Leita í fréttum mbl.is
Embla

Bloggfćrslur mánađarins, mars 2012

Nýtt normal - a new normal - hefur myndast

Ađ í rústum evrulands skuli enn einn og einn draga andann anno 2012

Eins og lífiđ í neđanjarđarbyrgjum. Sem stóđust hvađ?

Allir búnir ađ gleyma ţví ađ evran átti ađ bjarga Evrópu frá ţví sem varđ ţess valdandi ađ hún er nú komin niđur í byrgin. Og frá ţví sem nú er ađ gerast í rústum hennar. Ţetta var bođskapurinn frá 1992 til 2002. Ţannig var lyfiđ selt

En sjúklingurinn ţoldi ekki evru-lyfin

Hann verđur ţví fyrst ađ verđa heilbrigđur til ađ geta ţolađ ţau, er okkur sagt nú.

En hvađ var ţá ađ sjúklingnum í upphafi? Af hverju var hann settur á lyfin?

Svona myndast nýtt normal. En áhrifin og afleiđingarnar verđa hins vegar stigmögnun (escalation). Ţiđ vitiđ hvers

ESCALATION
 
Fyrri fćrsla
 

1960: Sovétríkin brátt stćrsta hagkerfi heimsins

Kauphöllin í New York
N.Y.S.E.
 
Ţessu spáđu hagfrćđingar á sjöunda áratugnum. En hvađ kom fyrir? Jú ţjóđnýtt hagkerfiđ fjárfesti samkvćmt ákvörđun og 5-ára áćtlunum ráđamanna í fávitum. Brunnu ţar fávitar. Frelsiđ vantađi algerlega. Og um leiđ eyđilagđi ţjóđnýting auđlinda landsins sjálfsábyrgđ og áhćttutöku allra og ţar međ umhverfiđ allt. Ţetta varđ eitt stórslys, mannlegt, efnahagslegt sem umhverfislegt blóđbađ í bođi stjórnvalda. Fátćktin sigrađi. Ţjóđin dó í taprekstri auđlinda sinna upp í háls.

Í dag er ţađ Kína sem á ađ vippa Bandaríkjunum af pinnanum sem stćrsta hagkerfi heimsins. But, it ain't gonna happen. Líklega aldrei. Hvađ gerđist og hvađ er ađ gerast? Jú í fyrsta lagi er frelsiđ í Kína enn í handjárnum. Ţjóđnýttar barnsfćđingar samkvćmt ákvörđunum "ofur viturra" stjórnvalda áratugum saman, eru nú sprungnar út í eyđilagđri demógrafíu. Ţjóđnýtt og ríkisvćtt hagkerfi Kína fjárfestir mest í fávitum. Brenna ţar nú margir fávitar. Öngvum til gagns en flestum til ógagns. Sökkul frelsisins vantar ţar algerlega enn. Um leiđ eyđilagđi ţjóđnýting auđlinda Kína sjálfsábyrgđ allra og umhverfiđ allt. Kína er eitt gangandi stórslys, mannlegt sem umhverfislegt stórslys í líkfylgd Sovétríkjanna. Ţar er einkaneysla í öllu hagkerfinu ekki stćrri en eitt franskt brauđ.
 
Pettis has long argued that Chinese GDP is overstated because it’s failed to account for misallocated investments and environmental degradation 

Á međan eru sjálf stjórnmálin í löndum Evrópusambandsins ţjóđnýtt á ný af einmitt yfirstjórn ókjörinnar elítu Evrópusambandsins. Hver verđur nćsti leikur Evrópusambandsins: A repaly? Kemur Adolf Annar í nýjum búningi? Hve langan tíma höfum viđ? Í gangi er nú hin önnur 10-ára áćtlun Evrópusambandsins. En ţar gengur allt aftur á bak. Eins og viđ mátti búast.
 
Fyrri frćsla
 

ESB-fyrirtćkjalöggjöfin í myrkri Kastljóss

Í Kastljósi ţriđjudaginn 27. mars 2012 var ekki fjallađ neitt um fyrirtćkjalöggjöf Evrópusambandsins. Og aldrei hefur ţessi ţráni ţáttur DDR-ríkissjónvarpsins heldur beint kastljósi sínu ađ ţví af hverju íslenskir útrásarvíkingar gátu aldrei neitt á fyrirtćkjamarkađi Bandaríkja Norđur-Ameríku. Allt fór alltaf fram í ESB. Hvers vegna? Hvađ er ađ? Hvar köstuđu menn nú af sér ljósinu?

En í stađinn fengum viđ —auđvitađ međ óbeinum orđum— ađ vita ađ útgerđarmenn Íslands vćru svo gott sem ennţá glćpamenn, eins og alltaf. Sjómenn hlunnfarnir —eins og alltaf— og ađ atvinnugrein ţessa mćtti helst međ axarofforsi ríkisstjórnarinnar fella frá trjástofni hagkerfis íslenska lýđveldisins og — eins og alltaf — hinnar eilíft útvarpsónýtu krónu ţess. Allt var ţetta auđvitađ sagt međ óbeinum orđum. Stalín ER góđur: bryddađ er hér međ upp á upplýstri umrćđu um ţann ljósvakageisla úr sendimöstrum DDRÚV.

Í ESB-löndum leggja efnahagsrannsóknardeildir yfirvalda yfirleitt ekki í hin alţjóđlegu fyrirtćki ESB-landa. Og sem oftar en ekki greiđa engan skatt. Allt lendir á launţegum. Efnahagsbrotadeildir yfirvalda einbeita sér ađeins — ţćgindanna vegna — ađ smáfiskum sjávarins. Ţau stóru stóru sleppa. 

En hér á landi er ţessu ekki fariđ svo. Hér höfum viđ nefnilega samstillt átak Kastljóss DDRÚV međ alla ríkisstjórn landsins og seđlabanka hennar ađ baki sér. Og nú er lagt til atlögu viđ hina efnahagslegu tilveru Íslendinga í landi sínu. Ţetta er forrétturinn ađ Evrópusambandsađildinni. Landinn kemur svo ţar á eftir međ hćkjur handa mölvađri ţjóđ. Stalín ER góđur. Fátćkasta lén Svíţjóđar, Norrbotten, hefur frá árinu 1995 til ársins 2013 — ţ.e. frá upphafi til enda — greitt 7,9 miljarđa sćnskra króna í nettógreiđslur til Evrópusambandsins. Sem sagt; lygi frá upphafi til enda. Hvít lýgi, vel ađ merkja. Sögđ á sovéskan hátt.

Nćst hljótum viđ ađ fá ađ fylgjast međ húsleit DDR ríkisútvarpsins í stjórnarráđinu eftir allsherjar kosningaloforđum Steingríms J. Sigfússonar, flokksforingja Vinstri grćnna. Eins og sumum er kunnugt, ţá sćkja ţingmenn umbođ sitt til kjósenda. DDRÚV gćti ţví sýnt okkur Evrópusambandsumsóknar umbođ Steingríms frá kjósendum, ţegar kastljós stofnunarinnar dettur og hverfur ofan í ţađ. Ţá er svarthol Ríkisútvarpsins fundiđ.

Hér hlýtur bankabylting ađ hafa fariđ fram.
 
Lýđheilsa

Nú hafa menn komist ađ ţví ađ fleiri umferđarslys og meira manntjón verđur ef ökummenn hafa opiđ fyrir Ríkisútvarpiđ á međan ţeir aka Martröđ. Ţađ skal ţví bannađ. Áđur fyrr féllu ökumenn bara í djúpan svefn. Svo komu svefnpillur. Úthvíldir óku ţá betur. En svo voru ţćr bannađar. Eins og tóbakiđ sem átti ađ selja úr apatrektinni. En bara til útvaldra yfirvalda. Hvađ segir Umhverfiđ viđ ţessu!
 
Fyrri fćrsla
 
 

Stýrivextir virka, alltaf

Ţađ er einmitt ţess vegna sem kvartađ er undan ţeim. Ţó svo ađ ţeir virki ekki alveg einir, eins og skot og samtímis út um allan heim, ţá virka ţeir samt. Alltaf. 

Ţađ tekur um ţađ bil fjögur ár ađ berja niđur miđlungs einnar tölu verđbólgu. En ţađ fer ţó einnig eftir ţví hversu trúverđugt sjálft verđbólgumarkmiđiđ er, sem unniđ er ađ. Fyrir ungt land og unga ekki_esb_elli_ţjóđ sem ennţá er ađ byggja upp land sitt eftir nýlendutíma, ţá myndi ég segja ađ ákveđin verđbólga sé afar eđlileg og af hinu góđa. En ţađ ţarf samt ađ hafa stjórn á henni. Og ţađ er hćgt međ stýrivöxtum og verđbólguvísitölu sem viturlega er tilstillt og tekur ekki fullt miđ af mest flöktandi ţáttum hennar.

sedlabanki_logo2
Mikilvćgasta verkfćriđ er ţó hinn alhliđa Ţórshamar seđlabanka gagnvart ríkisstjórn, ţingi og ađilum atvinnumarkađs. Ţórshamar ţessi er vandmeđfarin og mikil bygging. Hann er ţegjandi ósýnilegt loforđ um gagnkvćma tortímingu á ríkisstjórninni, stefnu hennar, ţinginu öllu og ađilum vinnumarkađs, ef út af strikuđum stíg seđlabankans er fariđ og ţegar unniđ er gegn honum. Ţessi terrorbalance verđur ađ vera til stađar. Skýr og óvéfengjanlegur. Ađ nota hann er bćđi list og erfitt handverk. En lćrist samt.

Hin nýja peningastefna seđlabankastjóra á hendur íslenska ríkinu (mér og ţér), sýnir skemmdarverk ríkisstjórnar Jóhönnu Sigurđardóttur á Seđlabankanum í ólíđandi skćru ljósi. Hún er bein afleiđing myrkraverka. Og Seđlabankinn á ţví á hćttu og er reyndar ţegar ađ breytast í framköllunarherbergi ríkisstjórnar Jóhönnu og Steingríms; ţ.e.a.s í myrkrakompu.

Ţjóđ sem berst í bökkum og ţjáist eftir áföll á međan veruleikafirrt ríkisstjórn fćr ekna til sín peningastefnu úr seđlabanka í ökubifreiđ međ lögfrćđingi, veit ađ um mikiđ meira en meiriháttar myrkraverk er hér um ađ rćđa.

Hér batnar ekkert á međan ţessi umbođslausa svikamylla Jóhönnu og Steingríms er viđ nokkur völd. Ţađ voru grátleg ófyrirgefanleg mistök ađ nauđga og rúlla yfir sjálfan Seđlabanka lýđveldisins í bankahruninu. Hreint grátlegt og ófyrirgefanlegt skemmdarverk. Ţvílík sóun á uppbyggingartíma, orku og tćkifćrum hefur hvergi sést. Allt skemmdarverkiđ og afleiđingar ţess skrifast á hina mörgu reikninga hinnar tćru vinstristjórnar, sem komst til valda á vafasaman hátt.
 
Ţađ eina sem viđ getum gert er ađ byggja nýjan Ţórshamar til ađ rústa ađför ríkisstjórnar Jóhönnu og Steingríms ađ öllu hér.
 
Seđlabankinn er stofnun sem ţjóđin ţarf ađ geta reitt sig á og ţótt vćnt um ţegar sótt er ađ henni. Stofnun sem er lögmćtur Ţórshamar fólksins gegn ógnarstjórn eins og ţeirri sem hér er nú.

Meira um seđlabanka hér: Seđlabankinn og ţjóđfélagiđ
 
Fyrri fćrsla
 
 

Ađ tryggja sig gegn hagsćld; DDRÚV stofnar leshring um samyrkjubú ESB

Samyrkjubú í Sovét - teiknimynd af hagnađi og velmegun
Teiknimynd af hagnađi og velmegun á landsbyggđinni.
 
Nú hafa Vinstrihreyfingin grćnt frambođ (áđur rautt) og Rauđur vettvangur (áđur blóđrauđur) stofnađ í samhneigingu leshring um Marx-Lenínisma (ţjóđarmorđin). Ţetta er nokkurs konar leshringur um hagnađinn af nýja ESB. Ţarna lćra menn ađ lesa ársreikninga Evrópusambandsins sem enginn hefur ţorađ ađ skrifa um né upp á síđastliđin fimmtán ár. Mikiđ árćđi og mikil áhćttutaka fer ţarna fram, eins og ţetta rauđa fólk ţekkir svo vel úr ţessu einkaframtaki sínu. Ţjóđnýting öndunar- og veiđarfćra er svo nćst efst á dagskrá.
 
Ţađ var ţví ekki seinna vćnna en ađ hinn verndađi vinnustađur DDRÚV fylgdi í fótspor fiskimanna sinna og gerđi Landann loksins ađ ESB-leshring. Ţađ eina sem ég hef getađ horft á í DDRÚV hingađ til er Landinn. En nú er ESB-áróđur stofnunarinnar komin ţangađ inn líka og ég hćttur ađ geta horft upp á ţessar aulaţreskivélar höfuđborgarsvćđisins gera sig ađ fílfum og fara í leshringi á vegum ESB-klíkunnar, sem síđan ekur grćn og glöđ međ einn tannstöngul heim í einu í hverri ferđ.

Gott dćmi um tryggingu gegn hagsćld er ađ leyfa DDRÚV ađ vera til eins og ţađ er. Ţiđ sjáiđ afrakstur DDRÚV á uppstilltri mynd sjónvarpsins á hverju kvöldi, ţar sem hvítu er nú ESB-logiđ út og suđur um landsbyggđarstyrki ESB, sem aldrei hafa veriđ veittir í Svíţjóđ né Finnlandi. Svíţjóđ og Svíar hafa aldrei fengiđ eina krónu í styrk frá ESB og landsbyggđ Svíţjóđar hefur aldrei fengiđ eina evru í neinn styrk til neinna byggđamála. Peningajöfnuđur Svíţjóđar gagnvart ESB hefur alltaf veriđ afar neikvćđur: ţ.e.a.s Svíar hafa alltaf ţurft ađ greiđa međ sér öll árin í ESB; senda peninga landsbyggđar sinnar til landa ESB ţar sem ţeir verđa ađ styrkjadópi í sukki- og svínastíu ESB-spillingarveldisins; Hverjir fá og hverjir ţurfa ađ borga.

Hagnađur af DDRÚV er enginn, nema fyrir ESB-elítuna. Viđskiptavinir ţess eru öngvir og ţjóđartap stofnunarinnar er stórt á hverju ári. Ef áróđursdeild DDRÚV vćri lögđ niđur ţá gćti ţar stađir eftir ágćtis ţjóđarútvarp, menningararfur, en ekki ómenningarherfi ţetta.

Fyrir nokkrum árum horfđi ég á sćnskan sjónvarpsţátt. Hann fjallađi um ţann klofning sem varđ í sćnska samfélaginu ţegar vindar jafnađarmennsku blésu hvađ harđast í ţví ţjóđfélagi - og ţegar sćnskir jafnađarmenn lögđu stóran hluta gamla bćndasamfélags Svíţjóđar í rúst međ nýjum áćtlunarbúskap og nýju samfélagsskipulagi. Margir áttu um sárt ađ binda mjög lengi. Um 500 smábýli voru leyst upp á hverjum degi undir rauđum vettvangi.

Rćtt var viđ fyrrverandi nemendur í skóla nokkrum í einu af fátćkari hverfum Stokkhólms. Ţeir lýstu skólagöngu sinni á ţessum tímum á átakanlegan hátt. Ţađ sem skapađi samstöđu og samheldni međal nemenda í skólanum var sú hefndarlega "samhyggđ" ađ sýna ekki betri árangur en sá lélegasti gat sýnt í bekknum. Ţeir tóku sig af sínum á ţennan hátt. Ţarna datt mér eftirfarandi í hug: ţetta er kjörin leiđ til ađ tryggja sig gegn hagsćld (e. hedge against prosperity). Síđan ţetta var, er Svíţjóđ örlítiđ breytt. En margir ţessara nemenda urđu ţó neđanveltu í ţví sćnska samfélagi sem varđ seinna meir.

Ţetta er eins konar DDRÚV. Bara ţađ lélegasta er ţar nógu gott. 

Ađ ganga ekki í takt

Ađ ganga ekki í takt
Konan mín sagđi mér frá ţví ađ ţađ hefđi komiđ heimspekingur í danska sjónvarpiđ. Hann var ţá ađ gefa út bók. Ţetta var rétt eftir hrun. Hann sagđi ađ Adolf Hitler hefđi orđiđ mjög ánćgđur međ samfélagiđ í dag. Hvađ meinarđu?, spurđi fréttamađurinn vandrćđalega. Jú hann vildi ađ viđ gengjum öll í takt. Lýđrćđiđ vćri sett til hliđar sagđi heimspekingurinn Sřren Gosvig Olesen. Í dag hlýđa menn og gera eins og ţeim er sagt. Til dćmis fer öll ţjóđin eftir ţví sem heilbrigđisyfirvöld segja. Spuna meistarar stjórnvalda gegna hlutverki áróđursráđuneytis.
 
Og svo er ţađ DDRÚV. Ţađ er rammgerđur ósnertanlegur spunameistari stjórnvalda sem sífellt byggir út ţetta fílter stjórnmálamanna gegn fólki og lýđrćđi í landinu. Spunniđ er ţykkt fílter gegn fólkinu. Háborg spunans er Evrópusambandiđ sjálft. Sovét nútímans.

"Ţetta er rétt hjá honum Gunni, enginn hefur lengur góđan rétt á ađ segja neitt sem brýtur í bága viđ pólitískan rétttrúnađ í dag", bćtti konan mín svo viđ. "Sjáđu bara umhverfismáliđ" sagđi hún. Ţađ er hiđ svo kallađa hlýnunarmál sem hún á viđ - og fjölmiđlana. "Hmm já, ţetta er kannski rétt hjá honum," sagđi ég viđ konuna mína. Svo labbađi ég burt. Á leiđinni ađ skrifborđinu datt mér í hug ađ vandamáliđ í myntbandalagi Evrópusambandsins núna vćri ţađ ađ Grikkland gengi ekki í takt - bara alls ekki í takt.
 
 
Fyrri fćrsla
 
 

Ţjóđarsátt náđ um ónýti forsćtisráđherra

Hér hafa sumir kallađ eftir ţjóđarsátt. Henni hefur nú loksins veriđ náđ međ ţví ađ rúmlega 82 prósent landsmanna eru ekki ánćgđir međ störf Jóhönnu Sigurđardóttur forsćtisráđherra. Og 77 prósent landsmanna eru óánćgđir međ störf Steingríms J. Sigfússonar, sem er umbođslaus umsćkjandi inn í Evrópusambandiđ. Fullkomlega umbođslaus ţingmađur og flokksforingi í ţví máli

Sátt hefur einnig náđst međal ţjóđarinnar um Icesavemáliđ. Ţví 98 prósent höfnuđu ráđstjórnarríkisvaldsbeitinu Jóhönnu, Steingríms og félaga í ţví máli. Ţjóđarsáttin í ţví máli var stađfest međ tvöföldu sleggjuhöggi ţjóđarinnar yfir hendur ţessa fólks. Síđan kom hćstiréttur og ógilti verknađ ríkisstjórnarinnar í stjórnarskrármálefnum lýđveldisins. En dómi hans sópađi ţetta fólk bara undir teppiđ. Ţetta er hrikalegt. Svívirđilegt

Af hverju er ţá ţessi ríkisstjórn hér enn?  Međ hvađa leyfi kjósenda og í hverra nafni stendur umsókn Íslands inn í Evrópusambandiđ? Ţjóđin hefur ekki veitt ríkisstjórninni neitt umbođ fyrir henni. Ţví fer fjarri. Ţingmenn sćkja umbođ sitt til kjósenda. Ţetta er ekki öfugt, nema í sovétríki
 
Út međ ţessa sovésku ríkisstjórn og út međ umsókn hennar inn í Evrópusambandiđ
 
Ţjóđarsátt er um ekkert minna en ţađ

 
 

Aći prřver sgu igen

Ég vinn fyrir fólkiđ
 
Eiginfjárkröfur til stofnunar hlutafélags í Danmörku eru 500.000 DKK. Ţetta hlutafélagsform heitir Aktieselskab (hlutafélag) og er skammstafađ A/S.

Eins og viđ vitum flest ţá eiga öll fyrirtćki sér upphaf og endi. Fjarlćgđin frá upphafi fyrirtćkis til endaloka ţess, er háđ hćfileikum stjórnenda fyrirtćkisins til ađ breyta og ađlaga sig og fyrirtćkiđ ađ nýjum ađstćđum. Í stuttu máli – hćfileikinn til ađ breyta fyrirtćkinu á réttan hátt og á réttum tíma er afgerandi fyrir lífslengd ţess.

Gott dćmi um lífvćnlega stjórnun er Kaţólska Kirkjan. Hún er sennilega elsta "fyrirtćki" heimsins. Ţeir hafa ţađ sem fáir ađrir hafa. PanAm lifđi frá 1927 til 1991.

Afar slćmt dćmi um lífvćnlega stjórnun voru og eru Sovétríki kommúnista. Ţau lifđu ađeins í nokkra áratugi — fimm árum lengur en flugfélag—  en yfirmönnum ţess, frá Lenín til Andrómedupúff, tókst ţó ađ kála á milli 30-60 milljónum starfsmanna sinna. Sem sagt á ađeins nokkrum áratugum. Ríki ţeirra varđ ekki einn stór kirkjugarđur, heldur eitt stórt blóđbađ. Fćstir náđu ađ verđa jarđsettir.

Leshringur?
Ţegar ađ ţví kemur ađ stjórnendur geta ekki stađiđ viđ Aktieselskab sitt af ţví ađ eiginfé fyrirtćkisins hefur kannski veriđ notađ upp til ađ dekka tap eđa taprekstur, ţá ţarf ađ hćtta rekstri, leysa upp félagiđ, eđa ţetta hér; stofna Anpartsselskab, skammstafađ Aps, sem krefst ađeins 80.000 DKK í eiginfé. Ţetta kalla gárungarnir fyrir "Aći prřver sgu igen". Ég prófa aftur. Bankinn, lánadrottnar og birgjar taka ţó ekki sérlega mikiđ mark á svona Aps félagsskap.

Mér datt ţetta í hug ţegar ég las um . . tja, ég veit varla hvernig ég á ađ segja frá ţessu . . ţögn . . pípan, half & half, eldspýtur . . púff . . púff . . harđfiskur, kók, lýsi, hangikét . . kaffi . . gúlp . . afsakiđ . . hérna kemur ţađ . .  já, ađ "Reykjavíkurfélag Vinstrihreyfingarinnar – grćns frambođs og Rauđur vettvangur halda í sameiningu leshring um Marx-Lenínisma." Ţađ var einmitt ţađ, já. Ţetta er ekki einu sinni lygi.

Vinstri grćnir - leshringur um marx-lenínisma 22 mars 2012
Af hverju ekki bara segja okkur eins og er: ađ ţetta sé leshringur um Evrópusambandiđ. Nema ađ ţeir séu komnir út í aći prřver sgu igen. Út í Aps. "Hvađ gerđum viđ vitlaust síđast." Er ţađ nokkuđ ţannig? Nema ađ ţetta sé bara auđhringur ríkisins um Marx-Lenínisma Aps. Hér er: leshringur um Marx-Lenínisma
 
Hold da kćft mand! 
 
Fyrri fćrsla
 

Norđmenn illa upplýstari en Íslendingar

Russian Flying Fortess K-7

Flugvél forsćtisráđherra. A Brussel-flying fortress.

Sendierindreki ESB sem var af finnskum uppruna á Íslandi áđur en land hans hvarf ofan í ESB, hefur sagt ađ upplýsingaskortur sé nokkuđ útbreiddur á Íslandi. Ađ vera haldinn upplýsingaskorti lýsir sér ekki ţannig ađ viđkomandi sé fyrirmunađ ađ afla sér ţeirra upplýsinga ađ sjö af hverjum tíu Íslendingum, sem hafa skođun, vilja hvorki ganga né sigla Íslandi inn í Evrópusambandiđ. Aldrei.

Nei, ţessi skortur lýsir sér á sama hátt og í Noregi. Sökum ţess hve Norđmenn eru illa upplýstir segja nćstum hundrađ af hverjum hundrađ Norđmönnum sífellt hćrra og hćrra nei viđ ţví ađ verđa upplýstir međ hrađa ESB-ljóssins. Ţá vitum viđ ţađ. Ţetta er allt saman skorti á upplýsingum ađ kenna. Hversu miklar upplýsingar skyldi ţurfa til svo skortur ESB-skyrbjúgsins hverfi?

Hvernig veit mađur hvort gjaldmiđill lands er hruninn eđa ekki?

Jú, ţegar afleiđingar gjaldmiđilsins eru svona: 

  • Ţađ ţarf ekki lengur ađ greiđa launţegum laun fyrir vinnu sína. Ţeir fást fyrir ekki neitt
  • Atvinnuleysi ţeirra er rokiđ upp í 15 prósent
  • Enginn getur fengiđ lán, enda óţarfi
  • Ţví húsnćđi kostar ekki neitt lengur. Verđmćti ţess er horfiđ

A Sober Look: Why Ireland is the place to move your business

Allir sem eru ekki alltaf ađ flytja til Finnlands, ćttu nú ađ flýta sér ađ flytja til Írlands. Og sérstaklega íslensk fyrirtćki. Ţeir eru nefnilega međ evrur. Hér er rćđa Gylfa Arinbjarnarsonar forseta ASÍ um klettinn sem er í skuldahafi Írlands

Ó. Uppfćrt: On second thought, hold off moving that business to Ireland

Fyrri fćrsla

Innvortis fjármálaleg borgarastyrjöld: hvađ er ţađ?

Tengt

Rolf Englund: Euron har redan kollapsat

PS; Í Sovétríkjunum höfđu ţeir ţađ gott sem voru í ćđstu opinberum stöđum eđa höfđu ađgang ađ dollurum. Á Írlandi er evru-ástandiđ í landinu orđiđ ţannig ađ ţeir einir sem hafa bestu og tryggustu stöđur hjá hinu opinbera — eđa eru ađ öđrum kosti í vinnu hjá erlendum stórfyrirtćkjum — geta fengiđ lán til húsnćđiskaupa. Og ţá fá ţeir ekki meira en sem svarar til 60 prósentum af kaupverđi (bls. 14). Og svo er ţađ ASÍ


Innvortis fjármálaleg borgarastyrjöld: hvađ er ţađ?

 
Evru- og ERM II svćđi Evrópusambandsins, mars 2009
Ţegar fjármálakreppan skall á myntsvćđi evru og allt brást
- nema saklausir skattgreiđendur
- fjármálalegur störuleikur eftir Gunnar Rögnvaldsson
 
E. Hlutabréfamarkađir byrjuđu ađ gefa sig

V. Hlutabréf banka- og fjármálastofnana urđu verst úti ţví hér var einmitt bankabóla ađ springa

R. "Fjármálamiđstöđin Írland" sem átti orđiđ mikiđ undir bankastarfsemi komiđ, horfđi fyrst evrulanda á hlutabréfaverđ banka- og fjármálastofnana nálgast fastfrosin blómabeđ millibankamarkađs evrusvćđis á ljóshrađa. Sumir bankar áttu ađeins fjögur cent eftir niđur í ekki neitt, eftir hafa falliđ frá 21 evru hátindi og niđur í ţađ núll sem ţeir eru enn ţann dag í dag

U. Í örvćntingu — og af ţví ađ Írar vissu ađ ţeir höfđu enga mynt né seđlapressu — ţá ákvađ ríkisstjórnin ađ gangast í ábyrgđ fyrir öllum skuldbindingum innlendra banka í landinu. Ţetta var örvćnting áttavilltra manna og gert til ađ reyna ađ sporna viđ ţví ađ allir peningar fćru á brott til útlanda úr bankakerfi landsins. Ţetta er ađ sumu leyti sćnska EMS-örvćntingar-líkaniđ frá ţví í nóvember 1992. En Svíar gátu ţetta ţá, af ţví ađ ţeir áttu sína eigin mynt og seđlabanka — og gátu í kjölfariđ fellt gengi sćnsku krónunnar um 35 prósent til ađ koma hjólunum í gang á ný — og ţannig varđveitt ytra lánstraust og greiđslugetu ríkissjóđs sem ţurfti ţá ekki, einnar myntar vegna, ađ ţurrausa út í ekki neitt í atvinnuleysisbćtur. Sćnska ofurríkiđ er ţó ekki, 20 árum síđar, alveg komiđ út úr bönkunum enn

S. Viđ ţetta minnkađi fjármagnsflóttinn frá Írlandi nokkuđ og hrun hlutabréfaverđs fjármálastofnana landsins hćgđi dálítiđ á sér

V. En viđ ţetta hófst ofsafenginn fjármagnsflótti frá ţeim evruríkjum sem gáfu ekki út auknar ábyrgđir handa sínum bönkum. Hlutabréfaverđ ţeirra féll hrađar og hrađar. Fjármagnsflótti úr löndum ţeirra jókst og jókst  ţannig ađ eiginfé bankanna tók ađ gefa eftir og nálgast lögleysu

A. Ţá kom ríkisstjórn Austurríkis sem peningalegur klćđaumskiptingur út úr skápnum og gekkst í auknar ábyrgđir fyrir sínu bankakerfi
 
Đ. Ţar međ voru fordćmin sett á myntsvćđinu og ţau ríki sem gengust ekki í auknar ábyrgđir fyrir sínum bankakerfum, gátu valiđ um ađ horfa á hlutabréfaverđ fjármálastofnana sinna keyrt niđur í jörđina og peningana yfirgefa landiđ — ţ.e. flýja til ţeirra evrulanda sem buđu betri ábyrgđir - eđa ađ öđrum kosti hósta upp ţeim ábyrgđum sem ţeim af bjálfum í Brussel hafđi veriđ sagt ađ aldrei myndu ţurfa ađ koma til. Löndin vćru jú í skjóli stćrstu fljótandi peningavitleysu heimsins; ţ.e. í myntbandalagi Evrópusambandsins og seđlabanka ţess. Ţeim hafđi veriđ sagt ađ sóttvarnargirđing Maastrichtsáttmálans myndi koma í veg fyrir ađ áhćttutöku einkageirans vćri smyglađ svona yfir á herđar skattgreiđenda (ríkissjóđs). En nú er Maastrichtsáttmálinn sem sagt brotinn í spón og orđinn ađ gjalli á 20 ára afmćli sínu.

I. Ţarna geisađi eins konar innvortis fjármálaleg borgarastyrjöld á milli evruríkja. Ríkin yfirbuđu hvert annađ međ ábyrgđum til ţess ađ reyna ađ sporna viđ fjármagnsflótta og hruni hlutabréfaverđs fjármálastofnana í sínu landi, hvert fyrir sig. Svona er ađ vera á hćttusvćđi

Đ. Danska ríkisstjórnin, sem síđar varđ ađ láta undan ţrýstingi, kom frekar seint út til ađ veita aukna bankaábyrgđ. Og í ţeirri fréttatilkynningu sem danska ríkisstjórinn sendi frá sér, voru nokkrir frekar óljósir punktar um ţađ winding-up company (hluti af Finansiel Stabilitet) sem átti ađ taka sig af föllnum bönkum undir líkfylgd ERM-II fyrirkomulagsins. Ţetta varđ til ţess ađ Danske Bank í mars 2009 var ađeins hársbreidd frá ţví ađ verđa lagđur í rúst međ ţeim 30 krónum sem eftir voru af 230 króna hlutabréfaverđi bankans. Danmörk er í ERM II og ţví bundiđ á báđar fćtur og hendur. Hún varđ ađ hlýđa hjörđinni til heljar, ţví annars vćri hćtta á gengishruni og ţá myndi umsaminn svo kallađur gagnkvćmur "ERM-II stuđningur" frá ECB-seđlabanka Evrópusambandsins gufa upp eins hratt og hann gerđi gagnvart seđlabanka Bretlands, haustiđ 1992. Ný fréttatilkynning var ţví send út í hasti til ađ reyna ađ róa markađi, hindra fullkominn fjármagnsflótta úr landinu og ţurrđ. Nú er svo komiđ ađ fjórum björgunarpökkum hefur veriđ hent til bankakerfis Danmerkur og sá fimmti er í smíđum. Ţví góđi minn, Ţýskalandiđ sjálft hefur nefnilega variđ einum stćrsta hluta landsframleiđslu allra evruríkja til bjargar sínu eigin bankakerfi. Ţýskaland rćđur alltaf í praxís. Og ţú fylgir eftir sem ESB hundur

Ţegar ţarna er komiđ sögu er peningagólfiđ á myntsvćđi ECB-seđlabanka evrusvćđis orđiđ ađ eggjaskurn. Ţađ er orđiđ svo ţunnt ađ hundrađ ţrjátíu og sex tommu snjóţrúgur ţurfti ađ panta fyrir hćttuför bankastjórnar ECB út á ţađ. Einn mađur, stuttu síđar, stóđ ţó af eigin sannfćringu nćgilega uppréttur til ađ geta náđ ţví ađ kasta af sér ţvaginu yfir lotnar axlir kanslara Ţýskalands. Hún fékk í kjölfariđ hárţurrku ađ gjöf frá Braun. Ţetta var Axel Weber seđlabankastjóri Ţýskalands, sem síđan gekk út og hćtti af beinum viđbjóđi. En vatn hans situr ţó enn á sínum stađ. Framundan er ţví browning burst lagning fyrir öll lönd ESB í hárţurrku kanslarans

Og ţarna sitja ţessar ríkisstjórnir og Brussel evrulanda nú, međ makkverk sín. Heimavinnan fór aldrei fram. Af evrum urđu ţćr apar. Gagnslausasta mynt veraldar var svo illa upp hugsuđ ađ Evrópa liggur nú í rústum, hennar vegna

Ţađ var gott ađ á Íslandi sátu ekki svona aular í forsćti og viđ peningavöld haustiđ 2008. Ţađ hefđi orđiđ óbćrilegt fyrir okkur öll. Fullveldi Íslands var ţá notađ og sjálfstćđ íslensk króna gerđi ţeim ţađ mögulegt. Annars vćrum viđ bust
 
Ţađ ţarf ađ nota vöđva frelsisins. Annars visna ţeir
 
. . framhald gćti orđiđ á sögu ţessari
 
Fyrri fćrsla
 

Sögulegur árangur á evrusvćđinu; fyrsta ríkisgjaldţrot í sögu iđnvćddra ríkja

Fćđingar- og erfđagallar myntbandalags Evrópusambandsins. The Economist desember 1996
Í fyrsta sinn í sögu ţróađra iđnvćddra ríkja OECD, hefur ein mynt í sjálfu sér og ein ađild ađ Evrópusambandinu samhliđa einni evruupptöku, skilađ af sér ţví einstaka framlagi til hagsögu nútímans, ađ skuldatryggingar verđa nú greiddar út vegna ríkisgjaldţrots iđnţróađs ríkis. Vel ađ merkja vegna ríkisgjaldţrots iđnţróađs evruríkis.

Ţađ er ekki tilviljun ađ eina ríkisgjaldţrotiđ í sögu OECD skuli verđa í evruríki og ađ vandamáliđ í heild sé hiđ stćrsta síns eđlis í mannkynssögunnni. Ţessar mittisbombur myntbandalagsins eru ađ innbyggđu snjóbolta-eđlisfari sínu engin smásmíđi. Evruríkissjóđur grísku ţjóđarinnar er hér međ ađ hluta til og grunni dćmdur sem verandi gjaldţrota. Skilgreindu greiđslufalli e.Credit Event hefur ţar međ veriđ hleypt af og lýst yfir hjá ISDA. Evruríkissjóđur gríska lýđveldisins gat ekki og getur ekki stađiđ viđ fjárskuldbindingar.
 
den fřrste kreditevent, der udlřser CDS-kontrakter pĺ et industrialiseret land
 
Eru ţetta endalokin? The Economist nóvember 2011
Fórnarlömbin eru ţeir sem urđu fyrir og keyptu evru-áróđurinn og evru-ríkisskuldabréfin af Brusselbandi Evrópusambandsins. En í síđasta enda er ţađ sjálf gríska ţjóđin sem ţarf ađ gjalda fyrir ţetta misheppnađasta fyrirbćri í peningasögu heimsins; evruna. Og sem afleiđing ríkir ţar nú hrikalegt ástand. Ađ evran vćri Frankenstein fjármála var ekki ofsagt hjá Charles Gave í apríl 2009.

Hvađ gerist nćst í evruríkinu? Portúgal? Spánn? Ítalía? Frakkland? Ţýskaland?

Andlit ţeirra seđlabankasýslumanna sem stóđu á auglýsingaskiltum evrunnar, ţegar hún var stofnuđ og henni hleypt af út í peningaumferđ, minna mig óneitanlega nokkuđ á ţessa mynd hér, sem sýnir ykkur bankamálaráđherra Íslands áratugum saman. Sjón er oft sögu ríkari, nema kannski í ţessu tilfelli
 
Fyrri fćrsla
 
 
Krćkjur 

Nćsta síđa »

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "samfélags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband