Leita frttum mbl.is
Embla

Bloggfrslur mnaarins, ma 2008

Hverjir eru a gra olunni?

Svar: hrna Danmrku a a rki sem grir mest, og svo einnig hugsanlega eigendur olunnar.

Veri 95 oktan bensni var hr fyrir skmmu 10,58 danskar krnur (DKK) fyrir hvern lter, en etta ver hefur svo hkka san og er nna ca. 11,30 DKK. Af essum 10,58 DKK fkk rki 6,22 DKK, ea 59% af veri vrunnar.

Afgangnum er svo deilt milli eftirfarandi aila:

  1. eirra sem eiga oluna (framleiendur)
  2. oluflgin sem kaupa hana af framleiendum og flytja hana
  3. eir sem hreinsa oluna
  4. og svo loks eir sem selja oluna til neytenda, .e. bensnstvar

essum4,02 DKK sem rki fr EKKIer sem sagt deilt milli essara fjgurra aila. Af essum 4,02 DKK f bensnstvarnar 34 aura DKK ea sem svarar til 3% af veri til neytenda.

Svari vi spurningunni hrna Danmrku er v: RKI ! Rki nar mest. En rki hr Danmrku fr essar tekjur inn formi a) skatta orku b) CO2 gjalds og svo c) 25% virisaukaskatts

Spurningin um har lgur rkisins olu hafa einnig komi upp hr Danmrku. Skattamlarherra Danmerkur var spurur a v hvort ekki vri gott a rki lkkai lgur snar olu ar sem a nai meira og meira efir v sem oluver hkkai.

"Nei", sagi skattamlarherrann - "a munum vi ekki gera v a mun aeins a a a flk og f mun nota peningana eitthva anna, og rki grir j mest olunni gegnum h gjld og virisaukaskatt sem er 25%.

Sem sagt: af v a rki er me puttana og innheimtuna allsstaar, a j, ir ekkert a lkka neitt, v lkkunin mun hvor sem er alltaf lenda rkiskassanum einu ea ru formi.

g er enn a tyggja essari tskringu. g tel etta vera eina af eim bestu "bortforklaringer" (okutskringum) sem g hef heyrt langan tma. a virist engum detta hug a minnka umsvif hins opinbera til a auka dnamk hagkerfinu.

Fyrir sland finnst mr enn frekari skattalkkun vera umhugsunarverur mguleiki hr, og sem myndi auka enn dnamik og samkeppnishfni slenska hagkerfisins.

g fylgist me rsreikningum margra strri hlutaflaga hlutabrfamarkai. Oluflagi Exxon Mobile er nna eitt af strstu hlutaflgum heims egar a markasviri kemur. En vi sustu afkomutilkynningu Exxon Mobile byrjun essa mnaar fllu hlutabrf Exxon v au lifu ekki upp til vntinga greinenda. Hyldjp grafljt peningana er ekki a finna hj oluflgunum nema a litlu leyti.

Uppfrt:

ess ber a gta a r hkkanir sem ori hafa dselolu hafa veri lang mestar, og hafa bitna hrottalega llum vruflutningabransanum og skipa og btaflotanum. a tekur langan tma fyrir oluhreinsunarstvar a gra sig inn rur magra fyrir aukinni dselblaeign til einkanotkunar.


Bancor og lngutng 500.000 kall

Bancor

Fjrmlamaurinn George Soros talar mli gamallar hugmyndar Keynes um njan aljlegan gjaldmiil sem hgt vri a nota aljaviskiptum. essi hugmynd var snum tma klluBancor. George Soros, sem er svartsnismaur a atvinnu, trir a a muni taka langann tma a koma stugleika aljahagkerfinu og kallar nverandi stu breska hagkerfisins fyrir "grskan harmleik". En George Soros var frgur rinu 1992 fyrir a sprengja kassa selabanka Bretlands og ar me bomba breska pundi t r gjaldmilasamvinnu ESB, allt mean selabankar ESB horfu tmum augum hamfarirnar. Sjlfur held g a fingrafr George Soros s a finna nverandi fjrmlakreppu hins aljlega hagkerfis. En etta eru einungis mnar persnulegu getgtur. Hva gerir ESB ef Bancor kemst koppinn?

Lngutng 500.000 kall

Berlngskurinn skrifar hr i dag a a muni kosta allt a 500.000 slenskar krnur a reka lngutng framan andlit samferamanna sinna umferinni skalandi. g veit ekki hvort etta s dagsatt, g tek llu svona me strum fyrirvara. En g veit a egar frelsi egnana minnkar strum rkis- og papprsveldum embttismanna, a hafa egnar essara samflaga tilhneigingu til a fara a ika a takmarkaa frelsi sem eir enn hafa til umra hinn trlegasta htt. Samkvmt frttinni hvetur flag skra bifreiaeigenda menn til a gefa engin merki til samferamanna sinna umferinni. Hvorki jkv n neikv. Langfinger

Svo er nnur frtt blunum hr dag, frtt sem g ori ekki a skrifa um hr. Hn er um gleitgfu af gamla DDR ESB ntmanns, staur ar sem egnarnir elska Rki. essi frtt er Politiken.


Hrun oluvers

Norski olugreinandinn Arnstein Wigestrand spir a oluver muni hrynja seinnihluta essa rs. ArnsteinWigestrand er ekki hver sem er. Hann var einn eirra fu sem su fyrir a oluver myndi hkka 70 dollara rinu 2007 og hann sagi a rinu 2006. Nna er hann einnig einn rfrra greinenda sem talar mti samhlja skara eirra ljsritunarvla sem starfa svii greininga.

Arnstein segir a nverandi oluver s byggt spkaupmennsku og fltta fjrmagns fr rstum hruninna fjrmlamarkaa. Nverandi ver olu er bi a missa jarsambandi vil hjnakornin herra&fr frambo og eftirspurn.

Sjlfur held g aArnstein Wigestrand hafi rtt fyrir sr og a r agerir Selabanka Bandarkjanna sem g skrifai um Koss mmmumuni fara a bera rangur innan skamms.

Sl:Spr oljepris-kollaps


Daui banka ESB

gr skrifai Berlngskurinn hr gmlu Danmrku a a su um 208 sjlfstar peningastofnanir Danmrku. Af essum 208 stofnunum eru 42 sem kallast "litlir bankar og sparisjir". Margir essara eru yfir 100 ra gamlir. Samkvmt frtt Berlingske er nr reglugerar frumskgur bankasvii ESB a taka lfi af essum "litlu" fyrirtkjum einmitt nna. essir litlu bankar og sparisjir hafa nefnilega ekki mannskap til a annast smu str papprsfjalla og stru bankarnir einnig f thluta fr herveldi hugrakkra hermanna papprsheimsveldis ESB. a er ekki gert upp milli, segja eir. Litlir bankar og litlir sparisjir f sama skammt og strir bankar og aljabankar f.


Sumir essara gmlu banka og sparisja hafa einungs 10 starfsmenn. Sjlfur er g me blaln mitt Sparekasse Helgens, en hann er rekin hlutavinnu eins manns sem einnig er lektor vi verslunarhskla rsa. g held a etta s ein elsta starfandi peningastofnun Danmerkur. Vi gengum fr blalninu yfir kaffibolla og vnabraui fallegum og notarlegum hsakynnum bankans sem er Helgens hinu gamla Mols vkinganna. Nnast engin papprsvinna og mun lgri vextir en annarsstaar. Ekkert ve teki v hann ekkti okkur af fyrri viskiptum. San spjlluum vi um heimsmlin ur en sparisjsstjrinn fylgdi okkur r bjardyrum.


a er ekkert skilti vi veginn og einginn sem ekki ekkir til stahtta veit a arna sveitabnum vi gmlu kirkjuna s bankastofnun. En hann er arna samt og hefur veri arna san 1869. En samkmt vilja ESB mun etta breytast.


gaarden_nedefra_300

Haraldur Bltnn var srur dauasri arna bkkum sparisjsins ri 985. En brum vera grasi vaxnir bakkar essa fagra staar teppalagir me njum reglugerum ESB stainn. Hugrakkir menn Brussen munu stjrna tfrinni.


etta er kanski einmitt anda runarvilja ESB, ea tti maur heldur a kalla ennan vilja fyrir vanrunarvilja? ESB er a nefnilega svo a yfir 98% af llum fjlda fyrirtkja innan landamra ESB eru ltil, minni og millistr fyrirtki. En a undarlega er samt, samkvmt njustu tlum EuroChambers, a einungis 7% af essum fyrirtkjum hafa viskipti milli innri landamra ESB. Einungis 7% hafa fundi stu til a hafa viskipti vi nnur fyrirtki og neytendur rum lndum INNAN landamra ESB. g undrast. etta lifir j svona rmlega nll prsent upp til gmlu lofora ESB um hinn innri marka og ann skkul sem eir sgu okkur a ESB myndi byggja . Samvinnu viskipta og verslunar og sameiningu markaa.


En kanski er a einmitt tlunin. Kanski er a einmitt tlun ESB a ra niurlgum essara fyrirtkja annig a hin stru aljavddu geti yfirteki markai eirra. A a veri alltaf lengra og lengra milli bankana fyrir fyrirtki, launega og bndur ESB.


En etta ltur samt enn verra t fyrir viskipti ESB vi umheiminn utan landamra ESB. Og j, umheimurinn er arna, hva svo sem kjnaklbbur ESB segir. En hinn ni ESB her er a samt a vera flugur, a verur maur a viurkenna. etta er adunarverur rangur. Hugrakkir menn fr Brussel. Sktt me Harald Bltnn og gamaldags her hanns. Hann hafi nefnilega enga pappra.

ess skal geta a Copenhagen Business School er ltt hrifinn af essari run sem sumir munu kanski heldur vilja kalla vanrun markaarins v nstum ll n strf vera til litlum, minni og millistrum fyrirtkjum innan ESB og var. etta er kveinn sigur fyrir sem vilja koma okkur kassann.


Sm banker drukner i lovkrav


Verblga Evrpu

Miki er rtt um verblgu. Undanfarna marga mnui hafa duni yfir heiminn verblguskot af msu tagi. En mestar hafa veri hkkanir matvlum og fyrir Bandarkjamenn hefur oluver hkka einna mest v oluver er dollurum. Evrpubar hafa sloppi nokku vel hr v dollari hefur lkka miki gangavart evru.

Hr Danmrku hefur allt hkka, meira ea minna. En koma hkkanirnar seinna t verlag hr en slandi v hagkerfi hr hefur mun lgri pass-through virkni en slandi. a er meiri dnamk slandi og virkni hagkerfisins er miklu strri og hravirkari ar en hr.

Til a nefna eitthva sem dmi hefur t.d. lter af mjlk hkka 28% sustu 24 mnuum og brau hefur hkka um 22% sama tmabili. Strsti hluti hkkunarinnar hefur veri sustu 12 mnuum. Konan mn er enn hoppandi af bri yfir a ferjumiinn me blaferjunni fr rsum til Sjlands Odda var hkkaur um 34% einu bretti fyrir tveim vikum.


Verblga Evrpu - aprl 2007 til aprl 2008 - prsentur (heimild: Eurostat)

Latvia (LV)

17,4

Bulgaria (BG)

13,4

Lithuania (LT)

11,9

Estonia (EE)

11,6

Iceland (IS)

10,7

Romania (RO)

8,7

Hungary (HU)

6,8

Czech Republic (CZ)

6,7

Slovenia (SI)

6,2

Greece (EL)

4,4

Cyprus (CY)

4,3

Luxembourg (LU)

4,3

Poland (PL)

4,3

Spain (ES)

4,2

Belgium (BE)

4,1

Malta (MT)

4,1

Slovakia (SK)

3,7

Italy (IT)

3,6

EU (EICP)

3,6

EEA (EEAICP)

3,6

France (FR)

3,4

Austria (AT)

3,4

Denmark (DK)

3,4

Ireland (IE)

3,3

Finland (FI)

3,3

Euro area (MUICP)

3,3

Sweden (SE)

3,2

United Kingdom (UK)

3

Norway (NO)

2,7

Germany (DE)

2,6

Portugal (PT)

2,5

Switzerland (CH)

2,3

Netherlands (NL)

1,7


Gott skref. Til hamingju!

etta er enn einn ttur aljavingu hagkerfis slands.

Currency Swap milli selabanka eru einn af hornsteinum hins aljlega bankakerfis. Eitt frmasta og mikilvgasta hlutverk allra selabanka er a vera banki fyrir bankana.

Selabanki Evrpu (ECB) er einnig a koma Currency Swap milli sns og selabanka Bandarkjanna (The Fed) til ess a geta veitt dollurum til evrpskra banka auveldari htt erfileikatmum.etta er hi besta ml og markar enn eitt framfaraskrefi aljavingu slenska hagkerfisins.


mbl.is Skiptasamningar gilda t ri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

17 aura frvik

Eins og er er leyfilegt frvik dnsku krnunnar umsj Danmarks Nationalbank fr gengi Evru aeins 17 danskir aurar pls/mnus. Danmarks Nationalbank hefur a undanfrnu eytt tluverum fjrhum af gjaldeyrisfora snum til varnar dnsku krnunni. En danska krnan er gagnkvmt bundin gengi Evru gegnum EMS gjaldmilasamstarfi ESB.

Um essar mundir er hr Danmrku n dlti rtt um upptku evru. Athyglisvert fannst mr a hlusta aalbankastjra danska fjrfestingabankans Saxo Bank, en hann hefur essu tilefni sagt a hann muni leggja inn mannor sitt barttu geng upptku evru Danmrku. Hann segir a Danmrk eigi of lti sameiginlegt me eim vandamlum sem evru-svi arf a glma vi formi lgs hagvaxtar og strra vandamla Suur Evrpu (stundum nefnd junk-economies) og a Danir megi fyrir engan mun missa strivaxtavopn sitt niur til Brussel og Frankfurt. A Danmrk urfi nausynlega eigin peningastjrntkjum a halda.


mbl.is Danski selabankinn hkkar vexti
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Tu sk frostmrk

Hagvxtur skalandi byggist mest megni tflutningsgreinum skalands. skaland er hugsanlega a vera Japan Evrpu, -land me nnast engum hagvexti og neikvum spral verhjnunar (deflation).

Hagkerfi og tflutningur skalands einkennist miki af v a hann byggir a miklum hluta til framleislu og slu vrum sem notaar eru til a byggja upp innvii vanrara jflaga sem eru a rast og byggja upp innvii sna. etta eru oft nkvmnistki (precision tools) og innvia-vrur sem minna raar jir geta ekki apa eftir ea fjlfalda.ess vegna er skaland a mrgu leyti lkt hinum Evru-junum og tflutningur oft nmur fyrir eim sveiflum sem nnur lnd ESB vera fyrir.

En peningamla- og strivaxtastefna selabanka Evrpu (ECB), sem gildir j fyrir allar evru og EMS jinrar, byggist a miklum hluta til rfum ska inaarins. ECB er v nnast einkaselabanki fyrir ska inaarjflagi. etta er oft afar slmt fyrir hinar Evru-jirnar. Margar jir ESB hafa lii miki undan strivaxtastefnu ECB og Deutsche Bundesbank.

10araDEfrostmark


mbl.is Vxtur umfram vonir
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Altari smmunaleika og skammsni

ESB rst til atlgu vi ofurlaun

Aildarrki Evrpusambandsins samykktu dag, a rast til atlgu vi ofurlaun forstjra og hta v a leggja srstaka skatta fyrirtki, sem talin eru greia hflega h laun til stjrnenda.

hvttu fjrmlarherrar Evrpusambandsrkja verkalsflg einnig til a sna hf krfum um launahkkanir ljsi ess a n er mjg a hgja efnahagslfi va um heim.

tveggja daga fundi komust fjrmlarherrarnir a eirri niurstu, a ekki vri hafi samdrttarskei ESB en rtt vri a ganga hgt um gleinnar dyr vegna ess a dregi hefur r hagvexti og sama tma fer verblga vaxandi vegna hkkandi eldsneytis- og matvlavers.

Wouter Bos, fjrmlarherra Hollands, segir a ar landi formi stjrnvld a leggja srstakan 30% skatt fyrirtki sem greia stjrnendum yfir hlfan milljar evra, jafnviri 62 milljna krna, vi starfslok. Sagi Bos, a rherrar allra aildarrkjanna hefu fundinum lst hyggjum af svonefndum gullnum regnhlfum" stjrnenda og rum starfstengdum greislum, sem frttir hafa veri af a undanfrnu.

Hollandi fkk Rijkman Groenink, forstjri bankans ABN Amro, m.a. 22 milljna evra greislu, jafnviri 2,7 milljara krna, vasann egar bankinn var seldur sasta ri.

Oft sem ur er mli "ekki bara svona einfalt".

Tkum sem dmi fyrirhugaann samruna tveggja strra og vel stra fyrirtkja t.d. BNA og ESB. Samruni sem ef til vill mun ra rslitum um a fyrirtki X ESB geti lifa af hinni hru aljasamkeppni og ar me a eir 80.000 manns sem vinna hj v geti allir haldi vinnunni sinni og hagur eirra muni einnig ef til vill vnkast enn meira komandi rum. Hva gerir maur til ess a etta geti tt sr sta ?

Hva gerir maur til ess a innbyggur mtri og skemmdarverkastarfssemi hlutaeigandi, hluthafa, yfir- og undirmanna muni ekki eyileggja ennan samruna? Vi verum j a muna a a eru margir samrunar sem fara vaskinn einmitt vegna valdabarttu, innbyggum menningarmun og mtra eldri fyrirtkja mti breytingum. Hva gerir maur til ess a samruninn geti tekist vel og muni ekki ra fjrhag allra vikomandi of illa ??

J - maur hengir strann strann poka fullann af strum fjrmunum fyrir framan nefi eim forstjrum og eim hlutaeigandi ailum sem hafa mguleika a lta ennan stra samruna fara vaskinn. Vi tryggjum a eir sem ur voru ekki "okkar menn" veri "okkar menn" og leggi 500% orku og hrif sn vogarsklar httunnar vi a kaupa etta gamla fyrirtki ESB. Svona gerum vi etta.

Hinn valkosturinn er j a stofna ntt fyrirtki og skera undan gamla fyrirtkinu ESB me eim peningum sem annars hefu veri notair samruna og einnig gyllt handtk - ea - vi stofnum ekkert fyrirtki ESB, en flytjum stainn fyrirtki okkar sem nna er stasett landi-X ESB til Sviss, slands ea Austur Evrpu - svona eins og Google og Yahoo hafa flutt aalstvar snar Evrpu fr London og til Sviss. a er hgt a geta sr til hversvegna!

Eftirfarandi geta svo hlf-kommarnir ESB lapi sinn daua r skel skattfrjlsu launa sinna fr Brussuseli - og sent lngutng til veurs framan nefi eim 80.000 manns sem misstu vinnuna altari smmunaleikans.


mbl.is ESB rst til atlgu vi ofurlaun
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Mli er ekki endilega svona einfalt

Besta lausnin essum vanda er a mati sgeirs innganga myntbandalag Evrpu en hann leggur herslu a einhlia upptaka evru gagnist ekki a essu leyti enda felur hn ekki sr stuning Selabanka Evrpu vi slenska bankakerfi.

Mli er ekki endilega svona einfalt. ri 1992 var Breska Pundi (GBP) bomba t r gjaldmilasamstarfi EB ( kalla EMS meginlandi Evrpu en ERM Bretlandi) og gengisfellt allt a 15% einum degi. Dagurinn var kallaur Black Wednesday.verandi "Selabanki Evrpu" gat ekki vari breska pundi. En ekki ng me a. - viljinn til harara varna fyrir hnd Bank of England var ekki fyrir hendi v ECB var ekki sammla peninga- og strivaxtavaxtastefnu breska selabankans og efnahagsstefnu breska rkisins. essvegna gafst ECB upp og Pundi fll strt, rtt fyrir gagnkvmu bindinguna.

Til ess a ECB verji einhvern gjaldmiil fyrir hlaupi arf vikomandi land og fjrmlakerfi ess a vera undirgefi allri stefnu og skimlum ECB og ESB. Einungis er hgt a eiga von a ECB hlaupi undir bagga og rautverji. En g efast um a vi essar astur muni fjrmlageirinn slandi uppfylla r krfur, og jafnvel alls ekki nstu rum.

En ef etta tti a koma til greina, yfir hfu, yrfti sland fyrst a ganga ESB og komast gegnum nlarauga eirra upptkuskilyra. etta tki nokkur r, kanski 4-5 ef vel tekst til. Nstu rin ar eftir yri a semja um upptku Evru, og a tki einnig nokkur r.

Mr finnst miklu vnlegra a slensku strbankarnir setji stofn sameiginlegan vinnuhp frra hagfringa, sem einnig hafa starfa utanlands, og sem vinna eingngu a v a finna lausn mlum hins slenska, og n aljavdda, fjrmlageira slands. Ef Sviss og Noregur geta a, geta slendingar a einnig. Selabanki slands mun einnig vaxa snu hlutverki, en hann arf tma til ess. Stru viskiptabankarnir hafa ferast all hratt undanfarin r.

g efast sterklega um a slendingar hafi huga a ganga hinn vaxandi ftktkar-klbb sem heitir ESB. Klbbur 27 ja sem eru alltaf a vera ftkari og ftkari mia vi Bandarkin.

Og j, - a er alveg rtt a einhlia binding vi Evru vri s manns i. Svar reyndu a verja einhlia bindingu snsku krnunnar vi EMS ri 1992. Snski Riksbanken urfti a hkka strivexti sna 500% v tilefni oktber 1992. En allt kom fyrir ekki - snska krna fll eins og steinn.

Kru slendingar, taki ykkur gann umhugsunartma ur en nju ft keisarans Evrpu vera mtu.


mbl.is slensku bankana vantar lnveitanda til rautavara
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Nsta sa

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "samfélags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband