Leita í fréttum mbl.is

Hmm, seđlabankar. Eru ţeir bara orđnir munkaklaustur nútímans?

"Pabbi, ţađ nennir enginn ađ hlusta á svona hagfrćđi í dag, get real mađur." Ţetta samtal viđ dóttur mína - ţjóđhagfrćđing - átti sér stađ fyrir einum 5 árum síđan. Á háskólaárum mínum var ég einn ţeirra síđustu sem náđu í skottiđ á ţví sem hagfrćđingurinn John Maynard Keynes stóđ fyrir. Stuttu seinna var kenningum og frćđum Keynes skolađ út međ nýrri hagfrćđi. Nýja hagfrćđin sem kennd var í skólum eftir 1980-1985 gerđi grín ađ öfum okkar og ömmum í kreppunni miklu, og ţeim lćrdómi sem foreldrar okkar drógu svo af ţessari stóru kreppu ţeirra, sem varađi árin 1930-194x. Sú hagfrćđi, sem dró lćrdóm af kreppunni miklu, var svo klár til notkunar rétt fyrir 1950 og var kennd og stunduđ fram til um ţađ bil 1980-1985.
  
Sýnist ykkur ađ seđlabanki Evrópusambandsins hafi stađiđ sig međ Austurríska skóla sínum? Hann handjárnađi hagvöxtinn og sprengdi mörg lönd evrusvćđisins í loft upp međ einglyrnis vaxtastefnunni frá ađalstöđvum verđbólgunasistanna í Frankensteinfürt. Nú stumra óttaslegnar ríkisstjórnir yfir seđlabankanum sjálfum og myntinni sem ekki er hćgt ađ bjarga, og sem á ađeins 10 árum hefur ţegar kostađ efnahag Írlands, Grikklands, Portúgals og Spánar lífiđ nćstu áratugina. Eilíf efnahagskreppa bíđur alls evrusvćđisins, ellegar kjarnorkusprengju-hrun alls myntsvćđisins, međ tortímingu Icesave-eigna Landsbankans sem líklega aukaverkun. Ţá mun tortímast bróđurpartur bankakerfis allra evrulanda. Bankakerfin eru nú ţegar á nippinu. Rugga eins og Royalbúđingur gerđi um hádegiđ á sunnudögum, eins og ţeir voru í ţá gömlu góđu daga ţegar fábjánar voru fábjánar, eins og ţeir sönnu grasasnar sem sömdu og bjuggu til myntbandalag Evrópusambandsins. Ţarf ekki ađ fara ađ loka skólum einhvers stađar?
  • Intellectual instability
  • Political instability
  • Financial instability 
En hvađ ég vildi segja var ţetta. Heimurinn vćri ekki í svona djúpum skít ef ţessi nýja hagfrćđi hefđi virkađ. Hún virkađi ekki, ţví ţrátt fyrir hiđ svo kallađa sjálfstćđi seđlabanka heimsins, ţá gátu ţeir ekki komiđ í veg fyrir kreppuna. Ţeir sáu hana heldur ekki koma ţví ţeir eru kannski orđnir eins og munkaklaustur. Ágćtis frćđisetur, en úr tengslum og oft mannađir munkum. Nema ţegar Davíđ var í einum ţeirra. 

Seđlabankar nútímans eru sumir hverjir (Íslands?) farnir ađ minna dálítiđ á banka sem bannađ er ađ stunda fractional banking; ţeir verđa ţá bara stofnanir úr tengslum viđ hagkerfiđ. Hver leyfđi gengi krónunnar ađ hćkka á ný? Hvađa hagfrćđi er ţetta eiginlega? Ţetta er mjög óviturlegt.

En ég hef samt frekar mikla trú á The Federal Reserve. Ţar er enginn Már kommúnisti, engin Jóhanna hin ömurlega og enginn Steingrímur J. Hyde. The Fed virđist vera vel jarđtengdur og ţora. Hiđ sama er ekki hćgt ađ segja um ríkisstjórn né stjórnarandstöđu ţess lands, sem ćttu ađ vinna međ seđlabananum. Hönd í hönd. Jep, ţessi seđlabanki Bandaríkjanna virđist vinna í ţágu samfélagsins.
 
It’s possible to be both a conservative and a Keynesian; after all, Keynes himself described his work as “moderately conservative in its implications.” 
 
Já. Samfylkingin er ekki stjórnmálaflokkur, ţađ vitum viđ. Ţađ sést á ţví ađ hún getur ekki tekiđ á móti auđćfum úr heilabúi annarra en sinna eigin manna, sem hafa ţau engin. Seđlabankinn undir stjórn Davíđs Oddssonar hefđi átt ađ fá Iceasve máliđ til lausnar. En Samfylkinginni er bara svo hjartanlega sama um Ísland og Íslendinga ađ ţađ mátti ekki. Ţađ sama má segja um forystu Vinstri grćnna, Putin toppinn. En Davíđ Oddssyni var hins vegar ekki sama. Og honum er ekki sama ennţá. Gott hjá honum. Ég vona ađ hann geti notađ alla sína krafta til ađ lúberja fast á ţessari ömurlegu ríkisstjórn Íslands, ţví ţađ á hún svo sannarlega skiliđ. Myrkraverk hennar eru ömurleg. 

Krugman segir ađ ţetta sé allt saman ţví ađ kenna ađ lćrdómur foreldra okkar, sem byggđi á reynslu afa okkar og ömmu, fjarađi út í heilabúi nýrrar kynslóđar. Reynslan feidađi út. Ţvarr. Ţađ sama er ađ gerast međ sjálfstćđi og fullveldi Íslands. Ţađ er ađ fjara út í heilabúi nýjustu kynslóđa og nú notađ sem söluvara valdadópista í póltísku hazardspili Steingríms J. Hyde, sem kjósendur höfnuđu í samfleytt 20 ár, eđa svo. En nú er hans tími kominn. Ţađ sést bćđi og heyrist út um allt. Ţví miđur. Feliđ ykkur. Ekki var ţví ađ undra ađ ég spyrđi sjálfan mig ađ ţví hvort ég vćri orđinn geđveikur; Er ég geđbilađur? Verndađ viđtal viđ fjármálaráđherra

Tralla lalla la . .
 
Uppfćrt: Ha? Lánshćfnismat ríkissjóđs Írlands var lćkkađ rétt í ţessu um heil fimm ţrep. Hvernig gat ţetta gerst? Ţeir eru međ Evrópuvexti Össurar, evrur Jóhönnu og glatađ fullveldi Steingríms. Moody's segir lánshćfnismat ríkissjóđs Írlands vera BAAA1 núna - og horfur neikvćđar. Evrulandiđ sjálft! 
 
Tralla lalla la . .
 
 
Fyrri fćrsla

« Síđasta fćrsla | Nćsta fćrsla »

Athugasemdir

1 identicon

"Seđlabankinn undir stjórn Davíđs Oddssonar hefđi átt ađ fá Iceasve máliđ til lausnar."

Hvađ voru ţetta háir vextir sem Geir, Árni, Baldur og Davíđ voru tilbúnir ađ samţykkja? - Voru ţetta ekki hátt í 7% vextir á Icesave skuldinni. 

Menn geta ekki gleymt Keynes, en ţađ er líka gott ađ bakka hans hagstefnu međ Shcumpeter. - Stórfyrirtćki eru óvinir kapitalismans. Gjaldţrota fyrirtćki verđa ađ fá ađ fara á hausinn - ríkiđ á ekki ađ bjarga ţeim. Davíđ hennti gjaldeyrisforđanum á eftir sökkvandi skipi. 

Ţađ hefđi veriđ ljúft ađ hafa ţá peninga til ţess stunda hagstefnu Keynes. Ţađ er bara ekki í bođi fyrir Íslendinga, ţví er ţađ sultarólin. 

Írar gerđu sömu mistök og reyndu ađ bjarga bönkunum sínum í einhverju ţjóđrempukasti. Ţeir höfđu bara ráđ á ţví ađ gera ţau á mun stćrri skala. Nokkuđ sem Davíđ hefđi gert ef hann hefđi haft ráđ á ţví. 

Ţannig ađ ég get ekki lesiđ ţvađriđ um stjórnarflokkana nema sem sjálfsgagnrýnni í anda sirkus geira smart - ţar sem svart er hvítt og hvítt er svart. 

Magnús Bjarnason (IP-tala skráđ) 17.12.2010 kl. 10:31

2 Smámynd: Tryggvi Helgason

Ţađ voru bankarnir sem komu af stađ kreppunni miklu áriđ 1930. Og ţađ voru bankarnir sem reyndu aftur og aftur eftir stríđiđ ađ koma á kreppu en mistókst, međal annars vegna ađgerđa Reagans forseta. Og ţađ voru bankarnir sem komu af stađ núverandi kreppu, ţar á međal Federal Reserve. Og ţar innaborđs eru líka kommúnistar.

Og ţađ eru seđlabankarnir í Evrópu sem gera allt sem ţeir geta til ţess ađ kollsteypa efnahag Evrópu landanna, međ allskyns skulda- og lánafléttum. Ţađ er talađ um ađ veriđ sé ađ ’hjálpa’, en í rauninni er veriđ ađ knésetja ţjóđirnar fjáhagslega, - líka Íslendinga.

Tryggvi Helgason, 17.12.2010 kl. 18:01

3 Smámynd: Georg P Sveinbjörnsson

Takk fyrir góđa grein , ég deili ţó ekki trú ţinni á Seđlabankakerfi US og tel ţađ svikamyllu hina verstu, sá ágćti ţingmađur Ron Paul hefur lengi deilt á ţetta system og telur fáránlegt ađ einkaađilar séu ađ prenta peninga og og lána síđan ríkinu á vćnum vöxtum ţegar ríkiđ getur vel séđ um ţađ sjálft og á kostnađarverđi ţá. Raunar finnst mér Ron Paul eini mađur í pólitík vestra sem meikar einhvern sens yfirhöfuđ og hafa kjark til ađ benda á brestina. http://www.youtube.com/watch?v=36UGFOeJVww

Georg P Sveinbjörnsson, 17.12.2010 kl. 20:56

4 Smámynd: Jón Steinar Ragnarsson

Ansi finnst mér hún undarleg ţessi söguskođun ţín varđandi Federal Reserve, Gunnar. Ég held ađ ţađ ţurfi ekki annađ en ađ líta yfirborđslega á framgöngu ţeirra og eđli til ađ álykta ađ kreppan eigi sér upphaf ţar innan dyra. Ţessi klúbbur stórbankstera, sem selur amerískaríkinu dollara á vöxtum, sem ţeir prenta úr lausu lofti. Ţeir voru ansi duglegir viđ ađ dćla út fjármagni á rock bottom vöxtum til ađ kynda ţá bólu, sem sprakk í andlitiđ á heiminum.

Hérna ertu alveg út úr korti međ lofiđ allavega.

Jón Steinar Ragnarsson, 17.12.2010 kl. 22:04

5 Smámynd: Einar Björn Bjarnason

Ég held ađ hinn eiginlega orsök kreppunnar, sé ţetta hrikalega lágvaxtatímabil, sem ríkt hefur síđan "dot.com" bólan svokallađa. Ţegar Alan Greanspan er sagđur hafa bjargađ heiminum frá stórri kreppu.

Vandi viđ últra lága vexti, og ţetta er gömul hagfrćđi líka, er ađ ţeir hvetja til skuldsetningar - fyrirtćkja sem og einstaklinga, en einnig ţ.s. kallađ er "speculative finance". Ţ.e. einmitt "speculativ finance" sem er bjó til stćrstu höfuđverkina.

En, í cirka einn og hálfan áratug, hefur ríkt ţetta tímabil últra lágra vaxta. Ţessu fylgdi geysileg neyslusprenging - ţ.s. ţ.s. svo gaman ađ taka ódýr lán fyrir skemmtilegum hlutum, húsnćđisbólur - ţ.s. lágir vextir ţíđa ađ fólk telur sig hafa efni á stćrra, og ofurskuldsetningar fyrirtćka ţ.s. ţ.e. svo ódýrt ađ kaupa fyrirtćki ţ.s. lánin hafa nánast enga vexti. Ađ lokum, "speculative finance" og ţá á ég viđ, ađ ţ.s. lánin kosta svo lítiđ, og eftirspurn var stöđugt hćkkandi alls stađar ţá nánast gastu ekki tapađ nema ţú vćrir alger lúđi á ţví ađ taka lán og kaupa hlutabréf. Ţetta varđ mjög útbreidd iđkun, og um tíma voru flćđandi trilljónir af svokölluđu frjálsu fjármagni um allt, leitandi ađ brotabroti betri kjörum hér eđa ţar. Ţetta skapađi sennilega verstu vandamálin, ţ.s. fyrirtćki fóru ađ bjóđa arđ ţó enginn vćri hagnađurinn ţ.s. ţetta fólk sem var í leit ađ skammtímagróđa virtist sama ţó ađ ţađ ástand vćri til stađar, síđan var ţađ einnig gjaldmiđla speculation sem varđ mjög útbreitt.

Máliđ var, ađ íllu heilli fór Seđlabanki Evrópu inn í ţetta módel. Ţ.e. lágu vextirnir sem hafa veriđ svo dásamađir.

Ţađ kaldhćđnislega er, ađ ef peningastjórnun innan Evrusvćđisins hefđi veriđ til muna íhaldsamari, ţá hefđu ekki skapast ţessi vandamál ţ.e. húsnćđis- og neyslubólur. En, ţá hefđi heldur ekki orđin nein aukning hagvaxtar í löndunum međ Evruna.

Aukni hagvöxturinn var ekkert annađ en eins samfelld bóla, sem framkölluđ var af lágvaxtastefnunni.

Ţađ má helst aldei hafa mjög lága vexti, nema tímabundiđ - ţá meina ég stuttan tíma, eitt til 2 ár, en ekki meira en áratug.

Kv.

Einar Björn Bjarnason, 17.12.2010 kl. 22:25

6 Smámynd: Loftur Altice Ţorsteinsson

Davíđ Oddson er ađ gera góđa hluti í dag, en sem Seđlabankastjóri var hann jafn fákunnandi og hinir njólarnir. Vaxtahćkkanir Seđlabankans var stór orsakavaldur hrunsins. Gengdarlaus kaup á ástarbréfum voru stórkostleg mistök. Hugmyndin um »lánveitanda til ţrautavara« var hrein landráđ. Ef meiri gjaldeyrir hefđi veriđ til, ţá hefđi honum öllum veriđ eytt.

 

Ţeir sem ráđa Seđlabanka Evrópu eru sömu aularnir og eyđa deginum á horni 20.strćtis og Constitution. Torgreind peningastefna, sem hefur ţađ eitt markmiđ ađ stela fjármunum almennings, er ríkjandi á báđum stöđum. Ég vísa til orđa Fritz Leutwyler, fyrrverandi seđalabankastjóra í Svisslandi:

 

»Verđbólga hefur ţá sérstöđu, ađ vera mikilvirkasta tćki hinna fáu ríku til ađ verđa ríkari og hinna mörgu fátćku til ađ verđa fátćkari. Ef viđ ćtlum ađ viđhalda lýđrćđinu er okkar fyrsta verkefni ađ koma á stöđugum gjaldmiđli«.

 

http://altice.blogcentral.is/blog/2010/12/2/stjornarskrain-og-peningastefna-a-islandi/

 

  

Loftur Altice Ţorsteinsson, 17.12.2010 kl. 22:57

7 Smámynd: Júlíus Björnsson

Lánshćfi miđast undantekningalaust viđ áreiđanlegt mat á greiđslugetu. A stendur fyrir 100% örugga, D fyrir vonalausa.

Setja veldisvísislaga verđbólguvaxtar og á okur raunvexti til auknar raunvaxtanna [8 til 10 % á 30 árum] á ţorra almennra neytenda.  Tryggir alls ekki kaupmátt eftir upptöku lífeyris. Ţetta tryggir ţörf fyrir uppsveiflu raunvirđa fasteigna í samrćmi viđ gert er ráđ fyrir uppsveiflunni.

Í erlendum fjármálaviđskiptum er raunvirđi fasteigna ţorra neytenda í samrćmi viđ greiđslugetu ţeirra vegna 30 ára íbúalána međ tryggingar veđi í ţessum kofum: er kallađ fastafjármunir vegna ţess ađ ţeir eru ekki fćranlegir:  

Hér skiptir augnabliks marksverđ á Íslandi engu máli.

Verđbólga er óbein mćling á uppbođsmörkuđu í ríkum fullvinnslu og tćkni. Ţađ er međalhćkkun á uppgjörstímabili Brúttó hagvöxtur ţegar ekki er tekiđ tillit til depreciation [afskrifta til lćkkunar eiginfjár].

Erlendar ábyrgar lánastofnanir er ekki međ sama fjárólćsi og Íslenski fjármálageirinn.

Afskriftir eru ekki ávöxtunar bćrar eđa veđtćkar.

Á Íslandi eru engar brúttó hagvaxtar afskriftir leifđar fyrir skatta vegns tekna fjármálageirans.   

Hér stjórna ótraustverđir gírugir fávitar. Hér verđa fáar stéttar ríkari og margar fátćkari. Ísland í heildina verđur fátćkara af greindum og ábyrgum einstaklingum.  

Međ hér er ekki til mannauđur til ađ stunda ábyrg langtíma fjármálviđskipti viđ ađrar ţjóđir er arđbćrast fyrir heildina ađ gera ţađ sem hún kann best.  

Í stćrđifrćđi tengum viđskiplegum frćđum eru útkomurnar [ályktanirnar] ekki 80% eđa 90% réttar. Ţćr eru [100%] réttar.

Hér er ekki nógu greindir einstaklingar í fjámálum í samburđi viđ Ríki ţar sem svona klúđur koma ekki upp. 

Júlíus Björnsson, 18.12.2010 kl. 12:13

Bćta viđ athugasemd

Ekki er lengur hćgt ađ skrifa athugasemdir viđ fćrsluna, ţar sem tímamörk á athugasemdir eru liđin.

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "félags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband