Leita í fréttum mbl.is

Tapsgefandi "nýjungar": er veriđ ađ skrúfa fyrir heita vatniđ?

Dow Jones Industrial Average - sögulegar tölur áranna 1965 til 1986

Mynd af ísöld: "Dow Jones Industrial Average" vísitalan - sögulegar tölur áranna frá 1965 til 1986. Myndin verđur enn verri, eđa hin fullkomna hryllingsmynd, sé tillit tekiđ til verđbólgunnar á ţessu tímabili, sem var mikil. Ekkert gerist fyrr en ađ fyrstu persónulegu-tölvunar-fyrirtćkin sem byggja allt sitt á örgjörvanum, eru í ţann mund ađ koma á markađ í kringum 1980-1982. Ţarna dó 50-ára hagsveifla bílaiđnađarins og verđur aldrei endurtekin. Bílar urđu "old-tech"

****

Um ţessar mundir er hlutfall tapsgefandi nýrra fyrirtćkja á hlutabréfamarkađi ţađ sama og ţađ var á hátindi ný-ţvćlunnar sem fékk nafniđ dot.com bólan eđa internet-fyrirtćkja-bólan frá 1997-2002. Í mars 2000 hrundi ţessi bóla og hélt áfram ađ hrynja fram í október 2002. Taliđ er ađ ţar hafi brunniđ nćst mesta misstćđa fé í sögu mannkyns, nćst á eftir sjónhverfingum evrunnar frá 2001-2008. Svo kallađ fólk međ "fullu viti" henti sér ţá án björgunarhrings í ískaldan sjóinn; til ţess eins ađ komast hjá ţví ađ líta út sem gamaldags imbar í augum vina, kollega og "almenningsálitsins". Ţannig eru allar bólur; ţćr snúast um ađ girđa sig af gegn heimsku; á ensku; "hedging against stupidity"; ađ verja sig gegn ţví ađ líta út sem bjáni í augum annarra

Hlutfall tapsefandi nýrra fyrirtćkja í hlutafjárútbođum er hvorki meira né minna en 80 prósent í dag. Eđa eins og ţađ var á hátindi dot.com bólunnar. Ţetta ţýđir ađ átta af hverjum tíu nýjum fyrirtćkjum sem sćkjast eftir hlutafé á mörkuđum eru rekin međ tapi, er ţau sćkjast eftir fjármunum annarra. Ţeir sem ţekkja tímana fyrir "hvađ er ţetta mađur, fć ég ekki fjármögnun", ţ.e. tímana ţegar mađur mćtti međ ađ minnsta kosti break/even í bankann til ađ frá rekstrarlán, vita hvađ svona tapsgefandi latína ţýđir

En í sjálfu sér ţarf slíkt ekki ađ vera sjálfkrafa "óeđlilegt", ţví ađ ný fyrirtćki ţurfa kapítal til ađ geta vaxiđ upp í arđbćran rekstur. En ţannig spilađi úrverkiđ hins vegar ekki ţegar öld persónulegrar tölvunar hófst í kjölfar algerrar stöđnunar viđ endalok 50-ára hagsveiflu bílaiđnađarins. Endalok 50-ára bílahagsveiflunnar ţýddi 20-ára ísöld á hlutabréfamörkuđum; frá 1965 til 1989. Ţau nýju fyrirtćki sem ţá lögđu grunninn ađ persónulegri tölvun, voru ekki eins og ţau fyrirtćki sem nú er um ađ rćđa. Ţau voru sannarlega brautryđjandi tćknifyrirtćki. Ţađ eru flest nýju fyrirtćkin í ţessum geira í dag hins vegar ekki. Ţau eru old-tech

Vöxtur í framleiđni er ađ mestu horfinn síđustu mörg mörg árin og ţađ eitt og sér gćti ţýtt ađ 50-ára hagsveifla örgjörvans sé ađ enda. Heimurinn hefur átt ţrjár 50-ára hagsveiflur: Eitt; ţegar rafmangiđ kom. Tvö; ţegar bílaiđnađur varđ til. Og ţrjú; ţegar örgjörvinn (tölvun) varđ til

Ţegar dot.com bólan sprakk, ţá man ég ađeins eftir einum hagfrćđingi á Norđurlöndum sem trúđi ekki á "nýja hagkerfiđ". Ţađ var Daninn Torben M. Andersen. Restin af sérfrćđinga-söfnuđinum söng međ og fraus náttúrlega í hel, án ţess ţó ađ viđurkenna ţađ. En kannski voru ţeir fleiri sem sáu ţetta, en ţorđu bara ekki ađ segja frá ţví, stöđu sinnar vegna. Eflaust

Ţá er ţađ nćsta stóra spurning; Er 5G, ţ.e. fimmta kynslóđ ţráđlausra víđáttuneta (WAN), jafn mikil ţvćla og hin hljóđfráa Concorde farţegaflugvél var? Sú flugvél var fullkomiđ efnahagslegt fíaskó og flýgur ţví ekki lengur. Frá ţví ađ setja vćgni á bíl og betrumbćta "bílasveiflu-hugmyndina" nćstu mörgu áratugina –og aldrei ađ detta neitt nýtt í hug á međan– er mjög svo sennilega ţađ sem er ađ gerast međ rafbílana og tapsgefandi félagskap svo kallađra "grćningja". Ţeir verđa sennilega "ný Concorde" á hjólum ásamt 5G-concorde eftir nokkur ár. Og fleira má nefna sem bara tapar og tapar fé í dag; allt byggt á ţráđlausum tengingum og ţar međ á örgjörvum

Ţetta er ekki spá, heldur ađeins vangaveltur, međ harđfisk og heimagerđa kindakćfu í munni. Ţađ er hins vegar –fyrir mig– traustvekjandi ađ sjá ađ nýr Ásgeir seđlabankastjóri Íslands er ađ minnsta kosti međ fullu viti ţegar hann segir ađ hagvöxtur á Íslandi geti ekki byggst á lélegasta, leiđnilegasta og verst launađa atvinnugeira veraldar; ţ.e. á steikingu erlendra ferđamanna. Ţađ er nefnilega hárrétt hjá honum og hefđi ţurft ađ segjast fyrr. Miklu fyrr

Fyrri fćrsla

Hvađ sagđi Trump í dag?


Bloggfćrslur 10. janúar 2020

Höfundur

Gunnar Rögnvaldsson
Gunnar Rögnvaldsson

Búseta: Ísland.
Reynsla: 25 ára búseta í ESB og fyrirtækja-rekstur í DK/ESB frá 1985 til 2010. Samband:
tilveraniesb hjá mac.com

Ég er hvorki skráður á Facebook, Twitter, Linkedin né á neinum öðrum "félags-vefjum". Aðsetur skrifa minna er einungis að finna hér á þessari síðu og á tilveraniesb.net og í blöðum og tímaritum

Bloggvinir

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband