Leita Ý frÚttum mbl.is

Er a­alhvati al■jˇ­avi­skipta hinn lŠgri flutningskostna­ur og tŠkniframfarir? Nei, aldeilis ekki!

SŠlir kŠru lesendur. Ůa­ er b˙i­ a­ berja ■vÝ inn Ý hausinn ß flestum a­ aukin al■jˇ­avi­skipti sÚu hß­ fallandi flutningskostna­i og tilkomu nřrrar tŠkni. Vi­ eigum a­ halda a­ a­alhvati al■jˇ­avi­skipta sÚ hß­ur ■rˇun eins og:

  • frß seglskipum til gufuskipaá=>ásigla hra­ar
  • frß gufuskipum til gßmaskipaá=>ásigla hra­ar og meiri hagkvŠmni
  • lŠkkandi orkuver­ => lŠkkandi flutningskostna­ur
  • st÷­ugra gegni t.d. myntbandal÷gá=>ásvokalla­ur st÷­ugleiki myntar

En nei, ■essu vÝsar nř rannsˇkn a­ miklu leyti ß bug hÚr:áGlobalisation and trade costs: 1870 to the present

Fyrsta stˇra uppsveifla al■jˇ­legra vi­skipta ßtti sÚr sta­ ß milli 1870 og 1913. Ůß stˇrjukust al■jˇ­leg vi­skipti. Svo stoppa­i ■rˇunin me­ tilkomu fyrri heimsstyrjaldarinnar og stˇru hrun-kreppunnar sem kom Ý kj÷lfari­ ■.e. 1929 kreppan. Ůa­ er ekki fyrr en um mi­jan ßratug 1990 a­ vi­ sjßum sambŠrilega aukningu Ý al■jˇ­avi­skiptum.

En hva­ er ■a­ sem knřr aukin al■jˇ­avi­skipti? Ůessi rannsˇkn segir a­ ■a­ sÚu ekki tŠkniframfarir, ekki lŠkkandi olÝuver­ og ekki fast gegni, nema a­ takm÷rku­u leyti. Hva­ er ■a­ ■ß ? J˙, ■a­ er auki­ rÝkidŠmi ■egnana og meira frelsi. Meira frelsi ■ř­ir alltaf auki­ rÝkidŠmi, og meira frelsi ■ř­ir einnig minni verndun Ý formi fŠrri tolla, fŠrri innflutningshafta og minni skriffinnsku. Ůetta knřr semsagt aukningu Ý al■jˇ­avi­skiptum. Viljir ■˙ minnka al■jˇ­avi­skipti ■ß skaltu byrja ß ■vÝ a­ minnka frelsi, fßtŠktin mun svo koma alveg sjßlfkrafa Ý kj÷lfari­. Ůetta er au­velt. Ma­ur stŠkkar bara hluta rÝksins af ■jˇ­ark÷kunni

En hvernig ver­ur ma­ur rÝkur? Me­ ■vÝ a­ eiga hlutabrÚf Ý rÝkisreknum Landsbanka? • e­a hlutabrÚf Ý bŠjar˙tger­inni?á•áÝ grŠnmetisverslun rÝkisins ?á•áÝ ˙tvarpsvi­tŠkjaverslun rÝksinsá•ásementsverksmi­ju rÝksins ? ┴ Úg a­ halda ßfram ? Nei Gunnar, ekki gera ■a­!

Ver­ur ═sland rÝkt ß ■vÝ a­ ganga Ý Evrˇpusambandi­ ? Nei ■a­ ver­ur ═sland ekki. Evrˇpusambandi­ er nefnilega ekki ß lei­inni a­ ver­a rÝkt. Ůa­ er ß lei­inni a­ ve­ra fßtŠkara vegna ■ess a­ ■a­ er reki­ af ߊtlunarger­arm÷nnum sem lama frelsi og sjßlfsßbyrg­. StŠr­ hins opibera geira Ý Evrˇpusambandinu er or­inn allt allt of stˇr og skattar Ý ESB eru ■vÝ komnir Ý 40% hlutfall af ■jˇ­arframlei­slu ESB. Ůa­ var enginn sem haf­i planlagt i­nbyltinguna og heldur enginn sem haf­i planlagt dot.com byltinguna. Hvorugt var verk ߊtlunarger­armanna og hvorugt ßtti sÚr sta­ Ý Brussel.

RÝki­ Štti a­ senda ljˇsgeisla vonar og vŠntinga til ■egnana, n˙na!áá

Ljˇsgeisli skattalŠkkana ß s÷gulegum bakgrunni fjallkonu ═slands

Hva­ er ■ß til rß­a Ý ■essu al■jˇ­lega hrŠ­slukasti sem rÝkir n˙na? J˙ ■a­ fyrsta sem menn ■urfa a­ gleyma er hrŠ­slan. Ekki leggjast ß knÚ og bi­ja rÝki­ um a­ redda mßlunum ■vÝ ■a­ mun einungis gera flest enn verra og einungis ■ř­a fleiri ߊtlanir og ■Šr eru oftast slŠmar og senda peningana ß viltausa sta­i ■ar sem ■eir vinna illa. Ůa­ sem ■arf a­ gera n˙na er a­ senda ljˇs vonar og vŠntinga til v÷­va ■egnana. Von um a­ rÝki­ fari Ý felur og a­ ■a­ lßti fara enn■ß minna fyrir sÚr en ■a­ gerir Ý dag. RÝki­ sendi ■annig ˙t tilkynningu til ■egnana um a­ vegna ■ess hve ■egnarnir sÚu svo miklu duglegri a­ vinna ˙r ■eim au­Šfum sem eru til umrß­a a­ ■ß hafi rÝki­ ßkve­i­ a­ draga sig enn frekar Ý hlÚ og lßta virka v÷­va ■egnana um a­ annast enn stŠrri hluta ■jˇ­ark÷kunnar en ß­ur. A­ rÝki­ Štli ■vÝ a­ stˇrlŠkka skatta ■vÝ ■eir peningar sÚu alltaf miklu betur komnir Ý h÷ndum ■egnana heldur en ß nafnlausum h÷ndum rÝkisins. RÝki og sveitarfÚl÷g Šttu a­ senda ■essa frÚttatilkynningu ˙t n˙na, og lßta skattalŠkkunina koma til framkvŠmda ß mi­ju nŠsta ßri. Svona er hŠgt a­ minnka hrŠ­slu me­ ■vÝ a­ senda ˙t hvetjandi taugaskilabo­ vonar og vŠntinga til v÷­va ■egnana. Ůetta setur Ý gang undirb˙nings■jßlfun v÷­vaafls ■egnana og minkar offitul÷mun rÝkisins sem ■vÝ mi­ur er or­in allt of mikil

Tengt efni:

Rit Se­labanka ═slands:áSaga gjaldmi­ils ß ═slandiá

Vi­skiptarß­ ═slands:á┌t■ensla hins opinbera: orsakir, aflei­ingar og ˙rbŠturá


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: Fannar frß Rifi

Heyr heyr. Tek undir me­ Laissez.

Fannar frß Rifi, 21.8.2008 kl. 21:15

2 Smßmynd: Jˇn Valur Jensson

Gott hjß ■Úr, Gunnar, leiftrandi gott fram yfir mi­ja grein, en svo fer a­ sŠkja a­ s˙ hugsun, a­ hÚr sÚ vi­ ramman reip a­ draga – er ekki rÝki­ alltaf a­ auka vi­ lofor­um um ■a­ sem ■a­ hyggst bŠta vi­ ß gˇ­ger­askrß sÝna? Brß­lega ver­ur t.d. fari­ a­ ni­urgrei­a skˇlabŠkur. – En sem EBÚ-vi­nßm er ■essi grein afar gˇ­. EBÚ er ekki ß lei­ me­ a­ auka hlut sinn Ý atvinnulÝfi og vi­skiptum Ý heimi hÚr – ■vÝ er einmitt ■ver÷fugt fari­, segja spßr um allra nŠstu ßratugi.

Jˇn Valur Jensson, 22.8.2008 kl. 01:57

3 Smßmynd: Gunnar R÷gnvaldsson

╔g ■akka ykkur innleggin


Um ni­urgrei­slur ß skˇlabˇkum. Ůa­ eru skattgrei­endur sem grei­a fyrir skˇla sÝna og barna sinna og ß me­an svo er ■ß ß skˇlinn a­ skaffa verkfŠrin. Anna­ er fjarstŠ­a. Athugi­ a­ skattgrei­endur borga ekki bara fyrir skˇlann einusinni heldur alla Šfi. Er hŠgt a­ gera ■etta betur Ý einkarekstri? Geta ■egnarnir reki­ skˇla betur en opinberir starfsmenn ß launum hjß rÝkiskassanum og skaffa­ betri og ˇdřrari verkfŠri (bŠkur)? ╔g hugsa a­ svari­ sÚ yfirleitt jß.

N˙na eru margir starfsmenn skˇla sem eru hßmennta­ir kennarar og skˇlastjˇrar grafnir dj˙pt ni­ur Ý pappÝrsdyngjum rÝkisins (eftirlit) ß me­an afleysingakennarar eru a­ sinna vi­skiptavinunum (nemendunum). Ůetta er svipa­ og ef forstjˇrar einkafyrirtŠkja vŠru Ý v÷rumˇtt÷ku Ý sta­inn fyrir a­ lei­a og ■rˇa fyrirtŠki­ ßfram og hvetja starfsmenn sÝna til dß­a. Ůa­ flřtur allt Ý pappÝrum og regluger­um (eftirlit) og allt of miki­ af tÝmanum fer Ý prˇf (eftirlit) ß me­an hann Štti a­ fara Ý kennslu (framlei­slu og ■jˇnustu). Svo lendir stˇr hluti af kennslunni ß foreldrunum hvort sem er ■vÝ ■a­ er ekki tÝmi til a­ kenna vegna sÝfelldra prˇfa (eftirlit).

╔g hugsa a­ margir myndu vilja ver­a stŠrstu hluthafar Ý sjßlfum sÚr og Ý b÷rnum sÝnum ef ■eim by­ist m÷guleikinn - ■.e. borga sjßlfir vŠru skattar lŠgri. Ef ma­ur vill ■a­ ekki, af hverju Štti ■ß einhver annar a­ vilja ■a­? Af hverju Štti rÝki­ a­ vilja b÷rnum ■Ýnum betur en ■˙ sjßlfur?

En svona er ■etta alltaf Ý opinberum rekstri. Ůa­ er nŠr ˇgerningur a­ bŠta framlei­ni og afk÷st ■vÝ allir opinberir starfsmenn vita a­ ef ■a­ sparast eitthva­ einhverssta­ar ■ß ver­a ■eir bara reknir, st÷rfum fŠkka­. Svo hva­ gerir hinn opinberi geri ■ß? J˙ hann heldur ßfram a­ ■ykjast vera ofhla­inn st÷rfum ■vÝ annars minnka bara fjßrveitingarnar. Framlei­ni Ý opinberum geirum ß mj÷g erfitt uppdrßttar mi­a­ vi­ framlei­ni Ý einkageiranum. Ůetta er nŠr ˇgerningur vi­fangs og versnar Ý m÷rgum l÷ndum me­ rÝkisrekna skˇla. Ůeir ver­a dřrari og dřrari, og lÚlegri og lÚlegri og ■a­ ver­ur minna og minna plßss fyrir alla sem ekki eru "normal" ■vÝ skˇlarnir eru hŠttir a­ geta kennt. Ůeir hafa ekki tÝma.

Kve­ja

Gunnar R÷gnvaldsson, 22.8.2008 kl. 04:30

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "félags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband