Leita ķ fréttum mbl.is

CEPR: Hrun ķslenskra banka: ófęrt og gallaš višskiptalķkan

CERP (Centre for Economic Policy Research) birtir uppfęrša śtgįfu af įliti žeirra į žvķ sem varš ķslensku bönkunum aš falli. Žetta er įlit tveggja hagfręšinga og ber ķ hlutarins ešli einungis aš tślkast sem einmitt įlit. Hvort žaš er rétt eša ekki mun koma ķ ljós į nęstu mįnušum og įrum žegar eignasafn bankanna veršur gert upp ķ peningum.

Kjarninn ķ grein CEPR er žessi

Žaš er alveg sama hvort Ķsland hefši veriš meš ķ myntbandalagi Evrópusambandsins eša ekki ef bankarnir voru meš slęma eignastöšu (solvency). Ef eignasafn bankanna var ófullnęgjandi og stóš ekki undir skuldbindingum žeirra žį hefši evru-ašild ekki hjįlpaš žeim eša ķslenska rķkinu. Hśn hefši hugsanlega, og einungis hugsanlega, hjįlpaš til viš aš liška lausafįrstöšu žeirra. Evra hjįlpar ekki uppį ófullnęgjandi eignastöšu og vantraust. Žaš gera rķkisįbyrgšir hinsvegar.  

Ķ ljósi nżjustu atburša fjįrmįlakreppunnar hefur komiš betur og betur ķ ljós aš stjórnendur banka um allann heim hafa ofmetiš eignasafn og eignastöšu banka sinna. Nśna eru žvķ bankar śt um allan heim aš feta ķ fótspor Roskilde Bank. Žetta eru bankar sem eru ekki fullir af eitrušum pappķrum (e. toxic papers: eins undirmįlslįn og fleiri vafasamir og uppblįsnir vafningapappķrar eru oft kallašir). En žaš sem varš Roskilde Bank aš falli var žaš aš eignasafn bankans rotnaši svo aš segja undir fótum bankastjórnarinnar į fįum mįnušum. Žetta viršist einnig vera aš gerast hjį žrotabśum hinna ķslensku banka. Eignirnar falla ķ verši, meira og meira, og alveg ķ takt viš hrun fjįrmįlageira hagkerfa hins vestręna heims. Nśna er žaš sveppagróšurinn sem mun éta upp eignasöfn fjįrmįlastofnana um allan heim. Eignir žeirra voru (og eru enn) žvķ stórlega ofmetnar žegar į reyndi.

Greinin segir

Ef viš gefum viš okkur žį forsendu aš bankarnir įttu ekki fyrir skuldum, žį hafši rķkisstjórn Ķslands um tvo möguleika aš velja: 1) aš gangast ķ įbyrgš fyrir skuldbindingum bankanna og bjarga bönkunum og žar meš leggja žęr byršar į heršar skattgreišenda. 2) aš gera žaš sem Alžingi og rķkisstjórn Ķslands einmitt gerši ž.e. aš lįta bankana fara į hausinn og lįta žrotabś žeirra um aš aš standa undir öllum skuldbindingum annarra en žeirra lögbundnu skuldbindingar sem hvķla į tryggingasjóšnum, og sem rķkisstjórn hefur möguleika į aš styšja viš aš fremsta megni. Ķ ljósi žess sem viš vitum nśna tók Alžingi og rķkisstjórn einu réttu įkvöršunina.

Žau lönd sem standa ķ svipašri hęttu, en žó umfangslega minni hęttu, eru lönd bęši innan og utan evrusvęšis. Ešli įhęttu žeirra er sś sama og blasti viš stór-bönkum į Ķslandi og viš ķslenskum stjórnvöldum

Sviss, Danmörk, Svķžjóš, Bretland - Ķrland, Belgķa, Holland og Lśxemburg

Öll žessi lönd hafa takmarkaša möguleika og takmarkaša žjóšhagslega getu til aš styšja viš bakiš į stórum bankageirum sķnum - innan sem utan evru.

Svo mörg voru žau orš. Žaš sem er hęgt aš lęra af žessu er žaš aš gömlu reglurnar um fyrirtękjarekstur gilda ennžį. Hringrįs er hringrįs og tap er tap. Galdurinn viš peninga er og veršur alltaf: aš hafa žį NŚNA ! Sama hvaš myntin heitir

Er hęgt aš lęra eitthvaš af žessu?

Jś, žaš ętti aš vera hęgt, en žaš eru samt ekki öll kurl komin til grafar ennžį. Žaš sem mętti leiša lķkum aš er žetta:

Hvaš varšar bankamįlin žį held ég aš žaš megi segja aš ef Ķsland hefši veriš ķ myntbandalagi Evrópusambandsins žį hefšu bankanir sennilega getaš lifaš ašeins lengur žvķ žeir hefšu haft ašgang aš meira lausafé (liquidity) frį Sešlabanka Ķslands sem sennilega hefši haft stęrri ašgang aš lausafé gjaldeyrismarkašs gegnum stęrri gjaldeyrisskiptasamninga viš fleiri sešlabanka. En žó ašeins ķ takt viš skuldastöšu višskiptabankana, og einnig ašeins ķ takt viš greišslugetu ķslenska lżšveldisins. Žaš er ekki hęgt aš gefa śt óśtfyllta vķxla žó svo aš myntin heiti evra.  

En į sama tķma hefši myndast gķfurlegur pólitķskur žrżstingur į ķslensk stjórnvöld um aš gefa śt ótakmarkaša rķkisįbyrgš fyrir skuldbindingum bankakerfisins žvķ ķ Evrópusambandinu fóru rķkisstjórnir śt ķ žaš aš yfirbjóša hverja ašra meš rķkisįbyrgšum. Ef rķkisstjórn Ķslands hefši ekki gert žetta hefšu ķslensku bankarnir einfaldlega veriš tęmdir, žvķ fjįrmagniš leitaši jś žangaš sem rķkisįbyrgširnar voru mestar og bestar. Žessi žrżstingur hefši žżtt žaš aš ef bankarnir hefšu fariš ķ svipaš žrot og Roskilde Bank gerši žį sętu ķslenskir skattgreišendur nśna meš allar įbyrgšir į öllum skuldbindingum bankakerfisins ķ heild: öllum innistęšum, og öllum lįnum į millibankamarkaši, öllum skuldabréfum og öllum skuldbindingum bankana viš alla žeirra lįnadrottna um allan heim. Ef žetta hefši oršiš raunin žį hefšu bankarnir veriš teknir yfir af rķkinu og allir hluthafar veriš žurrkašir śt. Ķslenska rķkiš vęri žį sannarlega oršiš gjaldžrota nśna, ž.e. ef žaš hefši veriš ķ myntbandalaginu.

Žegar björgunarpakki ESB, eša réttara sagt, skortur į björgunarpakka, var įkvešinn af herra og frś G1 og G2 ž.e. Sarkozy & Merkel žį var Finnland ekki nógu stórt. En stašreyndin varš sś aš žaš kom einmitt enginn sameiginlegur björgunarpakki. Hvert land žurfti aš sjį um sig sjįlft. En Finnland var samt ekki nógu stórt til žess aš žaš tęki žvķ aš spyrja žį. Žeir fengu žvķ fax. Finnar voru žvķ mišur ekki meš neitt G-merki žvķ žeir eru einungis Finnar. 

Žaš berast nśna žęr fréttir aš banki Kaupžings ķ Kaupmannahöfn sé ašeins brot žess viršis sem įętlaš var fyrir ašeins nokkrum vikum. (Nu er prisen to milliarder for FIH Erhvervsbank). Rotnunin gerist hratt nśna žegar veriš er aš sprengja bankabóluna (deflating & delverageing process). Žetta veršur sįrsaukafullt ferli. 

Žess mį geta aš grein CEPR segir einnig aš ef sagan um hann Gosa okkar sé einhvers virši aš žį sé nef breska fjįrmįlarįšuneytisins oršiš töluvert lengra en žaš var. Kanski er žaš oršiš svo stórt og langt aš žaš nįi alla leiš inn ķ hęgri hliš breska žinghśssins og svo śt śr žvķ aftur vinstra megin - a bloody nose

Nišurstaša

Skjaldarmerki Ķslands

Žaš aš vera sjįlfstęš og fullvalda žjóš og sjįlfstętt rķki foršaši ķslensku žjóšinni frį örlögum margfaldra Versalasamininga viš erlenda lįnadrottna bankanna. Klafi sem hefši sligaš skattgreišendur nśtķšar og framtķšar. Okkur öll, börn okkar og börn žeirra og börn žeirra. En žökk sé sjįlfstęšinu žį mun žetta ekki gerast. Žess vegna žarf ég ekki aš borga žegar ég flyt mig og fyrirtęki mitt heim til Ķslands meš nęstu vorskipum. Žś munt heldur ekki žurfa aš greiša. En viš žurfum žó öll aš vinna viš aš bęta žann skaša sem óumflżjanlega veršur. 

En jafnvel sjįlfsęšiš getur ekki hindraš menn ķ aš reka fyrirtęki sķn illa og óįbyrgt ķ skjóli frelsisins. Žess vegna žurfa fyrirtękin aš fį aš bera fulla įbyrgš į sķnum rekstri og fį aš fara į hausinn gangi reksturinn ekki upp. Žaš er forsenda markašsžjóšfélags okkar. Aš breyta lįnaįhęttutöku bankana yfir ķ įhęttu žjóšarinnar var sem betur fer stöšvaš meš virku vöšvaafli frelsisins - af Alžingi Ķslendinga og af ķslenskum stjórnvöldum. Sjįlfstęšiš virkar. It just plain works

Žetta varš ekki raunin hér ķ Evrópusambandinu. Nśna eru mistök bankakerfisins ķ Evrópusambandinu oršin mistök okkar skattgreišenda ķ Evrópusambandinu. Viš skuldum nśna žaš sem bankarnir skulda og žaš er einungis byrjunin fyrir okkur žvķ svo žarf aš endurfjįrmagna bankana į nęsta įri og hżša stjórnendur žeirra opinberlega. 

Bankarekstur nęstu įra um allan heim

Fjįrmįla og bankageirinn mun hörfa 30-40 įr aftur ķ tķmann um allan heim og sérstaklega ķ ESB žvķ žar gengur skuldabréfaśtgįfa žeirra ekki eins vel og ķ Bandarķkjunum. Millibankamarkašur mun hverfa eins og viš žekkjum hann ķ dag. Fjįrmögnun veršur eins og hśn var fyrir įtatugum sķšan. Ķ ESB munu ašeins sterkustu og best fjįrmögnušu stofnanir lifa af. Hvernig mun ESB takast į viš žetta? Munu žaš eiga sér von?

Bankar ķ ESB eru nśna aš reyna aš komast ķ gegnum lausafjįrkreppu dagsins ķ dag, og žaš meš risa-hjįlp rķkisįbyrgša og meš risa-fjįrmagni frį rķkisstjórnum. Žegar žessi akśt kreppa mun verša yfirstašin žį mun žurfa aš fjįrmagna bankana uppį nżtt žvķ žaš verša settar miklu strangari kröfum um hęrra eiginfé bankanna. Žaš mun flestum žeirra reynast mjög svo erfitt. Žvķ munu žeir flestir deyja eša verša sameinašir öšrum bönkum. Svo munu rķkisstjórnir ESB žurfa aš fara śt ķ stórkostlega skuldabréfaśtgįfu og er žessi śtgįfa nś žegar oršin mjög erfiš fyrir mörg rķki ķ ESB. Žaš er alls óvķst aš myntbandalagiš muni žola žennan jaršskjįlfta. Mestu erfišleikarnir munu koma ķ ljós į nęstu įrum žar sem mešalatvinnuleysi ķ ESB mun hękka upp ķ 12-15% og žvķ ķ 15-25% innan sumra rķkja ESB žvķ hśsnęšismarkašur er nśna ķ frjįlsu falli og į eftir aš falla um 30-50% ķ sumum löndum. Žį veršur ekki gott aš hafa Ķsland galopiš meš Shengen samningnum. Žaš veršur hreint skelfilegt.

Žaš var enginn séns aš ķslensku bankarnir gętu stašiš af sér žessar hörmungar. Enginn séns! Žaš vitum viš nśna og munum vita enn betur į nęsta įri.

Grein CEPR 

The collapse of Iceland’s banks: the predictable end of a non-viable business model 

Tengt efni

Reykjavķkurbréf Morgunblašsins: žrišja rķkasta žjóš Evrópu hefur ekki lengur efni į aš vera sjįlfstęš 

Gengiš į gullfótum yfir silfur Egils

Ónżtir gjaldmišlar

Breytt mynd af ESB - höfušstefna

Alžjóšleg vaxtarstefna ķslenskra stórbanka reyndist blindgata 

Efnahagsleg borgarastyrjöld geisar ķ Evrópusambandinu 

Nż-dönsk skattahękkun: Roskilde Bank Festival 

Forsķša žessa bloggs 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Gušmundur Jónas Kristjįnsson

Athyglisvert. Vill svo benda žér į Gunnar opiš bréf til Žorsteins Pįlssonar ķ Fréttablašinu ķ dag eftir Vķglund Žorsteinsson. Žar fjallar hann um rangtślkun Žorsteins į kostum evrunar og bendir honum   og lesendum Fréttablašsins į frįbęra bloggsķšu žķna.

Gušmundur Jónas Kristjįnsson, 30.10.2008 kl. 21:38

2 Smįmynd: Gunnar Rögnvaldsson

Sęll Gušmundur og takk fyrir innlitiš. Ég žakka Vķglundi fyrir greinina. Hśn er góš.


PS: Ég į eftir aš lesa žaš sem Žorsteinn Pįlsson skrifaši. Kanski mun ég koma meš athugasemdir, en fyrst verš ég aš borša ašeins meiri haršfisk (ég fékk nefnilega himnasendingu).

Gunnar Rögnvaldsson, 30.10.2008 kl. 23:57

3 identicon

ah žaš eitthvaš almennilegt!

jį žakka žér fyrir mjög athyglisverša grein. Eiginlega er žaš bara alveg frįbęrt aš fį svona analysis og/eša įlit žitt og samantektir frį Danmörku. Ef eitthvaš er žį tel ég žaš skerpa sżn žķna į mįlin hér aš nį örlķtilli fjarlęgš. Ef aš žaš er žį hęgt į internetsöld-:).

sandkassi (IP-tala skrįš) 31.10.2008 kl. 00:11

4 Smįmynd: Loftur Altice Žorsteinsson

Ég get ekki veriš annaš en sammįla žér Gunnar, ķ meginatrišum ef ekki ķ smįatrišum.

Nišurstašan af žessari hörmulegu ógęfu er, aš bankarnir hlutu aš falla fyrr eša sķšar og aš viš höfum enga burši til aš stunda alžjóšlega bankastarfsemi héšan af Ķslandi. Ef aftur veršur reynt aš stunda alžjóšlega bankastarfsemi, verša höfušstöšvar bankanna aš vera erlendis, ķ EVRU-landi eša Bandarķkjunum. Hvers vegna voru hagfręšingarnir ekki bśnir aš įtta sig į žessari stašreynd ?

Žau Willem Buiter og Anne Sibert nefna fjögur almenn atriši sem eru įvķsum į banka-fall. Žau eru:

  1. Lķtiš efnahagskerfi (small country).
  2. Hlutfallslega stórir bankar.
  3. Eigin gjaldmišill.
  4. Takmarkašur gjaldeyrisforši (fiscal capacity).

Žau Buiter/Sibert nefna einnig fimmta atrišiš, žótt žaš sé ekki meš ķ almenna listanum. Žetta er aušvitaš hin svķviršilega atlaga Breta aš efnahag okkar. Žau fara mjög sterkum oršum um gjörning Bretanna, žrįtt fyrir aš eiga į hęttu aš verša fyrir aškasti Bretskra stjórnvalda. Žetta verša allir aš lesa:

In addition, outrageous bullying behaviour by the UK authorities (who invoked the 2001 Anti-Terrorism, Crime and Security Act, passed after the September 11, 2001 terrorist attacks in the USA, to justify the freezing of the UK assets of the of Landsbanki and Kaupthing) probably precipitated the collapse of Kaupthing – the last Icelandic bank still standing at the time.

The official excuse of the British government for its thuggish behaviour was that the Icelandic authorities had informed it that they would not honour Iceland’s deposit guarantees for the UK subsidiaries of its banks. Transcripts of the key conversation on the issue between British and Icelandic authorities suggest that, if the story of Pinocchio is anything to go by, a lot of people in HM Treasury today have noses that are rather longer than they used to be.

Meš tilvķsun sinni til Gosa (Pinocchio) eru žau Buiter/Sibert aš segja aš fjįrmįlarįšuneytiš Bretska sé aš ljśga. Žetta vitum viš aš er rétt og viš vitum lķka aš fjįrmįlakreppan og hin veika staša Ķslands, gaf Brown/Darling tękifęri til aš beita okkur glępsamlegu ofveldi (thuggish behaviour).

Ég vil benda į, aš žau Willem Buiter og Anne Sibert eru įkaflega hįtt skrifašir hagfręšingar. Ef leyni-skżrsla žeirra hefši veriš birt, hefši įstandiš veriš nśna betra hjį mörgum Ķslendingum. Enginn hefši dirfst aš draga nišurstöšur skżrslunnar ķ efa. Žeir sem stungu henni undir stól, eru aš mķnu mati sekir um landrįš.

Loftur Altice Žorsteinsson, 31.10.2008 kl. 23:34

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "félags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband