Leita í fréttum mbl.is
Embla

Bloggfćrslur mánađarins, september 2010

Ísland fékk allt ţađ versta sem skuggaráđuneyti fjármálageirans gat bođiđ landinu okkar upp á - sjálfa ríkisstjórn Íslands

Ţjóđin fékk sjálfan kosningasvikarann Steingrím J. Sigfússon. Sá er líklega haldinn sama sjúkdómi og Lenín var haldinn. Sannur pólitískur hryđjuverkamađur af fyrstu gráđu.

Svo fékk ţjóđin geđrofa Samfylkingu undir stjórn óhćfasta forsćtisráđherra veraldar. "Ég veit ekki annađ; fć ekki séđ annađ" - svo mađur noti hennar eigin algengustu orđ - ađ hún sé haldin sama sjúkdómi og fjármálaráđherrann.

Ţetta, kćru lesendur, er sjálft skuggaráđuneyti fjármálageirans sem kom landi okkar á kaldan klaka. Ţetta er ţyngsta og aflmesta sundrungarafl Íslands frá upphafi alda. Steingrímur og Jóhanna. Sonur og dóttir Sovétríkjanna og ESB. Tveir óhćfir og hćttulegir einstaklingar viđ stjórnvölinn á örlagatímum. Ţvílíka reiđi, hnignun, sviđa, vesöld og fátćkt sem ţessi tvö kalla yfir ţjóđina.   

Á međan allur hinn sćmilega siđmenntađi heimur reynir ađ komast ađ ţví hvađ olli fjármálakreppunni og bankahruni sem geisađ hefur um heiminn allan, og svo í kjölfariđ á ţeirri niđurstöđu mun spyrja sig hvernig bregđast mćtti viđ slíkum ađstćđum nćst, ţá stendur Steingrímur J. Sigfússon hinn sanni pólitíski hryđjuverkamađur af fyrstu gráđu og heimsins lélegasta forsćtisráđherraína, og ríđa blint á vađiđ međ pólitískum ofsóknum og pólitískum réttarhöldum yfir hinu óţekkta. Ţau skjóta fyrst og spyrja svo. Mađur er agndofa. USSR Moskva hefđi varla getađ gert ţetta betur.

Mikiđ held ég ađ bankamönnunum sé skemmt. Ţeirra er draumalífiđ og lúxusinn - ađ eilífu 


Davíđ Oddsson hafđi rétt fyrir sér; fjárfestar hafa nú meiri trú á Íslandi en á evruríkinu Írlandi

The Illustrated Road to Serfdom Planners 

Evruskjól Samfylkingarinnar, hluti I

Myndi skuldatryggingaálag og vaxtakrafa á ríkissjóđ Írlands lćkka ef landiđ tćki upp evrur? Nei ţađ myndi ekki lćkka ţví Írland er nú ţegar međ evrur og hefur veriđ ţađ í 10 ár.

 
David MCWilliams; "Iceland’s main interest rate was lowered on Friday to 6.25 per cent, while its ten-year debt is also trading around this level. Ireland’s cost of long-term, borrowing rose on Friday to 6.5 per cent. So Irish interest rates are now higher than Icelandic interest rates. Icelandic interest rates are now lower than Irish rates: just take that in for a second."

 
Myndu lánskjör írska hagkerfisins batna viđ ţađ ađ taka upp íslenska krónu? Já, ef landiđ myndi fara eins ađ og landiđ í norđri, sem gerđi allt "rangt" samkvćmt hinum viđtekna sannleika Samfylkinga Íslands, seđlabankastjóra Samfylkingarinnar viđ Kalkofnsveg og samkvćmt ESB-klappliđi Írlands. En ţetta getur Írland bara ekki gert ţví ţađ hefur enga mynt nema ţessa ţýsku sem ţeir ráđa engu um. Írland er orđiđ ósjálfbjarga. Ţađ varđ afvelta í evrum.
 
"The country that defaulted on debts, shut down its delinquent banks, burned the bondholders, allowed its currency to fall and did everything ‘wrong’, according to the Irish establishment now, is regarded by the financial markets as a safer bet than Ireland"  
 
 
Hvernig spilling og heimska drap keltneska Tígurinn
Nú eru sem sagt lánskjör íslenska ríkisins hagstćđari en ţau lánskjör sem Írlandi bjóđast. Vextir eru lćgri á Ísland. Alţjóđlegir fjárfestar líta alltaf fram á viđ. Ţeir hugsa fyrst og fremst um ţađ hvernig landinu mun vegna í framtíđinni en ekki hvernig ţví vegnar á ísaldar fortíđ Steingríms J. Sigfússonar, sem getur ekki beiđiđ eftir ađ fá ađ trođa skuldum óreiđumanna ofaní hálsa íslenskra skattgreiđenda. Ţurrka tapinu yfir á almenning eftir ađ gróđinn fyrst hafđi veriđ vinavćddur.

Ţađ er deginum ljósara ađ Davíđ Oddsson hafđi rétt fyrir sér í flestu: 
  • Bankarnir voru reknir af kjánum sem gátu lítiđ neitt nema eitt; svik & pretti H/F.
  • Útrápsliđiđ var árangurslaus lofttegund
  • Fjölmiđlar breyttust í málgögn svika & pretta H/F, eins og til dćmis Fréttablađiđ
  • Svo varđ stór hluti Háskólaliđsins ađ imbasíldum.
  • Lánskjör myndu batna viđ ađ henda ţessu í rusliđ 
 
Getum viđ ekki fengiđ Davíđ Oddsson aftur. Viđ ţörfnumst hans svo illilega núna. Ţađ er varla mikiđ lengur hćgt ađ halda út ţađ auma liđ sem nú skríđur lárétt međ bleyjur viđ stjórnvölinn í ráđsstjórnarhúsinu viđ Brusseltorg í Reykjavík. Ég hef aldrei séđ annađ eins. 
 
Ţađ er ekki nema von ađ írski hagfrćđingurinn David MCWilliams sitji og gráti söltum tárum yfir evrudauđa ţjóđar sinnar á Írlandi. Ţessi ţjóđ hefur nú veriđ seld í brotajárn til ađ fylla upp í holur í heilabúum evrugerđarmannanna í Frankfürt. Öllu skal fórnađ til ađ halda uppi vonlausu myntinni sem enginn í Evrópu bađ um.
 
Megi allir góđir vćttir forđa íslensku ţjóđinni frá ţví ađ lenda undir evruskjólmúr Jóhönnu Sigurđardóttur og Össurar Skarphéđinssonar

Krćkja: David McWilliams: Recovery is going to be local
 
Tengt efni:
 
 
Fyrri fćrsla:
 

Hentistefna verđbólguhrćddra Íslendinga

Gjaldţrot hlutafélaga í hvjerum mánuđi í Danmörku frá janúar 1979 til ágúst 2010
Íslendingum virđist, í orđi, vera illa viđ verđbólgu. En samt ekki alla verđbólgu. Ein sérstök verđbólga virđist eiga meiri rétt á sér hjá mörgum á Íslandi en önnur. Ţađ er húsnćđisverđbólgan. Flestir Íslendingar vilja ađ fasteignir ţeirra hćkki og hćkki í verđi, sérstaklega eftir ađ ţeir hafa hafa keypt hana. En ţeim er samt illa viđ ađ matvara og lífsnauđsynjar hćkki í verđi. Ţađ er helst vegna ţess ađ ekki er hćgt ađ veđsetja ísskápinn og heldur ekki frystikistuna góđu.

Ţegar fasteignir Íslendinga hćkka í verđi ţá gerist eitt af tvennu. A) menn fyllast óánćgju međ háu fasteignagjöldin, eđa, B) ţeir fyllast ánćgju og finnst ţeir vera orđnir ríkari. Ţegar ţađ gerist fara ţeir út ađ slá, ekki grasiđ, heldur slá lán út á eignamyndunina sem húsnćđisverđbólgan bjó til. Á ţeirri stundu dettur ţeim ekki í hug ađ lánaslátta ríkidćmisverđbólgu ţeirra muni valda verđbólgu annars stađar í hagkerfinu. En ţađ er einmitt ţessi verđbólga sem er ađ valda mönnum höldnum stöđugleika-fetishisisma og evrópskum verđbólgunasisma nokkurs konar hjartaáfalli. Ţessir sjá núna ESB sem bjargvćtt. 

Stöđugleika fetishistar Brussels og evrópskir verđbólgunasistar öldrunarhagkerfa ESB drífa sig ţví í gang međ ađ koma verđbólgunni, sem átti ekki ađ geta  átt sér stađ undir galdramyntinni, fyrir kattarnef. 

Nauđungaruppbođ húsnćđis í Danmörku í hverjum mánuđi frá janúar 1993 til águst 2010
Tvennt er ţá gert samkvćmt lćknisráđi Brussels: allir eiga ađ hćtta einkaneyslu og lántökum og fara í ţađ ađ borga niđur gömlu lánin sín - ţetta er a.m.k ţađ sem menn halda ađ sé nú ţegar í gangi í Evrópu og jafnvel víđar. En ţetta eru hrapalleg misráđ og rangar ályktanir, ţví ţađ sem er ađ gerast núna og sem menn halda ađ sé ekki ađ gerast núna er ţetta: 

1) Ef allir fara í ţađ ađ borga niđur lánin sín á sama tíma ţá falla verđin, líka húsnćđisverđin. En ţađ gera lánin ţeirra hins vegar ekki. Viđ ţessa verđhjöđnun mun skuldahlutfall skuldara á móti eignum bara hćkka. Ergo: skuldarar munu fyrir vikiđ skulda ennţá meira sem hlutfall af eignum sínum. Laun ţeirra munu líka lćkka og ţví mun greiđslubyrđi ţeirra hćkka sem hlutfall af ráđstöfunartekjum. 

2) Ţegar ţetta ferli hófst ţá sáu menn ađ skuldahlutfall í hagkerfinu byrjađi ađ smá lćkka. En ţađ gerđist einungis vegna ţess ađ svo margir eru ađ fara á hausinn. Ekki vegna ţess ađ ţeir hafa veriđ ađ borga niđur skuldir. Ţeir verđa bust í stađ ţess ađ borga niđur skuldir. Ţetta er ţađ verst hugsanlega sem getur gerst í heiminum í dag. Ţetta mun steinrota alla eftirspurn og koma af stađ nýrri kollsteypu.   

Eignabólur
Hin óhagganlega stađreynd er sú ađ hvergi í heiminum varđ til eins mikil og slćm fasteignaverđbólga og sú sem gerđist fyrir framan nefiđ á seđlabanka Evrópusambandsins á evrusvćđinu. Og ţessi húsnćđisverđbólga á evrusvćđinu var ađ engu leyti mannfjöldaknúin (demography driven). Hún var eingöngu spákaupmennskuknúin. Massíf útpumpun lána međ veđi í fasteignum varđ reyndar svo hrottaleg ađ efnahagur nokkurra landa evrusvćđis var sprengdur í tćtlur í ţví ferli. Allt međ hjálp seđlabanka Evrópusambandsins; í sjálfri galdramyntinni; í evrum. 

Vegna alls ţessa ćttu menn í dag ađ vera dálítiđ ţakklátir fyrir verđbólgu. Hún er merki ţess ađ ţađ er kannski ennţá smá lífsmark í íslenska hagkerfinu og sem er ekki Evrópusambandslegt elliheimili. Ţađ eina sem Íslandi vantar núna er ný og betri ríkisstjórn og ađ innlimunarumsókn lýđveldis okkar inn í kolanámu Evrópusambandsins verđi dregin til baka samstundis. Ţessi umsókn er glćpur gegn lýđrćđi á Íslandi. Krugman; Default Is In Our Stars
 
Tengt efni:
 
 
Nokkrum dögum áđur en allt myntbandalag Evrópusambandsins leitađi skjóls hjá Alţjóđa Gjaldeyrissjóđnum: Nota ţarf snjóţrúgur ţegar gengiđ er á eggjaskurn myntbandalagsins 
 
Fyrri fćrsla
 

Fjórir mánuđur eru síđan myntbandalag Evrópusambandsins hrundi

Fćđingar- og erfđagallar myntbandalags Evrópusambandsins. The Economist desember 1996
Nú eru liđnir rúmir fjórir mánuđur síđan myntbandalag Evrópusambandsins hrundi í fangiđ á embćttis- og stjórnmálamönnum Evrópusambandsins. Helgina 7. til 9. maí 2010 ţurfti ađ bjarga ţessu myntbandalagi ESB frá ţví ađ hrynja gersamlega til grunna ofan á heiminn allan. Ţetta fengum viđ, sem ţá vorum í Evrópusambandinu, ađ vita ađ gćti ekki gerst. Ţetta átti ekki ađ geta gerst ţví evran vćri svo skotheld mynt. Hún var nefnilega byggđ á regluverki embćttismanna. En ţetta hefur sem sagt gerst. Regluverkiđ reyndist ónýtt.

Nćstu áratugina verđur velmegun, velferđ og innri friđ landa myntbandalagsins fórnađ á altari rétttrúnađar til ţess eins ađ halda ţessum skelfilega vanskapađa sjúklingi elítu Evrópusambandsins lifandi áfram. Alveg eins og í Sovétinu forđum. Og ekki gátum viđ véfengt sérţekkingu ţeirra á trúmálum stjórnmála án ţess ađ verđa fyrir ađkasti.   

Samt vill Ásgeir Jónsson hagfrćđingur (sjá frétt Mbl neđar), sem svaf  fimm ára ţyrnirósarsvefni á geđdeild Kaupţings Blanka, ađ Ísland taki upp evruna og trođi henni beint upp í flugbeitt fullveldi Íslands. Svo viđ loksins getum endađ sem Grikkland norđursins. Sem tannlausir vesalingar og karlkerlingar međ evrur í heilastađ.  

Ţví miđur. Greiningarmenn virđast enn vinna ađ röngum málum í röngum stöđum og á röngum stađ. Ţeir finna sér líklega öngva ađra atvinnu og láta ţví plata út úr sér meira af ţvćttingi. Rangur stađur fyrir marga góđa menn var fjármálageirinn. En hann er gjaldţrota í dag og margir menn hans međ honum. Jafnvel heil hagkerfi eru hálf gjaldţrota eđa á barmi ríkisgjaldţrota vegna gjörđa fjármálageirans. Ekki bara á Íslandi heldur einnig í Evrópusambandinu, og ţó víđar vćri leitađ.
 
Geta góđir menn menn á borđ viđ ţennan ekki fundiđ upp á einhverju nytsamlegra ađ gera en ţetta? Á ađ eyđa restinni af ungri og vćnlegri ćfi á göngudeild Klepps Banka? Hve lágt er hćgt ađ leggjast . . og ţađ fyrir lítiđ sem ekki neitt.
 
PS: ég er ţó sammála Ásgeiri Jónssyni um hlutabréfamarkađinn, ađ nokkru leyti.
 
Tengt efni
 
 
Fyrri fćrsla
 

mbl.is Hleypa ţarf lífi í markađinn
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Landris Steingríms kaffćrir Írland á ný

Hagvaxtarţróun á Evru-Írlandi síđustu 12 ársfjórđunga
Landsframleiđsla Írlands féll um 1,2% á milli fyrsta og annars fjórđungs á ţessu ári. Ţessu sagđi írska hagstofan frá í dag (1). Ţá hefur landsframleiđsla Írska evruhagkerfisins dregist saman á 10 af síđustu 12 ársfjórđungum. Landsframleiđsla ţessa frćga evrulands hefur ţví dregist saman um 11,3% frá ţví á öđrum fjórđungi ársins 2007.

Atvinnuleysi á Írlandi er á bilinu 13,6 til 14%. Landsflótti er 65.000 manns á milli ára. Írum hefur fćkkađ um 34.500 manns nettó á milli ára. Ţetta er mesti landsflótti síđan 1989, sagđi írska hagstofan í fréttatilkynningu á ţriđjudaginn (2).

Hvađ skyldi hafa komiđ fyrir Írland? Fćkkar Írum svona vegna ţess ađ allir eru ţar í stanslausum innkaupaferđum til útlanda - međ alla vasa fulla af evruseđlum? Hvađ er ađ? Getur ţađ nokkuđ veriđ ađ evrubankakerfi landsins sé hćgfara ađ hrynja ofan á írsku ţjóđina?

Eđa eru ţađ Steingrímur og Jóhanna sem eru ađ kaffćra Írland í brotsjó frá landrisi skattahćkkana á Íslandi? Eins konar nýju Surtseyjargosi kolsvartra peninga sem sprautast út um og yfir hafiđ? Er Skjaldborgargos nokkuđ hafiđ? Eđa er ţetta bara evruskjól Jóhönnu í praxís? 

Tengt efni
 
 
Fyrri fćrsla
 

Fyrrv. fjármálaráđherra Ţýskalands: Grikkland fer í ríkisgjaldţrot, sama hvađ ESB segir.

Fjármálaráđherra Ţýskalands Peer Steinbrück
Fyrrverandi fjármálaráđherra Ţýskalands, Peer Steinbrück, segir í nýrri bók ađ evrulandiđ Grikkland muni verđa ríkisgjaldţrota innan tíđar, sama hvađ hver segir í Brussel. Ţađ er óhjákvćmilegt, tölurnar eru ţannig skrúfađar saman, skrifar hann í bókinni sem Der Spiegel og Financial Times fjalla um. Steinbrück var fjármálaráđherra í síđustu ríkisstjórn Angelu Merkel, eđa fram í október á síđasta ári; FTDS
 
Steinbrück: "Greece will not manage to get back on its feet without restructuring its debt. There is no way around it. The country's creditors will have to reduce a portion of its debts by extending maturity dates, lowering interest rates or giving them what's called a "haircut" in financial jargon."  
 
 
Mín skođun: 

Nettó jöfnuđur Grikklands viđ Evrópusambandiđ
29 ár í ESB komu Grikklandi í ţrot. Ţađ eru liđin heil 29 ár síđan landiđ gekk í ţennan félagsskap sem svo margir kjánar hafa sagt ađ sé svo góđur fyrir öll lönd Evrópu. Á ţessu tímabili hafa hin ríkari lönd ESB - og sem nú eru ađ verđa fátćkari og fátćkari - dćlt hvorki meira né minna en 86,4 miljörđum evra í Grikkland. Samt er landiđ á barmi ríkisgjaldţrots. 

Neikvćđir raunstýrivextir á Spáni
Mín skođun er sú ađ Evrópusambandiđ hafi eyđilagt Grikkland. Ađ ganga í Evrópusambandiđ eyđileggur lönd. Ţađ ćtti öllum ađ vera ljóst nú. Grikkland missti myntina sína áriđ 2002. Síđan ţá hafa raunstýrivextir í Grikklandi aldrei veriđ í takt viđ verđbólgustig hagkerfis Grikkja. Allir vita hvernig fer ţegar peningar eru verđlagđir úr samhengi viđ hinn efnahagslega raunveruleika. Ţađ sama hefur einnig gerst á Írlandi, Spáni og Portúgal. 

Raun-stýrivexti á Írlandi 1999-2009. Í stórum dráttum
Ţegar Grikkland verđur ríkisgjaldţrota ţá munu Grikkir ekki gleđja sig yfir ađ peningar ţeirra - eins og peningar svo margra annarra evrulanda - hafa á endanum hafnađ í hinum risavaxna jákvćđa viđskiptajöfnuđi Ţýskalands. Ţetta er svona ţví í samfleytt 12 ár hefur Ţýskaland haft í gangi innvortis gengisfellingu í sínu eigin hagkerfi. Ţessu er ekki hćgt ađ verjast í lćstu gengisfyrirkomulagi myntbandalags. Ţá er ekki hćgt ađ verjast međ ţví ađ grípa til leiđréttingar-mekanismans - gengis gjaldmiđilsins. Mest allt evrusvćđiđ er svona orđiđ ađ einkaútflutningsmarkađi Ţýskalands. Allt evrusvćđiđ er ţví í járngreipum Ţýskalands. 

Svona myndi fara fyrir Íslandi ef ţađ tćki upp evru. Hér myndi ţetta bara gerast ennţá hrađar en ţađ gerđist í Grikklandi, Írlandi og á Spáni.
 
Ef Ísland vćri međ evru sem gjaldmiđil ţá er ég 100% viss um ađ Ísland myndi mjög hratt verđleggja sig út úr myntbandalaginu og reyndar heiminum öllum - og hćtta ađ geta selt svo mikiđ sem einn sporđ af fisk til útlanda sökum innri verđbólgu sem ekki vćri lengur hćgt ađ lagfćra í gegnum gengiđ. 
Mikilvćgi sjávarútvegs fyrir Ísland miđađ viđ önnur lönd
 
Hér er ekki um ađ rćđa 77 sardínur í $28 dós á mann eđa 2000 tonn á ári eins og á Möltu. Hér er um ađ rćđa 1,3 milljón tonn á hverju ári. Ţetta eru ţeir fjármunir sem notađir eru til ađ byggja restina af íslenska hagkerfinu međ. Grunnur efnahagslegrar tilveru Íslendinga.
 
Eina leiđin til ađ nýta landhelgi og auđćfi sjávar Íslands vćri ţá ađ láta útlendinga um ađ veiđa fiskinn okkar. Ţeir einir gćtu keppt á mörkuđunum međ ţví ađ borga lág laun, lítinn kostnađ, miklu lćgri skatta og međ ţví ađ sigla um í ryđhrúgudöllum. Öđru nafni: ţrćlakistum. Ţetta yrđi ekki skínandi falleg útgerđ, heldur ţrćlakista. 

Ţá myndu Íslendingar ţurfa ađ flytja inn fisk sér til matar. Einungis vegna ógćfulegrar útópíu vissra kjána stjórnmálamanna og hagsmunasamtaka sem myndi banna Íslendingum ađ fella gengiđ, ţví ţá vćri ekki til neitt gengi sem hćgt vćri ađ fella. Ţađ vćri horfiđ. Horfiđ um alla eilífđ til Ţýskalands og kćmi aldrei ţađan aftur. 

Ţađ er ţví virkilega mikiđ í húfi hér fyrir okkar góđa land og okkur ţjóđina. Mjög mikiđ í húfi. Sjálf tilvera ţjóđarinnar er hér í húfi.
 
Ţetta mál á ekki ađ vera pólitískt leikfang ríkisstjórnar Íslands. Ríkisstjórnin á ekki spila hazarspil međ tilveru og framtíđ íslensku ţjóđarinnar - eins og hún gerir međ flest ţađ sem Vinstri grćnir lofuđu kjósendum sínum ađ myndi ekki gerast fyrir og undir ţeim Alţingiskosningum sem komu ţeim til valda. Kosningasvik, léttúđ ţessa og ábyrgđarleysi er ekki hćgt ađ ţola lengur. Takiđ ykkur saman. Ţetta er ekki leikur.
 
Fyrri fćrsla
 

Uppnámsstofnun ríkisstjórnarinnar auglýsir tvćr lausar stöđur

Um er ađ rćđa stöđur frumkvalara.
 
Í báđum tilfellum er krafist langrar ţjálfunar á sviđnum almenningi og áunnins kvalarlosta. Á sviđa eitt er laus stađa uppnámsfulltrúa ófrjálshygginda. Laun eru ráđherrastóll (notađur) og námsferđ til Norđur-Kúbu.
 
Á sviđa tvö er laus stađa tannhreinsunar ríkisins. Ađeins fólk međ engar hugmyndir kemur til greina. Fólk sem hefur kynnst atvinnurekstri getur ekki sótt um stöđurnar. Tvćr persónur geta ţví sótt um störfin: fjármálaráđsherra Íslands og forsćtisráđherraínan.
 

mbl.is Ísland kemur illa út úr norrćnni frumkvöđlakönnun
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Krónan er ekki hlutabréf. Hún er gjaldmiđill.

Rallod 

Íslenska krónan er ekki hlutabréf. Hún er gjaldmiđill. Hún er mynteining og um leiđ leiđréttingar mekanismi hagkerfis okkar. Virkni hennar sem hagvaxtargjafi og áfallabráđavakt er óumdeilanleg.  

Bandaríkjadalur hefur misst 95% af verđgildi sínu gagnvart ýmsum myntum heimsins eftir ađ hann fór af gullfćti. Er hann ţá slćmur gjaldmiđill?  Nei ţađ er hann ekki. Hann er stćrsti gjaldmiđill heimsins og kemst engin önnur mynt međ tćrnar ţar sem hann hefur hćlana. 

Evrópusambandiđ hefđi sennilega átt ađ taka upp maltíska líru ţví lengi vel var hún hćst metni gjaldmiđill heimsins. Ţađ einkennir marga ESB-sinna ađ ţeir vilja helst fá gjaldmiđil sem hćkkar bara og hćkkar, no matter what. 

Nú er á ýmsum stöđum heimsins rćtt um hvernig koma megi verđbólgu í gang á ný. Ţađ ţarf mikiđ og sterkt afl til ađ búa til verđbólgu. Ýmislegt kemur til greina. Til dćmis vćri hćgt ađ banna peninga í umferđ og setja neikvćđa vexti á innistćđur. Ţá myndu menn taka út peningana sína, eyđa ţeim og fjárfesta. 

Ţađ er einnig hćgt, međ ýmsum ađferđum, ađ komast undir zero lower bound á nafnvöxtum myntar sem ekki nýtur hinnar eftirsóttu verđtryggingar sem alltaf styđur svo dyggilega undir hagvöxt og fjárfestingar hagkerfisins - ţ.e. ţađ er hćgt ađ skapa neikvćđa vexti án ţess ađ vera svo heppinn ađ vera ađnjótandi verđbólgu. Verđbólga er mikiđ eftirsótt fyrirbćri í dag.
 
Til dćmis vćri hćgt ađ banna mynt Evrópusambandsins, Japans og Bandaríkjanna. Ţetta eru myntsvćđi stödd í peningagildru og í verđhjöđnunarhćttu.  Í stađinn er hćgt tefla fram tímabundinni stađbundinni mynt sem konverterast yfir í ţá upphaflegu á neikvćđu gengi ţ.e. gengi sem er lćgra en einn. Hćgt vćri ţá ađ setja neikvćđa vexti á innistćđur í upprunalegu myntinni. Í alvöru: ţetta er rćtt núna af nokkuđ fúlustu alvöru. En ţessi umrćđa fer ţó ekki hátt. Hún er einungis hvísl ennţá.  
 
Einn anga ţessarar umrćđu má ţó finna hér í krćkjunni ađ neđan, hjá manninum sem kom, sá og hélt evruguđsţjónustu í Háđsskólabíó Landsbankans, Glitnis og Kaupţings. Enn er veriđ ađ ţurrka upp blessunarvökvann sem rann ţar volgur niđur alla palla.

Hvađ getum viđ gert til ađ skapa verđbólgu sem svo mun knýja eyđslu og fjárfestingar í gang á ný? Ţađ er máliđ. Fáar ţjóđir heimsins eru svo vel settar ađ hafa V8 tryllitćkiđ okkar; íslensku krónuna. Viđ erum öfunduđ.
 
Grein Willem Buiter í WSJ: Is this the Right Time for the Fed to go Negative? Ţess skal getiđ ađ nýr atvinnurekandi knýr ţennan mann núna. 
 
Ţeir sem eiga enn hlutabréf ćttu ađ hugleiđa ţennan ómöguleika. Hćtt er viđ ađ ţeir myndu kjósa ađ eiga ţau áfram. En ţađ krefst ţó hugsunar. Svo fáir virđast hugsa. Sem sagt: mynt er ekki hlutabréf og á heldur ekki ađ vera ţađ.
 
Tengt efni
 
Poul Krugman; af hverju er verđbólga betri en verđhjöđnun? Inflation, Deflation, Debt
 
Fyrri fćrsla
 
 

Atvinnuleysi ungmenna í Evrópusambandinu - "tifandi tímasprengja"

Atvinnuleysi ungmenna í Evrópusambandinu 
Hvađ gerist ţegar unga fólkiđ missir vonina?
 
Í framhaldi af umrćđum sem spunnust vegna síđustu bloggfćrslu minnar hér (Ţýskur útflutningur fellur), er ekki úr vegi ađ endurbirta ţessa bloggfćrslu frá 19. apríl síđastliđnum - međ viđauka.    
 
Norska dagblađiđ Dagsavisen var međ grein um atvinnuástand hjá ungmennum Evrópusambandsins undir fyrirsögninni "tifandi tímasprengja Evrópu". Eins og er standa 20% af ungmennum Evrópusambandsins án atvinnu og eru heldur ekki í skóla. Ţetta er aldurshópurinn frá 15 ára og til 25 ára. Ţetta ţýđir ađ einn af hverjum fimm í ţessum aldurshóp er hvorki í vinnu né skóla. Samtals er um 5,5 milljón ungmenni ađ rćđa. Ţetta er skuggalega há tala ţví um sögulega litla árganga er ađ rćđa, hlutfallslega séđ.

Atvinnuleysi ungmenna í Evrópusambandinu síđustu 10 árin
Blađiđ bendir á ađ atvinnuleysi ţessa hóps sé ađ aukast. Ţetta er alveg rétt hjá blađinu en máliđ er mun verra en ţetta ţví atvinnuleysi evrópskra ungmenna hefur veriđ mjög hátt síđastliđin 10 ár og jafnvel miklu lengur. Ţađ var ađeins í bóluástandi síđustu fárra ára ađ atvinnuleysi ţessa hóps mjakađist undir 15% í ca. eitt ár. Frá árinu 2000 hefur ţađ veriđ mun hćrra mestan hluta tímans.
 
– Pĺ 30-tallet opplevde vi at bĺde brunskjortene, svartskjortene, men ogsĺ rřdskjortene marsjere i gatene i Tyskland. Historien viser at slike politiske reaksjoner kan slĺ begge veier. Hřyere kriminalitet er ofte en direkte konsekvens av hřy ledighet blant unge, noe de baltiske landene er et eksempel pĺ, sier Aarebrot.
 
 
Ástandiđ er grafalvarlegt í Suđur- og Austur-Evrópu. Tölurnar eru hvergi sćmilegar nema í Noregi og Hollandi. Einn af frammámönnum norsku verkalýđshreyfingarinnar, Knut Arne Sanden, bendir á ađ stór hluti Evrópu hafi misst mikiđ af sínu unga fólki í styrjöldum á síđastliđnum 100 árum. En í dag er ţađ atvinnuleysiđ sem kemur í veg fyrir ađ unga fólkiđ komist inn á vinnumarkađinn. Ţetta er fólkiđ sem fćr síđast atvinnu í uppsveiflum og ţađ fyrsta sem sagt er upp ţegar niđursveiflur koma.

Atvinnuleysi í Ţýskalandi og kosningafylgi öfgahóps nasista
Ţetta er einnig pólitískt vandamál, segir Frank Aarebrot prófessor viđ háskólann í Bergen. "Ţađ afl og ţau áhrif sem svona stór hópur fólks getur haft má ekki vanmeta. Brúnstakkar, svartstakkar o.fl. komust til áhrifa í Ţýskalandi 1930. Sagan segir okkur ađ pólitískir vindar geta blásiđ til beggja átta. Ađ hafa atvinnu er ţađ sama og ađ tilheyra samfélaginu" | Dagsavisen
 
Mynd; kosningafylgi nasista og atvinnuleysi í Ţýskalandi 1920-1932, Brad DeLong
 
Viđauki 
 
Í desember síđastliđnum kom Martin Schulz, sem er leiđtogi sósíalista á ţingi Evrópusambandsins, og lýsti ţví yfir ađ frá og međ ţá séu 184 ţingmenn ţessa hóps sósíalista orđnir "hreyfing and-kapítalista" sem munu ráđast gegn "hagkerfi sem byggist á peningum eđa sem er peningaknúiđ" (Viđ erum and-kapítalistar núna).
 
Undanfarnar vikur hefur Thilo Sarrazin-máliđ geisađ í Ţýskalandi (sjá frétt MBL; Sarrazin víkur úr bankaráđi Bundesbank). Meirihluti ţýsku ţjóđarinnar er víst sammála honum, ef mig minnir rétt, og samkvćmt skođanakönnun myndu um 18% ţjóđarinnar kjósa anti-innflytjendavćnan stjórnmálaflokk sem vćri leiddur af Thilo Sarrazin. Ţađ ţarf ekki mikiđ til ađ kveikja í púđurtunnum sem hafa fengiđ ađ ţroskast svona vel og lengi.
 
Meanwhile, opinion polls show a robust degree of support for Sarrazin and his views. According to a poll in the Sunday edition of Bild, 18 per cent of German would vote for an anti-immigration party headed by Sarrazin. The support is strongest among supporters of the Left party (We always through that the Left party is, deep down, a far right party). This follows several recent polls showing that there is a strong potential for a new party on the right side of the political spectrum, as chancellor Merkel’s CDU moved towards the centre; Eurointelligence
  
Fyrri fćrsla
 

Ţýskur útflutningur fellur

Öldrun Ţýskalands - kjarni evruEins og ţeir vita sem hafa fylgst međ hnignun Ţýskalands hin síđustu 25 árin, ţá standa málin ţannig til í ţessu stćrsta hagkerfi Evrópusambandsins ađ Ţýskaland er orđiđ varanlega ósjálfráđa hagkerfi. Ţýskaland er orđiđ ófćrt um ađ hafa áhrif á eigin efnahag ţví öldrun ţegna samfélagsins er svo mikil og hröđ. Ţetta ţýđir ađ ţýska öldrunarhagkerfiđ verđur ađ stóla algerlega á eftirspurn frá útlöndum og ţá helst frá löndum utan evrusvćđis. Ţýska ţjóđin er sjálf orđin of gömul og veikburđa til ađ geta skapađ nauđsynlega eftirspurn innvortis í sínu eigin hagkerfi.
 
Landiđ og efnahagur ţess ţarf ţví ađ sitja, standa og falla samkvćmt ákvörđunum sem teknar eru í öđrum löndum heimsins, utan Evrópusambandsins. Ţýskaland er orđiđ ţađ sem kallađ er "útflutningsháđ öldrunarhagkerfi", ófćrt um ađ hafa áhrif á sín eigin efnahagslegu örlög. Ţessu verđur ekki breytt nćstu mörg hundruđ árin, ţví ţannig virka aldurspýramídar sem snúa öfugt. Flestar mikilvćgar efnahaglegar ákvarđanir Ţýskalands eru teknar í Bandaríkjunum og nýmarkađslöndum heimsins. Ţví miđur er stćrsti hluti Evrópusambandsins ađ verđa eins og Ţýskaland; öldrunarhagkerfi án innlenskrar eftirspurnar. Hćgfara deyjandi samfélög.
 
Útflutningur frá Ţýskalandi júlí 2010
Hagstofa Ţýskalands sagđi í morgun ađ útflutningur Ţýskalands hefđi dregist saman í júlí miđađ viđ júní um 1,5% og innflutningur um 2,2%. Hrun útflutnings Ţýskalands hófst um leiđ og umheimurinn fór í kreppu ţ.e á öđrum ársfjórđungi ársins 2008 og féll stanslaust og hrikalega nćstu 16-18 mánuđina, eđa fram til janúar á ţessu ári, ţegar hann loksins náđi botni er umheimurinn skipađi svo fyrir og fór ađ kaupa eitthvađ aftur af vörum gamla heimsins í Ţýskalandi. Í síđustu ţingkosningum var helmingur ţýskra kjósenda orđinn sextugur og eldri. Ritvélaiđnađur öldrunarhagkerfis Ţýskalands, bílaiđnađurinn, á ekki góđa daga í vćndum í ţessu öldrunarsamfélagi. 

Raunverđ húsnćđis :: graf frá Seđlabanka Íslands :: Peningamál 2/7 2008
Ţó svo ađ Ţýskaland hefđi ekki upplifađ neina fasteignabólu í hagkerfi sínu ţá féll landsframleiđsla landsins eins og steinn um 4,5% á árinu 2009. Ţetta var mesta fall meiriháttar hagkerfis í heiminum. Auđvitađ var engin húsnćđisbóla í gangi í Ţýskalandi ţegar heimskreppan skall á; hvernig ćtti húsnćđisbóla ađ geta skapast á 80 milljón manna elliheimili? Reyndar hafđi raunverđ húsnćđis í Ţýskalandi falliđ um 20% frá aldamótum (sjá mynd Seđlabanka Íslands). Svo ekki var ţađ fasteignabóla sem sökkti hagkerfi Ţýskalands: ţađ var umheimurinn. Eftirspurnin frá umheiminum fór í sumarfrí og ţví lokađi ţýska elliheimiliđ strax. Ţýskaland er oft kallađ vélin í evrusvćđinu. Í nýrri skýrslu spáir Bank for International Settlements (BIS) ţví ađ fasteignaverđ muni falla um 75% í Ţýskalandi á nćstu 40 árum.
 
 
Fyrri fćrsla
 

Nćsta síđa »

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "samfélags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband