Leita frttum mbl.is

Aftur og aftur: fjlmilar, Svj, ERM2 og evra

bloggsu G. Tmasar Gunnarssonar spunnust umrur um Svj og evru. Ekki li g slenskum fjlmilum ef a eir skyldu ekkialltaf vita hvernig a ml er statt og um hva a snst. v a snska jin veit a ekki heldur, og margir snskir stjrnmlamenn vita a ekki heldur, ea ykjast ekki vita a og vilja allra helst ekki vita a

STAA SVJAR ER S SAMA OG ALLRA LANDA ESB -1

Svj er EMU (Economic and Monetary Union) af v a eir eru Evrpusambandinu, v EMU er rjfanlegur hluti af ESB-aild. En Svar neita v hins vegar a eir su ERM2-hluta ea gengisbindingarhluta EMU, sem er rija stig EMU. En ar sem snska rkisstjrnin skuldbatt sig me ESB-aild landsins a fara ERM2 algunarferli til a taka upp evru eins fljtt og algunarskilyri Maastrichtsttmlans hfu veri uppfyllt, kemst Svj ekki hj v a taka upp evru. ess vegna ltur ECB-selabanki Evrpusambandsins taka t algunarferli Svjar a evru og ar me ESB, anna hvert r. Algunarskrslum essum er tla a rsta snsku rkisstjrnina me gu, ur en landi er teki fyrir dmstla og settir rslitakostir. Niurstaa sustu algunarskrslu ECB-selabankans um Svj, fr 2016, segir v a sama og allar hinar hafa sagt:

"ECB konstaterar att Sverige sedan den 1 juni 1998 har haft en skyldighet enligt frdraget att anpassa sin nationella lagstiftning infr en integrering i Eurosystemet. De svenska myndigheterna har inte vidtagit ngra lagstiftnings- tgrder under de senaste ren fr att rtta till de ofrenligheter som beskrivits i denna och tidigare rapporter."

En ar sem snska rkisstjrnin og ingi vita a au lugu a snsku jinni egar au lugu henni inn Evrpusambandi ri 1994, me samykki aeins 52,3 prsenta hluta kjsenda, standa mlin annig a snska ingi kva einhlia ri 1997 a Svj myndi ekki taka tt ERM-hluta peningamlakerfis EMU. Snska selabankanum var ar me af inginu fyrirskipa a vihafa fram sjlfstu peningaplitk sem hann hefur fylgt san 1993

FORSAGAN

Gengisbindingarsaga Svjar er s a fr 1873-1930 var gengi tengt gulli. Fr 1933-1938 var krnan tengd sterlingspundi. Fr 1939-1950 var krnan tengd Bandarkjadal. Fr 1951-1972 var krnan tengd Bretton Woods kerfinu (nstum Bandarkjadal). Fr 1973-1976 er krnan tengd EMS, sem er hin formlega skel utan um ERM og EMU, og bundin ska markinu. Fr 1977-1990 er krnan fyrir utan EMS, en tengd myntkrfu sem samanstendur af Bandarkjadal og evrpskum myntum. Fr 1991-1992 er krnan tengd ECU, sem eins konar evra stafrnu formi, ea sem reiknieining e. European Currency Unit

Svj gengur svo Evrpusambandi ri 1994, en lti er hj la a lesa sttmlana og samningana eins og eir eru, vsvitandi og viljandi, v snskir stjrnmlamenn "halda" a "undangur" su eitthva sem enn liggja lausu, sem r geru ekki. Og eftir 500 prsentustiga-ha strivexti snska selabankans september 1992, undir sustu gengisbindingu landsins, einhlia vi ECU, hra sporin mjg svo enn ri 1997, er ingi tekur kvrun um evruna og ERM2, sem a hefur ekki lagalega heimild til a taka. Sporin hrddu enn meira egar snska rkisstjrnin mundi hva hn hafi vinga sig til a gera til a vihalda sustu gengisbindinu krnunnar vi ECU 500 prsent strivxtum snska selabankans ri 1992, ar sem rkisstjrnin kva a enginn banki mtti fara rot, og bjargai eim me eim afleiingum a hlutur snska rkisins hagkerfinu var 73 prsent af landsframleislu. Sast egar g vissi ea ri 2015, var snska rki ekki enn a fullu komi t r bnkunum aftur. Bnkum sem snska rki fr inn fyrir meira en 20 rum san. Sj nnar grein minni jmlum veturinn 2011: hlaupi slensku krnuna

"SKYLDIGHET"

Evrpusambandi segir v a Svj s ERM2, en gerir ekkert af v sem arf til a hgt s a vihafa rnga gengisbindingu eins og vera ber. Sambandi muni a sjlfsgu ekki frna f rkisstjrna evrulanda (stofnhlutaf ECB-selabankans) vi a verja a sem verjanlegt er. ess vegna er ger algunarskrsla tveggja ra fresti til a rsta Svj um a standa vi sttmla sem jing Svjar hefur skrifa undir. a veri Svj a gera, v Evrpusambandi geti til dmis ekki vari a gagnvart eim ESB-lndum sem egar hafa lti sig krypplast varanlega undir ERM2-ferli og san undir evru. Til dmis ekki gagnvart Finnlandi, svo a bara eitt dmi s nefnt, sem n egar liggur hlfdautt r evru, og vegna ess a mrg finnsk fyrirtki hafa flutt sig yfir til Svjar og ar me t r evru til a forast evrudauann og keppa v samkeppnina aan. Svj sleppur v a sjlfsgu ekki bara s svona vi pyntingarklefann ERM2 til a a geti svo bara s svona keppt vi nnur evrulnd me v a vera me sjlfsta mynt, sjlfstan selabanka, sjlfsta peningaplitk og sjlfsta fjrlagager, sem er ekki skrfstykki ERM2 og evru, og ntur ess kaft a urfa ekki a lta fjrlagagerina axlast eingngu herum skattgreienda, heldur sem ntur stunings sjlfstrar peningastefnu landsins, sem skaffar snska rkinu lgri vexti en evrurkin urfa a borga, v me sjlfsta mynt eru lkurnar v a skattatekjur snska rkissjsins orni upp vegna atvinnuleysis og falla, mun minni en hj eim lndum sem eru me evru. etta spilar svo inn aljleg vaxtakjr snska rkisins og byggir undir aljlegt traust og lnshfismat ess, umfram allt anna, egar nnar er skoa. Matsfyrirtkin vita a jargjaldrotahttan undir sjlfstri mynt er endanlega minni en hj lndum sem enga mynt eiga sjlf, egar reynir

Um etta stendur slagurinn. a er hgt a hefta sig vi bkstafi, en svona er mli; Svj, s me augum Evrpusambandsins, er ERM2 en gerir ekkert til a a geti virka, og a er Svj sem verur a hefja ferli me v a pynta sig. Svj og snska ingi segir hins vegar a eir hafi snum tma sagt einhverjum vi "samningabori" (ar sem ekkert var um a semja - i ekki a fr jsvikastjrn Vinstri grnna og Samfylkingar, pls orkupakki3 nna, me ing sem jafnvel er tvfalt glrulausara en ) a landi myndi ekki taka upp evru, og a a hefi tal lgfrileg lit srfrra manna um hversu rtt a hefi fyrir sr eim efnum. Og ar vi standa mlin. Svj er ekki me neina undantekningu hr. a er me enga sttmlasamninga sem stafestir hafa veri 27 rkisstjrnum og jingum ESB-landa um mli, og verur a heldur aldrei. Danmrk er eina landi me sttmla-undantekningu essum efnum, eftir a Bretland er fari t

Lagalega s er Svj v ERM2-ferli, en ekki praxs. Og ar sem lg Evrpusambandsins eru ri lgum snska ingsins, vegna ess a Evrpusambandi er yfirrki yfir Svj, er Svj ERM2

OBS GLLER EJ

ERM2 er tveggja ra binding senn. Ef vi tkum tilfelli Danmerkur, sem er eina landi sem er virkt ERM2-hluta EMU dag, hefi Danmrk misst gagnkvma ERM2-vrn fr hendi ECB-selabankans, ef a landi hefi til dmis ekki lti danska skattgreiendur um a bjarga Roskilde Bank egar hann hrundi til grunna aeins nokkrum vikum, samt fleiri dnskum bnkum sem danskir skattgreiendur hafa veri ltnir bjarga. hefi Danmrk gerst "brotleg" hva varar peningaplitskan stugleika og valdi hlaupi krnuna a "rfu" og sett ECB a verk a verja dnsku krnuna, sem er gerningur annig astum, srstaklega egar teki er tillit til ess hvernig realkreditvesen-skuldabrfamarkaur Danmerkur er innrttaur me tilliti til hsnislna, sem eru gerrisleg hagstr

Ef svo hefi fari, .e. a Danmrk hefi veri sprengd t r ERM2 bindingu, tlar kannski einhver a segja a Danmrk s ekki me ERM2? Slkt vri auvita firra. a vri me, en n ess a vera me, ea n ess a vera a virkt a ERM2 geti gengi upp jru niri, v a er eins og allt anna Evrpusambandinu; einskisnt gvirisstofnun sem olir ekki lag. Eins og regnhlfab eigu banka, sem alltaf heimar f r til baka um lei og byrjar a rigna

Fyrri frsla

tlar Sjlfstisflokkur bja fram skalt hlabor n?


Sasta frsla | Nsta frsla

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "félags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband