp víđa í Evrópusambandinu á nćstu mánuđum og árum. 

Hlutfall atvinnuhúsnćđis sem stendur tómt í Dublin er 21% núna, boriđ saman viđ 8% í London og 10% í Berlín. Til viđbótar standa nú 35.000 nýjar íbúđir tómar í Dublin. Ţessi tala hefur hćkkađ úr 20.000 íbúđum fyrir einu og hálfu ári síđan. Á Írlandi "gerđu stóru mennirnir mistök en litlu mennirnir eru nú látnir borga fyrir ţau" segir Liam Reilly fasteignasali; Bloomberg       

Miđvikudagur 16. september 2009

Spá Standard & Poor’s gerir ráđ fyrir ađ evrulöndin Spánn og Írland muni halda áfram í kreppu allt nćsta ár. Ţetta ţýđir ađ efnahagur Spánar og Írlands mun halda áfram ađ dragast saman í ađ minnsta kosti eitt ár í viđbót. Samdráttur landsframleiđslu á Spáni hófst á öđrum ársfjórđungi 2008 og á fyrsta ársfjórđungi 2008 á Írlandi. Landsframleiđsla ţessara landa mun ţví vera í stöđugum samdrćtti í heil tvö ár (8 ársfjórđunga) ţ.e. ef spá Standard & Poor’s gengur eftir. Spurningin er ţví hversu stór hluti hagkerfa landanna mun hverfa og hversu langan tíma mun ţađ taka ţau ađ bćta sér upp tekju- og atvinnumissinn - ţ.e. án nokkurra möguleika ríkjanna á ađ hafa áhrif á stjórn vaxta- gengis- og peningastefnu í hagkerfum sínum; El Pais

Verđbreytingar á smjöri í Ţýskalandi
Verđlagssjá ţýsku hagstofunnar birti ansi athyglisverđar tölur yfir verđbreytingar á ýmsum vörum og ţjónustu sem neytendur kaupa eđa nota oft. Ţar má til dćmis sjá ađ miđađ viđ verđlag ársins 2005 hafđi smjör hćkkađ í verđi um 45% á seinnihluta ársins 2007 (sjá mynd) og mjólk um 30%. Árin 2007 og 2008 var mikil verđbólga hvađ varđar ţessar vörur í Ţýskalandi (og ţrátt fyrir evruađild Ţýskalands). Margir vöruflokkar eru teknir fyrir í ţessari birtingu frá hagstofu Ţýskalands: Destatis Price Monitor
 
Markađsvísitala fasteigna á Spáni (peak to present)
Já, “lygar, meiri lygar og fréttatilkynningar”. Ţađ er víst nokkurnveginn svona sem fjölmiđlar á Spáni eru ađ segja fréttir af fasteignamarkađi landsins segir hagfrćđingurinn Edward Hugh á Spáni. Nú hefur samdráttur á fasteignamarkađi Spánar stađiđ svo lengi yfir ađ ţađ gefur litla sem enga meiningu ađ bera saman 12 mánađa tölur ţ.e. tölur frá ári til árs: Spain Economy Watch

Ţriđjudagur 15. september 2009

Horisont - Danska ríkissjónvarpiđ
Danska ríkissjónvarpiđ fjallađi um Ísland í fréttaţćttinum Horisont í gćrkvöldi. Fjallađ var um hvađa áhrif bankahruniđ hefur haft á íslenskt samfélag. Rćtt var viđ Gylfa Magnússon viđskiptaráđherra, Poul Thomsen frá AGS, Guđjón Már Guđjónsson og fleiri: DR Horisont | Horfa

Tveggja hrađa, eđa jafnvel ţriggja hrađa hagkerfi evrusvćđis munu valda miklum erfiđleikum fyrir stjórn peningmála á evrusvćđi á nćstu árum. Á međan sum hagkerfi evrusvćđis eru ađ hćtta ađ dragast saman og snúa aftur til stöđnunar kyrrstöđu eđa jafnvel vaxtar, ţá halda önnur hagkerfi s.s. Spánn og Írland ađ dragast saman og munu ekki ţola ţćr stýrivaxtahćkkanir sem ţurfa ađ koma til handa ţeim hagkerfum sem eru í öndverđum ađstćđum. Einnig er skuldastađa hagkerfa evrusvćđis mjög ólík innbyrđis svo heldur ekki ţađ mun gera ţađ auđveldara ađ trođa öllum löndunum ofaní sömu skóstćrđ peninga og vaxtastefnu seđlabanka evrusvćđis; Bloomberg    

Ţýsk ríkisskuldabréf gefin út í Bandaríkjadollurum; Ţýska ríkiđ hefur nú útgáfu ríkisskuldabréfa í bandarískum dollurum sökum ţess hve treglega hefur gengiđ međ skuldabréfauppbođ í evrum ţar sem mikil samkeppni er um hylli fjárfesta á ţeim markađi. Ţetta er í annađ skiptiđ í sögunni ađ Ţýskaland gefur út ríkisskuldabréf í annarri en en sinni eigin mynt. Fyrra skiptiđ var á árinu 2005. Međ ţessu vonast ţýska ríkiđ ađ höfđa til breiđari hóps fjárfesta, t.d. til ţeirra bandarísku fjárfesta sem vilja ekki taka á sig gengisáhćttu; FT | Bloomberg

Mánudagur 14. september 2009
    
Hrun iđnađarframleiđslu ESB
Iđnađarframleiđsla ESB (-0,2%) og evrusvćđis (-0,3%) í júlí dróst saman miđađ viđ fyrri mánuđ. Á milli ára er iđnađarframleiđsla í ESB hrunin um 14,7%, um 15,9% á evrusvćđi og um heil 18,2% í Ţýskalandi. Tafla; hrun iđnađarframleiđslu landa ESB síđustu 12 mánuđi. Takiđ eftir ađ Finnland er međ nćsta mesta hrun í ESB og mun meira en er í Svíţjóđ sem notar ekki evru sem gjaldmiđil sinn; Eurostat

Tími2009 m07
Land% breyting miđađ viđ sama tíma á síđasta ári
Estonia-27,9
Finland-24,2
Slovenia-20,4
Luxembourg-19,9
Bulgaria-19,0
Germany-18,2
Italy-18,2
Sweden-18,1
Latvia-17,7
Spain-17,4
Evrusvćđi-15,9
Denmark-15,4
Lithuania-14,7
EU 27 lönd-14,7
France-12,3
United Kingdom-11,0
Greece-9,5
Croatia-9,1
Portugal-8,3
Norway-8,1
Netherlands-8,0
Turkey-6,3
Poland-4,6
Romania-4,5
Ireland7,1

Tölur vantar enn fyrir; Belgium, Czech Republic, Cyprus, Hungary, Austria, Slovakia. Á Írlandi hefur lyfjaframleiđsla lyft tölum iđnađarframleiđslu í júlí miđađ viđ síđasta ár: Hagstofa Írlands
 
Útlán bankakerfa ESB halda áfram ađ falla fimmta mánuđinn í röđ. Útlán féllu um 25 miljarđa evrur í júlí. Bankar minnka skuldsetningarhlutfall eiginfjár (gearing/leverage ratio) og draga úr útlánum. Ţeir segja ađ ţađ sé fallandi eftirspurn eftir lánum. Skuldabréfa útgáfa fyrirtćkja (corporate bonds) féll einnig um 20 miljarđa evrur; Břrsen
 
Núverandi kreppa séđ í sögulegu ljósi. Bandaríska hugveitan Council on Foreign Relations hefur tekiđ saman athyglisverđan samanburđ núverandi kreppu miđađ viđ fyrri kreppur og svo miđađ viđ stóru kreppuna 1929 (The Great Depression). Núllásinn markar upphaf kreppunnar.

Samdráttur er í heimsviđskiptum
Sjá má ađ hrikalegur samdráttur er í heimsviđskiptum núna miđađ viđ međaltöl fyrri samdráttarskeiđa frá lokum seinni heimsstyrjaldar. Rauđa línan er núverandi kreppa. Ţađ ţarf víst ekki ađ fara í grafgötur međ ţađ ađ ađeins fáir munu sleppa billega frá svona miklum samdrćtti i heimsviđskiptum í hnattvćddum efnahag dagsins í dag. 

Hrun fasteignaverđs í Bandaríkjunum
Verđhrun fasteigna í Bandaríkjunum. Neikvćđ breyting raunverđs íbúđarhúsnćđis í Bandaríkjunum er mun neikvćđari en hún varđ ţar í stóru kreppunni 1929. Ađ mínu áliti eiga svipađar breytingar eftir ađ eiga sér stađ í stórum hluta Evrópusambandsins. Viđ í ESB fórum einungis seinna inn í kreppuna á ţessu sviđi markađarins. Ţess er hćgt ađ geta hér ađ söluverđ dýrustu íbúđa í dýrustu hvefum Kaupmannahafnar hefur lćkkađ um 20-25% frá ţví ađ ţađ stóđ hćst í enda ársins 2006 (DST). Ţetta mun svo smita út í restina af markađinum. CFC PDFKreppan í sögulegu ljósi. Heimasíđa; CFC

Tekjur eignir og skuldir á hvern íbúa BNA
Er lántökugeta neytenda komin í ţrot og uppurin hin nćstu mörg ár. Hafa ţeir sem trúa á ađ aukin útlánageta fjármálastofnana muni koma okkur út úr kreppunni rangt fyrir sér? Á mannamáli: fara nćstu ár í ţađ ađ greiđa skuldir? Er lántakandinn dauđur nćstu árini? The Market Ticker

 
Fyrri fćrsla

Hagfrćđiprófessor í Eistlandi: ţađ eina sem evran gefur er áróđursgildi

Frétt úr Evru-Vítetnam styrjöldinni fyrir botni Eystrasalts

Marge Tubalkain

Evrustríđsfréttaritainn Marge Tubalkain - hjá Baltic Euro Army Combat News - sem viđstödd er bardagana fyrir botni Eystrasalts, skrifar heim frá vígvöllum Eystrasaltsríkja: hún tilkynnir ađ Olev Raju prófessor í hagfrćđi viđ University of Tartu hafi sagt ađ evra muni ekki hafa neitt gildi fyrir efnahag Eistlands nema ţá helst ţessi ţrenn 

  1. ok. til ferđalaga
  2. ok. til ađ flytja peninga frá A til B og svo jafnvel til C
  3. hafa eitthvađ áróđursgildi 

og ţá er allt upp taliđ.

Ţađ er meira ađ segja pláss fyrir allt ţađ sem prófessorinn sagđi í einni til tveimur línum hér

He said that euro will make travelling and money transferring easier and gives some propaganda effect for the economy and that’s it 

 

(Professor: Euro in a year is political talk

En eigum viđ ekki ađ gera eitthvađ skemmtilegra en Evru-Víetnamiđ, til dćmis ađ horfa á raunverulegu töfrana hennar Olivíu! Ţeir eru a.m.k. raunverulegir galdrar!

 

Eitt lag enn međ Ólivíu hér: A Little More Love  

Fyrri fćrsla 


Á hvorn veginn féll Berlínarmúrinn?

Hvort féll múrinn til austurs eđa vesturs?

Sameinađ Ţýskaland líkist meira og meira hinu fyrrverandi Austur-Ţýskalandi, ţ.e. stjórnmálalega séđ. Áđur en múrinn féll vildu Austur-Ţjóđverjar ađ allir vćru jafn-fátćkir. En núna vilja ţeir ađ allir séu jafn-ríkir. Áđur hét ţađ ađ "eiga jafn lítiđ og nágranni minn". En núna heitir ţađ "ég vil ekki eiga minna en nágranni minn".

Kosningaslagorđ vinstrimanna í kosningabaráttunni í Ţýskalandi núna eru ţessi: "auđur fyrir alla" og "skattleggjum ríka". Núna virđast bćđi Austur- og Vestur Ţjóđverjar hafa sameinast um ađ á undan frelsinu kemur jöfnuđurinn. Áđur en múrinn féll tóku Vestur-Ţjóđverjar frelsi fram yfir jöfnuđ. En núna virđast austur & vestur sameinuđ í einni stefnu: jöfnuđinum, ţ.e. "ég sćtti mig ekki viđ minna en nágranni minn".

Ţetta krefst náttúrlega ađ ţađ sé af einhverju ađ taka, ţví annars ţyrftu menn ađ sameinast aftur um ađ ađ eiga jafn lítiđ og nágranninn í sameinuđu nýju Austur Ţýskalandi

Der Spiegel grein eftir Henryk M. Broder á: Wall Street Journal - Opinion

Fyrri fćrsla


Valdataka Brussel. Kjósiđ aftur, ţađ kom ekki rétt niđurstađa!

Ađ kjósa ţangađ til ţađ kemur rétt út úr kosningum í Evrópusambandinu

Grein eftir Doug Bandow, Cato Institute

Ţegar ađ Evrópusambandinu kemur, ţá eru öll kosningaúrslit sem auka völd Brussel álitin sem verandi endanleg úrslit kosninga. En öll kosningaúrslit sem eru andstćđ ţví ađ aukin völd séu flutt til Brussel eru alltaf álitin sem einungis tímabundin kosningaúrslitúrslit

 

Ţessa grein Doug Bandow um stöđu Írlands sem smáríki í ESB er hćgt ađ lesa á íslensku hér á tilveraniesb.net => Valdataka Brussel

 

Fyrri fćrsla 


Komiđ er 38,5% atvinnuleysi hjá ungmennum á Spáni

Something will have to give in the long run 

Atvinnuleysi ungmenna undir 25 ára aldri á Spáni nćr ţeirri ótrúlegu tölu ađ mćlast 38,4% !

Almennt atvinnuleysi í evrulandinu Spáni mćlist nú 18,5%. Í Lettlandi er atvinnuleysi komiđ í 17,4% og 16,4% og í Litháen. Bćđi Lettland og Litháen eru ERM II lönd. Í evrulandinu Írlandi er atvinnuleysi núna 12,5%. Í Slóvakíu sem tók upp evru ţann 1. janúar á ţessu ári er komiđ 12% atvinnuleysi núna. Ţó eru bankakerfi ţessara landa ekki hrunin - ennţá

Sjá nánar allar atvinnuleysistölur fyrir öll lönd ESB hér á tilveraniesb.net => Atvinnuleysi á evrusvćđi mćldist 9,5% í júlí

Umbođ seđlabanka Evrópusambandsins

 

Evrulandiđ Spánn sem tók upp ţýsk/franska gjaldmiđilinn evru ţann 1. janúar 1999

Smásala á Spáni hefur nú dregist saman um 10,11% frá ţví í nóvember 2007. Ţetta er 24 mánađa stanslaust hrunferli

Bygginga og mannvirkjagerđ á Spáni hefur falliđ um 30,5% frá ţví í júlí 2006. Ţetta er 38 mánađa stanslaust hrunferli

Iđnađarframleiđsla Spánar hefur dregist saman um 33,45% frá ţví í júní 2007. Ţetta er 27 mánađa stanslaust hrunferli. Sjá stutta spćnska "peak to through" greiningu hér: P2P In The Spanish Economy

Er atvinnuleysi á Spáni vanmetiđ? 

Greinendur halda ţví fram ađ almennt atvinnuleysi á Spáni sé alvarlega vanmetiđ og muni fara í 30% fyrir árslok 2010. Einnig spá ţeir ţví ađ bankakerfi Spánar muni koma af stađ sinni eigin evrópsku "undirmálslánakreppu" sem mun koma flestum ađ óvörum: Ný sub-prime fjármálakreppa bíđur evrusvćđis

Fyrri fćrsla


Vextir á húsnćđislánum í Danmörku munu fara hćkkandi ţrátt fyrir lćkkandi stýrivexti í Danmörku og á evrusvćđi

Danmörku 3. september 2009 

Vextir á húsnćđislánum í Danmörku munu fara hćkkandi ţrátt fyrir lćkkandi stýrivexti vegna lćkkandi verđbólgu. Ţađ er heilsuástand fasteignamarkađar sem hefur úrslitaáhrif á vexti. Deilt er á fjármálastofnanir hér í Danmörku en ţćr segja hinsvegar ađ stýrivextir og ađgerđir seđlabanka í markađi hafi einungis 10% áhrif á myndun vaxta á húsnćđislánum. Sem sagt; stýrivextir seđlabanka stýra ađeins 10% af verđi peninga til fasteignakaupa. Ţađ sem rćđur mestum úrslitum um vexti húsnćđislána er . .  

  • ástandiđ á fasteignamarkađi ţví ţađ eru gćđi fasteignaveđa
  • vćntingar fjárfesta til verđţróunar á fasteignamarkađi
  • og svo einnig vćntingar ţeirra til greiđslugetu lántakenda í framtíđinni

. . sem skipta mestu máli um myndun vaxta á húsnćđislánum. Ţví munu vextir hćkka: Břrsen 3. september; Boligekspert dumper argumenter i renteopgřr

Sem sagt kćru lesendur

vantraust2

Ţađ er áhćttumat fjármagnseigenda sem rćđur vöxtum á húsnćđislánum en ekki stýrivextir seđlabanka. Áhćttuţóknun (vextir og afföll) fjárfesta á skuldabréfamarkađi húsnćđisbréfa rćđst af sjálfu áhćttumati ţessara fjármagnseigenda. En fjármagnseigendur eru til dćmis almennir sparifjáreigendur, lífeyrissjóđir, stofnanir, sjóđir og fjármálafyrirtćki almennt. Ţeir verđa ađ meta áhćttuna og stilla vaxtakröfu sína eftir ţessu áhćttumati. Annađ vćri óábyrg umgengni međ fjármagn

Áhćttumat og áhćttuţóknun (risk premium)

PROD0000000000228683

Ef fjármagnseigendur gera ráđ fyrir ađ fasteignaverđ lćkki í framtíđinni ţá verđa ţeir einnig ađ gera ráđ fyrir ađ mörgum húsnćđiseigendum muni ekki takast ađ selja eignir sínar og fá inn fyrir áhvílandi skuldum ef á ţarf ađ halda (ţeir peningar sem ţeir lánuđu húsnćđiseigendum). Einnig verđa ţeir ađ gera ráđ fyrir ađ margir munu missa vinnuna og ekki getađ stađiđ í skilum međ afborganir. Svona eignir munu oft lenda á uppbođi. Ef ekki fćst inn fyrir áhvílandi lánum á uppbođi munu ţau fylgja lántaka áfram ţađ sem eftir er ćfi hans, eđa ţar til lániđ er greitt, ţ.e. ef ţađ mun ţá takast yfir höfuđ ađ fá ţađ allt greitt. Ţví munu afskriftir aukast verulega ef spár og áhćttumat ţessara fjármagnseigenda ganga eftir.

Raunverđ húsnćđis :: graf frá Seđlabanka Íslands :: Peningamál 2/7 2008

Ţađ eru ţví miđur allar líkur á ađ spár fjármagnseigenda muni ganga eftir ţví ungu fólki fćkkar svo hratt hér í Evrópusambandinu ţví svo örfá börn hafa fćđst hér marga síđustu áratugi. Svo ekki mun fasteignaverđ hćkka af ţeim sökum, heldur mun ţađ lćkka nćstu marga áratugi. Atvinnuástand versnar líka hratt og er nú svo komiđ ađ ţađ er skolliđ á 38,5% atvinnuleysi á ungmenni undir 25 ára aldri á Spáni. Ekki munu ţau ungmenni eiga auđvelt međ ađ greiđa af lánum né kaupa sér eigiđ húnsćđi. Ţessi ungmenni verđa heldur ekki "fjármagnseigendur" sem ávaxta sparifé sitt á skuldabréfamarkađi húsnćđislána evrusvćđis.

Einnig er hćtta á ađ frambođ af fjármangi veriđ af skornum skammti ef vextir eru settir of lágir ţví enga verđtrygginguna hafa fjármagnseigendur hér til ađ styđjast viđ  

Ekkert hefur ađild ađ Evrópusambandinu hjálpađ Danmörku 

Stýrivextir, vrđbólga og atvinnuleysi í Danmörku 1978-2008

Ţess er hćgt ađ geta hér ađ 75% af kjósendum í Danmörku eru nú á framfćrslu hins opinbera á einn eđa annan hátt. Raunverulegt atvinnuleysi í Danmörku hefur aldrei fariđ undir 10% frá árinu 1977. Danmörk hefur á síđustu 10 árum hrapađ frá ţví ađ vera númer 6 á lista OECD yfir ríkustu ţjóđir og niđur í 12. sćti ţessa lista á árunum 1997 til 2007. En Danmörk mun ţví miđur hrapa ennţá neđar á ţessum lista samkvćmt nýjustu spá OECD og stendur nú til ađ fá 4. lélegasta hagvöxt í OECD á árunum 2011-2017.

Something will have to give in the long run

Ekki er hćgt ađ segja ađ veran í Evrópusambandinu eđa í myntbandalaginu (EMS/ERM II) hafi hjálpađ Danmörku einn einasta millimetra áfram í tilveru sinni međal ţjóđanna. Hér ganga mikilvćgustu undirstöđuhlutir hagkerfisins ţví miđur ađeins aftur á bak og niđur í jörđina. Danmörk bakkar ţví út úr hóp ríkustu ţjóđa heimsins. Ég sem hef búiđ hér í samfleytt 25 ár veit ađ ţetta er ađ stórum hluta til ađild Danmerkur ađ sjálfu Evrópusambandinu ađ kenna; sjá hér ýmislegt nánar um tilveru Dana í ESB: (Seđlabankinn og ţjóđfélagiđ). En nú er bara of seint ađ gera eitthvađ í ţessum málunum. Ţađ sem Danir geta ţó huggađ sig viđ er ađ hafa veriđ svo varkárir og gáfađir ađ hafa aldrei ađ fullu gengiđ inn í myntbandalag Evrópusambandsins, ţví ţađan er ekki hćgt ađ komast lifandi út aftur: Engin leiđ út úr evru aftur án ţjóđfélags- og efnahagslegs sjálfsmorđs       

Tengt efni

Fyrri fćrsla


Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "samfélags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband